Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/472 K.2025/591

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davalılar ... vekili ve ... Sigorta A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde davalı ...'e ait ve davalı ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın davacıya ait ... plakalı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluşumunda davalı sürücü ...'ın asli kusurlu olduğunu, davalının aracının davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandığını, davalı ... Sigorta A.Ş.'nin ise genişletilmiş parola kasko/mavi poliçe kapsamında sorumlu olduğunu, davalı ...

Sigorta A.Ş.'ye başvuru yapıldığında kendilerine 33.000,00 TL ödeme yapıldığını, tamirat bedelinin ise 52.591,00 TL olduğunu, sigortanın ödemesi düşüldüğünde aracın tamirinden kalan bakiye olan 13.164,00 TL ile 50.000,00 TL değer kaybı ve davacının arcının ticari taksi olması nedeniyle çalışmadığı döneme ait 20.000,00 TL kazanç kaybının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalı ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacının kazanç kaybına ilişkin iddiasını ispatlaması gerektiğini, gelir kaybının talep edilenden çok daha düşük olduğunu veya gelir kaybının olmadığını, davalının kusursuz olduğunu ve kusursuzluk nedeniyle haksız fiil sebebiyle bir sorumluluğunun olmadığını, davacının araç değer kaybına dair bilirkişi incelemesi yapıldığında aracın markası, modeline göre değer kaybı hesaplamasına tabi tutulamayacağını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili davaya cevap dilekçesinde özetle: davacının ikame ettiği haksız ve mesnetsiz davanın reddi gerektiğini, davacının öncelikle zorunlu mali mesuliyet sigortacısına başvurması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber davacının talep etmiş olduğu kazanç kaybı bedeli alacaklarının kasko poliçesi teminat kapsamında olmadığını, davaya konu olan hasar bedelinin hasar-kusur konusunda uzman ve ehil makine mühendisi bilirkişi kanalı ile tespit edilmesi gerektiğini, davacının kaza tarihinden itibaren işlenmesini istediği faiz talebinin hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

DELİLLER

Kaza tespit tutanağı, Adli Tıp Kurumu Başkanlığı raporu, bilirkişi heyeti raporu, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; davalı malik işleten olarak sürücünün haksız fiil faili olarak kusur sorumluluğu çerçevesinde, diğer davalılar ise sigorta sözleşmesi kapsamında kaza ile illiyet bağı içinde bulunan zararlardan sorumlu olduğu, alınan kusur raporunda davacının tali, davalının sürücü asli kusurlu bulunduğu,

ancak, kusurun takdirinin hakime ait olduğu bir faile kusur veya kusur nitelemesine imkan verecek bir ihmali veya icrai davranışın isnat edilebilmesinin bunun ispatına bağlı olduğu davacı için hızını azaltmama ve uyarıcı işaretleri kullanmama hususları tali kusur kabul edilmiş ise de dosya kapsamında bu olguların gerçekleştiğine dair bir bilgi olmadığından davacı tali kusurlu kabul edilmemiş, kazaya karışan aracın ticari araç olması ve davacının bununla kazanç sağladığı veya işini idame ve sevkinde kullandığı, bu nedenle kazanç kaybı oluştuğu, teminat limitini davadan önce ödeyen ...

Sigorta A.Ş. yönünden açılan davanın haksız olduğu anlaşıldığından davanın ... Sigorta A.Ş. yönünden reddine, diğer davalılar yönünden 13.164,00 TL hasar bedeli, 18.133,22 TL değer kaybı tazminatı, 3.500,00 TL kazanç kaybı tazminatı olmak üzere toplam 34.847,22 TL üzerinden kabulüne, bu tutarın davalılar ... ve ... yönünden 19/10/2017, ... Sigorta A.Ş. yönünden 05/02/2018 tarihinden işleyecek yasal faizi ile bu davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kazanç kaybının sigorta teminatı kapsamı dışında kaldığını, dolayısıyla davalı sigorta şirketinin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalının kusuru ile sınırlı olduğunu, davalı araç sürücüsünün %80 oranında kusurlu olması nedeniyle de 13.164,00 TL değer kaybı, 18.133,22 TL hasar bedeli olmak üzere toplam 31.297,22 TL tazminatın %80'sine tekabül eden 25.037,77 TL tutarından sorumlu tutulabileceğini, bilirkişi raporuna itirazlarının ve mevzuata uygun bilirkişi incelemesi yapılması taleplerinin dikkate alınmadığını,

