Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/204 K.2025/236

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

11/12/2019 tarihinde ... plakalı araç ile ... plakalı aracın çarpışması neticesinde... plakalı araçta yolcu konumunda bulunan davacının eşi ...nın vefat ettiğini, davacının eşinin desteğinden yoksun kaldığını, ev hanımı olduğunu, herhangi bir gelirinin bulunmadığını, kazaya sebebiyet veren... plakalı aracın kaza tarihi itibariyle davalı ....,... plakalı diğer aracın ise davalı .... tarafından sigortalı olduğunu, 10/03/2020 tarihinde Denizli Baro Başkanlığı kanalıyla davalı ...başvuru yapıldığını, hasar dosyası açıldığını, ...tarafından 15/05/2020 tarihinde 54.828,30 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemenin yetersiz olduğunu,

06/07/2020 tarihinde bakiye tazminat talebi için başvuru yapıldığını, ancak olumlu sonuç alınamadığını, yasa gereği arabuluculuk başvurusunun yapıldığını, arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlamadığını beyanla davacı için destekten yoksun kalma tazminatı tutarının belirlenerek (olay tarihindeki sigorta limiti aşılmamak üzere) temerrüt tarihinden (davalı ... için 31/03/2020, davalı...için 15/05/2020) işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı .... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde 20/05/2019-2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalısının kazadaki kusuru oranında ve maddi zararın varlığı ispat edildiği takdirde poliçe azami teminat limitiyle sınırlı olduğunu, kusur durumunun, destekten yoksun kalma tazminatının uzman bilirkişilerce tespitinin gerektiğini, murisin eğitim durumu, geliri, sosyo-ekonomik durumu,

davacı tarafa katkısının gözetilerek alınacak rapor doğrultusunda davacı tarafların talep edebileceği rakamların tespitinin gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumundan davacılara rücuya tabi herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığının, maaş bağlanıp bağlanmadığının, ödeme yapılıp yapılmadığının tespitinin gerektiğini beyanla haksız, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini istemiştir.

Davalı ... davaya cevap vermemiştir.

DELİLLER

Denizli 6. Ağır Ceza Mahkemesinin ...esas sayılı dosyası, kusur durumuna ilişkin bilirkişi raporları, aktüerya bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; dava konusu kazanın meydana geldiği, kazada... vefat ettiği, gerçekleşen kazada ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu ile ...plakalı araç sürücüsü ... asli kusurlu, ... plakalı araç sürücüsü ...'in tali kusurlu olduğunun rapor edildiği,

mahkememizce alınan kusur raporunda da gerçekleşen kazada sürücü...'in birinci derecede, sürücü .... ise tali derecede kusurlu olduğunun belirtildiği anlaşılmakla bilirkişi tarafından hesaplanan bakiye destekten yoksun kalma tazminatından her iki davalı sigorta şirketinin müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu kanaatine varılarak davanın kısmen kabulü ile 6098 Sayılı T.B.K.'nun 52.maddesi gereğince davacı murisinin alkollü olduğunu bildiği kişinin aracına binmek suretiyle zararın meydana gelmesinde veya artmasında etkisinin bulunduğu değerlendirilerek hesaplanan tazminat tutarından %20 oranında indirim yapılmak suretiyle bulunan

170.067,08 TL destekten yoksun kalmak tazminatının 15/05/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak (poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere) davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; savunmanın genişletilmesine muvafakatları olmadığı halde davalı tarafın bu savunmasına itibar edilerek indirime gidilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, emsal olarak gösterilen karardan da anlaşılacağı üzere süresinde ileri sürülmeyen def'inin dikkate alınabilmesi için davacının açık muvafakatinin bulunmasının gerektiğini, yargılama aşamasında açıkça belirtildiği üzere savunmanın genişletilmesine onaylarının olmadığını, buna rağmen yerel mahkemece davalı ... Sigorta'nın müterafik kusur indirimi talebi dikkate alınarak hukuka ve usule aykırı şekilde tazminattan indirim yapıldığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir.