hatalı ve gerçek zarar ilkesine aykırı bir şekilde düzenlenen bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu, dava konusu aracın rayiç değeri tespit edilirken, aracın marka modeli, kullanım şekli, yaşı ve kilometresi ile piyasada tercih edilir olup olmadığının, kazaya daha önce karışıp karışmadığının incelenerek kazasız emsallerinin bedelleri ile karşılaştırılarak raporda dayanak gösterilmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme tarafından kusur belirleme yetkisinin hakimde bulunduğu bildirilmek suretiyle ve bilirkişi raporu dışında, davacının tali kusurlu olduğunu ve raporda bildirildiği şekli ile kaza yapıldığını kanıtlayan başkaca bilgi ve belgenin dosyada bulunmadığı bahsi ile davacının kusurlu olmadığına kanaat edilerek davalının kusurlu olduğuna karar verilerek davanın kabulüne karar verildiğini, mahkeme dosyasında mevcut kaza tespit tutanağının her ne kadar bilirkişi raporu ile örtüşmekte ise de, mahkemece aksine kanaat ederek hakka ve hukuka aykırı hüküm kurulduğunu,

motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca geçiş hakkını vermek zorundadır hükmü uyarınca davacının asli kusurlu olduğunun izahtan vareste olduğunu, eksik incelemenin söz konusu olduğunu ve aleyhe hususları kabul etmediklerini, davacının asli kusurlu kabul edilerek davanın reddine karar verilmesi talep ettiklerini, dosyaya sunulan fatura ve raporda ön tarafın neredeyse tamamen değiştiğini gösteren işlemlerin somut olay ile ilgilisinin bulunmadığını, denetime elverişli olmayan bilirkişi raporunun hükme esas alınması ile kurulan hükmün bu yönü ile de kaldırılmasını talep ettiklerini,

değişen parça bilgileri ile kaza uyumlu olmadığından değer kaybının da gerçek duruma uygun olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... istinaf yasa yoluna başvurmamıştır.

İSTİNAFA CEVAP

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dosyada bulunan söz konusu raporların hükme esas alınmaya elverişli raporlar olduğunu, davalı tarafın haksız ve dayanaksız şekilde yapmış olduğu istinaf talebinin kötü niyetli olduğunu, yerel mahkemenin tereddüte yer bırakmayacak şekilde hüküm kurduğunu, bu nedenle kararın bozulmasını gerekli kılacak hiç bir eksiklik bulunmadığını beyanla istinaf talebinin reddini istemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı araç hasarından kaynaklanan maddi tazminat isteğine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Davacının aracına, davalıların maliki, sürücüsü ve sigortalısı olan aracın çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiş, davacıya davadan önce ... Sigorta A.Ş. tarafından bir kısım ödeme yapılmış, davacı aracın tamirinden kalan bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve davacının aracının ticari taksi olması nedeniyle çalışmadığı döneme ait kazanç kaybının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın ... Sigorta A.Ş. yönünden reddine, diğer davalılar yönünden kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalılar ... Sigorta A.Ş. vekili ve ... vekili tarafından ayrı ayrı istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Karara karşı davacı vekili ile davalılar ... Sigorta A.Ş. ve ... tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmadığından bu davalılar hakkında kurulan hükümler kesinleşmiştir.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-19/10/2017 tarihinde davalı sürücü ... idaresindeki ... plakalı kamyonet ile ... sokak üzerinde seyirle ... sokak kavşağına girdiğinde aracının yan-sol arka kısımlarına, solundan ... sokağı takiben kavşağa giren davacı sürücü ... idaresindeki ... plakalı otomobilin ön kısımlarıyla çarpması sonucu davacının aracının hasarlanmasına konu kaza meydana gelmiştir.

Dava konusu kaza nedeniyle, 19/10/2017 tarihli kaza tespit tutanağında davalı sürücü ...'in asli kusurlu, davacı sürücünün tali kusurlu olduğu belirtilmiştir.

Olay mahallinde yol iki yönlü sokak, dört yönlü kavşak, kavşak girişinde davalı sürücüye hitaplı 'Dur' levhasının mevcut olduğu, çarpma noktasının kavşak içerisinde olduğu, otomobilin çarpma sonrası kavşak çıkışında son konumunu aldığı, kamyonetin ise çarpmanın etkisinde kendi etrafında dönerek arka kısımlarıyla duvara vurduğu ve son konumunu aldığı, araçlara ilişkin zemin üzerinde lastik veya fren izi tespitinin olmadığı anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince alınan ... tarihli bilirkişi raporunda; oran belirtilmeksizin davacı ve davalı sürücünün trafik kazasının meydana gelmesinde kusurlu bulundukları mütalaa edilmiştir.

Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinin 08/09/2021 tarihli kusur raporuna göre; davalı sürücü ... idaresindeki kamyonet ile meskun mahaldeki kavşağa geldiğinde kendisine hitaplı 'Dur' levhasını dikkate alarak kavşak girişinde durmadığı, yolun her iki yönünden gelen araçlara ilişkin gerekli kontrolleri yaparak ilk geçiş hakkını solundan gelen araca vermediği, kontrolsüzce kavşağa girerek solundan gelen aracın istikamet şeridini kapattığı kazada %80 oranında kusurlu olduğu,

davacı sürücü ... idaresindeki otomobil ile meskun mahaldeki kavşağa, kavşak kollarından gelen araçların seyir durumlarını kontrol edebilecek ve araçlara karşı önlem alabilecek şekilde girmediği, sağından kavşağa giren araca karşı hızından da kaynaklı etkin tedbir almadığı kazada %20 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir.

HMK'nın 266. maddesi uyarınca, mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Ancak genel bilgi veya tecrübeyle ya da hâkimlik mesleğinin gerektirdiği hukukî bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamaz.

Somut olaya gelince; çözümü teknik bilgiyi gerektiren trafik kazasında kusura ilişkin hususta yukarıda açıklanan, kaza tespit tutanağı ve dava konusu kaza nedeniyle alınan kusur raporlarında davacı sürücünün de kusurlu olduğunun belirtilmiş olmasına karşı mahkemece davalının kusurlu olmadığının kabulü doğru görülmemiş bu nedenle davalı vekilinin istinaf itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

2-Davalı ... Sigorta A.Ş. davalı tarafa ait aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısıdır. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının 1. maddesi gereğince trafik sigortası işletene düşen hukuki sorumluluğu sigorta limitleri dahilinde teminat altına alır ve zarar gören üçüncü şahsın gerçek zararından sorumludur.

Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının “sigorta teminatının kapsamı başlıklı 1. maddesine göre sigortacı aracın işletenine yükletilebilecek hukuki sorumluluğu poliçe teminatı kapsamında olmak şartıyla zorunlu mali sorumluluk sigortası haddi üstünde kalan kısmını poliçede yazılı azami miktara kadar temin eder. İhtiyari mali mesuliyet sigortası kapsamının başlangıç noktası, zorunlu trafik sigorta limitinin üzerinde kalan kısımdır.

Kapsamın sonu ise ihtiyari mali mesuliyet sigortası limitidir. Başka bir ifadeyle gerçek zarar miktarı zorunlu trafik sigorta limitini geçtiği anda ihtiyari mali mesuliyet sigortası güvencesi başlamakta ve kendi poliçesindeki limit miktarı da sorumluluğun sona erdiği nokta olmaktadır. Bu nedenle zarar, trafik sigortası kapsamında kalmakta ise ihtiyari mali mesuliyet sigortacısının sorumluluğundan bahsedilemez.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın Teminat Dışında Kalan Haller başlıklı A.6 maddesinin (k) bendi gereğince; Gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya bağlı olarak oluşan yansıma veya dolaylı zararlar nedeniyle yöneltilecek tazminat talepler trafik sigortası teminatı dışıdır.

Eldeki davada gelir ve kazanç kaybının davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen ihtiyari mali mesuliyet sigorta poliçesi kapmasında ayrı bir klozla teminat altına alındığı iddia edilmediğinden davalı ... Sigorta A.Ş.'nin kazanç kaybı tazminatından sorumlu tutulması doğru görülmemiştir. Bu nedenle davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

3-Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin değer kaybının belirlenmesi hususunda esas aldığı, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2. el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyulmaksızın döviz kuru esas alınmak suretiyle hesaplama yapılan bilirkişi raporu hükme esas alınarak değer kaybına hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda mahkemece aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalı tarafın savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi,

meydana gelebilecek çelişkilerin giderilmesi yönünden ayrıntılı, gerekçeli ve denetime açık yeni bir rapor alınması ondan sonra dosyadaki tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekir. Bu nedenle davalılar vekillerinin istinaf itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

4-Davacıya ait ticari taksinin günlük kazancının ilgili meslek odalarından sorulmadan ve buna göre kazanç kaybı hesabı yaptırılmadan maddi tazminata hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Bu itibarla mahkemece kaza tarihi itibariyle davacıya ait ticari aracın günlük kazancı Antalya ilindeki Şoförler, Emlakçılar, Galericiler odasından sorularak ve bu kuruluşların meslek kuruluşları olduğu belirtilerek mutlak bir cevap vermeleri gerektiği belirtilerek amortisman giderleri de mahsup edilmek suretiyle, meslekten seçilecek bir bilirkişi marifetiyle davacının ticari aracının günlük net kazancı tespit edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.

Hakim tarafından zararın resen hesaplaması doğru görülmemiştir. Bu nedenle davalılar vekilinin istinaf itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalılar ... vekili ile ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf istemlerinin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince davalılar ... Sigorta A.Ş. ve ... hakkında verilen hükümlerin de kesinleştiği gözetildiğinde ilk derece mahkemesi kararının davalılar ... ve ... Sigorta A.Ş. yönüyle esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın ... ve ... Sigorta A.Ş. hakkında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davalılar vekillerinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına, yeniden kurulacak hükmün, hakkında karar kesinleşen ... hakkında verilen hükümlerle tahsilde tekerrür oluşturmamasına karar verilmesi gerekmiştir.

...