Davalı .... istinaf dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesinde davalı şirkete sigortalı araca %25 kusur verildiğini, kusur oranı çerçevesinde sorumluluğa hükmedilmesi gerekirken müşterek sorumluluğa hükmedilmesinin haksız olduğunu, esasen kazanın meydana gelmesinde davalı şirkete sigortalı aracın kusurunun bulunmadığını, diğer davalı .... sigortaladığı aracın %100 kusurlu olduğunu, davalı müvekkil şirket yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, hükmedilen tazminat miktarının yüksek olduğunu,

raporda müteveffanın ölümünden dolayı... tarafından 15/05/2020 tarihinde hak sahibi eşe 54.828,30 TL ödeme yapıldığının belirtildiği, söz konusu ödemenin, rapor tanzim tarihi olan 24/02/2021 tarihine göre güncellenmesi gerekirken 20/04/2020 tarihine güncellendiği ve hesaplanan zarar tutarından mahsup edildiği, Yargıtay kararları gereğince yapılan ödemenin ödeme tarihinden hesap tarihine kadar güncellenmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın hatalı olduğunu hükme esas alınan 24/02/2021 tarihli bilirkişi raporunda zarar görenlerin yaşam sürelerinin PMF 1931 yaşam tablosuna göre belirlendiğini, hesaplamada ek olarak progresif rant yöntemini de kullandığını, yaklaşık 100 sene mazisi olan bu mortalite tablosunun Türk insanının kişisel özelliklerini, yaşam biçimini esas almadığını, Türk toplumunda yapılacak hesaplama için uygun olmadığını, hesaplamalarda ölüm tablosu olarak TRH 2010 tablosunun dikkate alındığını,

tablonun belirli periyodlarla güncellenmesi halinde tazminat tutarının kaza tarihi itibariyle güncel versiyona göre hesaplandığını, hesaplamalarda iskonto oranının (teknik faiz) %1,8 olarak dikkate alındığını beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili davalı ...istinafına karşı cevap dilekçesinde özetle; davalı ... aktüer rapora yönelik itirazları ile ilgili olarak söz konusu raporun tahkikat aşamasında taraflara tebliğ edildiğini, davalı ...'nın yasal süre içerisinde rapora herhangi bir itirazda bulunmadığını, yasal süresinde itiraz etmeyen tarafın itiraz hakkından vazgeçmiş sayılacağı nedeniyle davalı...istinaf başvurusunun reddini istemiştir.

Davacı vekili davalı...nın istinafına karşı cevap dilekçesinde özetle; dosyada aldırılan ATK raporunda kusur oranlarının net bir biçimde tespit edildiğini, bu hususta herhangi bir tereddüt kalmadığını, bu itirazın yersiz olduğunu, hem 17. Hukuk Dairesi hem de diğer Yargıtay daireleri tazminat hesabı yapılırken %10 arttırım %10 iskonto uygulanmak suretiyle prograsif rant yönteminin uygulanmasını ve bakiye yaşam sürelerinin tespitinde TRH 2010 tablosunun kullanılması gerekttiğine hükmettiğini, işbu dosya kapsamındaki aktüerya raporunda da bu esasların dikkate alındığını,

davalı tarafın güncellemenin rapor tanzim tarihi olan 24/02/2021 tarihine kadar yapılmasını talep etmiş ise de bilirkişinin bu talebi de aşarak ve hatta davalı yararına olacak şekilde bir sonraki duruşma tarihi olan 20/04/2021 tarihine kadar faiz işlettiğini, dolayısıyla davalının bu yöndeki itirazının da yerinde olmayıp bu itirazı yapmakta hukuki yararı da bulunmadığını olduğunu beyanla davalı Şeker Sigortanın istinaf başvurusunun reddini istemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı ölüm nedeniyle maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Ölüm halinde ölenin desteğinden yoksun kalanların aynı kanunun 53/3 maddesi gereğince maddi tazminat, yine aynı kanunun 56/2 maddesi gereğince ölenin yakınlarının manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacı ...nın eşi...'nın yolcu olarak bulunduğu... plaka sayılı aracın...plakalı araçla çarpışması sonucu ... vefat etmiştir. Davalılar sigorta şirketleri kaza yapan araçların zorunlu mali mesuliyet sigortacısıdırlar.

Davacı eşinin bu ölümünden dolayı destekten yoksun kalma zararının tahsilini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulü ile davacı murisinin alkollü olduğunu bildiği kişinin aracına binmek suretiyle zararın meydana gelmesinde veya artmasında etkisinin bulunduğu değerlendirilerek hesaplanan tazminat tutarından %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle bulunan 170.067,08 TL destekten yoksun kalmak tazminatının 15/05/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak (poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere) davacıya

verilmesine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili, davalı .... ile davalı.... vekilleri tarafından tarafından ayrı ayrı istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda; Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 kararı).

Dava konusu kazanın oluş şekline ilişkin maddi vakıa Denizli 6. Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas, ... karar sayılı dosyasında kabul edildiği üzere, 11/12/2019 günü saat ... sıralarında...n sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile yanında... ve maktul... ile birlikte ... Caddesi ... Yolu sokak kavşağı üzerinde seyir halinde iken ... sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile çarpışmaları sonucu ...nın olay yerinde vefat ettiği,... da yaralandığı anlaşılmıştır.

12/12/2019 tarihli ölü muayene tutanağında; maktul ...'nın ölüm nedeninin araç içi trafik kazası ile oluşması mümkün kafa kemikleri kırığı, beyin dokusu harabiyeti olduğu tespit edilmiştir. 11/12/2019 tarihli genel adli muayene raporlarında; ... olay günü saat ... itibariyle 2.52 promil alkollü olduğu, ... alkolsüz olduğu ve basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralandığı anlaşılmıştır.

11/12/2019 tarihli trafik kazası tespit tutanağında; kazanın oluşumunda... plakalı araç sürücüsü ... kavşaklara yaklaşırken kavşaktaki şartlara uyacak şekilde hızını azaltma ve geçiş hakkı olan araçlara ilk geçiş hakkını verme kurallarını,...plakalı araç sürücüsü ... kavşaklara yaklaşırken kavşaktaki şartlara uyacak şekilde hızını azaltma kuralını,...plakalı aracın ön yolcu koltuğunda bulunan maktul... emniyet kemeri bulundurulması zorunluluğu olan araçlarda emniyet kemeri takma kuralını ihlal ettikleri tespit edilmiştir.

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun incelemesinde; davalılar cevap dilekçesinde müterafik kusur indirimi talep etmemiş iselerde davalı ... vekili yargılama aşamasında müterafik kusur indirimi talep etmiştir. Müterafik kusur indirimi def'i değil, itirazdır, bu nedenle yargılamanın her aşamada ileri sürülebilir ve savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında değildir. Kaldı ki hakim de müterafik kusurun varlığını da resen dikkate alabilir. Bu itibarla mahkemece tazminat miktarından müterafik kusur indirimi yapılmasında isabetsizlik görülmemiştir.

2-Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun incelemesinde; yaşam tablosu olarak TRH-2010 yaşam tablosunun kullanılması gerekli ve yerleşik yargıtay uygulamasıda bu yönde ise de davalıya PMF yaşam tablosuna göre hasap yapılan aktüerya bilirkişi raporu tebliğ edildiği ve davalının rapora itiraz etmediği anlaşıldığından, ayrıca Dairemizin ve Yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre progresif rant yöntemi ile destek zararının hesaplanmasında isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.

3-Davalı...vekilinin istinaf başvurusunun incelemesinde;

a-Desteğin ölümünden dolayı ... tarafından 15.05.2020 tarihinde hak sahibi davacı eşe 54.828,30 TL ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda yapılan bu ödemenin o tarih itibariyle zararı karşılamadığı belirtildikten sonra güncel verilere göre belirlenen hesaptan sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin de güncellenmiş değerinin mahsubu sonrasında bakiye destek zararı hesaplanmıştır. Bilirkişi raporunda güncellemeyi 20/04/2021 tarihli duruşma tarihine kadar hesaplamışsa da raporunda duruşma gününü sehven 20/04/2020 olarak yazmıştır. Ancak yapılan güncelleme hesabı doğru olduğundan davalı sigorta şirketinin bu hususa yönelen istinaf talebi yerinde görülmemiştir.

b-Dava konusu kazanın meydana gelmesinde kazaya karışan her iki araç sürücüsünün de kusuru bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacının zararına yönünden davalıların müteselsilen sorumluluğuna karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. Ancak, davalılar tarafından sigortalanan ve kazaya karışan her iki araç sürücüsününde kusurlarının yüzdelik (%) oranlama yapılmak suretiyle belirlenmesi gereklidir.

Mahkemece hükme esas alınana kusur raporunda ise sürücülerin kusur oranları yüzdelik olarak belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacı tarafın her iki araç sigortacına karşı husumet yönelttiği, davalı sigorta şirketlerinin ödemiş oldukları tazminat miktarını kusurları oranında diğerine rücu etmesi mümkün olduğundan mahkemece kazaya karışan araç sürücülerinin kusurlarının oransal olarak belirlenmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; yukarıda (1), (2) ve (3-a) nolu bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ...vekilinin yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine, yukarıda (3-b) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı .... vekilinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

...