Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/799 K.2025/1221

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacı vekili ile davalılar ... ve ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. 19/09/2021 tarihinde, davalı ... Türk Sigorta Şirketi nezdinde zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesiyle sigortalı olan, davalı ... Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. adına kayıtlı, diğer davalı ... idaresindeki ... plaka sayılı araç ile davacıya ait ... plaka sayılı ... model ... marka araç arasında meydana gelen trafik kazası sonucu davacıya ait aracın hasarlandığı ve aracın değer kaybına uğradığı, tamir süresince araçtan mahrum kalındığı, dava öncesi davalı sigorta şirketince 35.000,00 TL hasar bedeli ödemesi yapıldığı, ancak yapılan tediyenin zararı karşılamadığı,

davalı sürücünün kusuru sonucu kazanın meydana geldiğini beyanla ve fazlaya dair hakkı saklı tutulması kaydıyla 10,00 TL bakiye hasar bedeli ile 10,00 TL değer kaybı zararının tüm davalılardan, 10,00 TL ikame araç bedelinin karşı aracın kayıt malik ve sürücüsü olan davalılardan olay tarihlerinden işleyecek yasal faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI CEVABININ ÖZETİ

Davalılar ... Sanayi Ticaret Ltd.

Şti. ve ... vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın araç hasar bedeli zararına ilişkin fatura ibraz ettiği, yani belirtilen zarar kalemine ilişkin tutarı hesaplayabilecek verilere sahip olduğu, belirsiz alacak biçimde hasar bedeli isteminde bulunulamayacağı ve harç miktarının zarar iddiasına göre tamamlanması gerektiği, kaza yapan aracın müvekkili tarafından satın alındığı ve tarafların birbiriyle ibralaştığı, kazalı araç satın alınarak davacının zararının giderildiği, ayrıca davacıya ikame araçta temin edildiği,

sonrasında araba piyasasının hareketlenmesi sonrası davacının aracı tekrar almak isteyip ısrar etmesi üzerine aracın kendisine satıldığı, davacının aracın hasarlı durumunu bildiği halde satın aldığı, iddiaların ve zararın ispatı gerektiğini beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Türk Sigorta Şirketi davaya cevap vermemiştir.

DELİLLER

Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı, protokol ve ibraname örneği, araç satış sözleşmesi, tüm dosya kapsamı.

İDM KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; uyuşmazlık konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün asli ve tam kusurlu olduğu hususunda bir çelişki bulunmadığı, kaza sonrası aracın davalı ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. tarafından satın alındığı ve tarafların bu kazaya ilişkin alacaklar yönünden birbirlerini ibra ettiği, davacı tarafın keşide edilen çekin ileri tarihli olması ve tahsilinin zorlaştığının ileri sürüldüğü, buna karşın noterde düzenlenen araç satış sözleşmesinde araç bedelinin ödendiğinin anlaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı sürücünün asli ve tam kusuruyla sebebiyet verdiği trafik kazası sonucu müvekkiline ait araçta maddi hasar oluştuğunu, onarım tutarının 82.322,80 TL hesaplandığı ve davalı sigorta şirketinin hasar bedelinin 35.000,00 TL tutarındaki kısmının karşılandığını, bakiye hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli zararının tazmini için iş bu davanın açıldığını, ilk derece mahkemesinin kazaya ilişkin alacak nedeniyle tarafların birbirlerinin ibra ettiğinden davanın reddedildiğini, somut olayda yapılan ibraya ilişkin şartların gerçekleşmediğini, ödemenin çek keşide edilerek yapıldığını,

ileri tarihli düzenlenen bu çeklerin tahsilinin davalı şirketin konkordato ilan etmesinden dolayı zorlaştığı ve bundan dolayı çeklerin iade edildiğini, ilk derece mahkemesinin çeklerin tahsiline ilişkin bir araştırma yapılmadığını, taraflar arasındaki ibranın geçerli ve kabil görülmesi durumda dahi bu belgenin sadece davalı ... Sanayi Ticaret Ltd.

Şti. tarafından imzalandığını, diğer davalılar yönünden ibra bulunmadığı gözetilerek karşı aracın sürücüsü ve trafik sigortacısı olan davalılar hakkında yargılamanın devam ettirilmesi gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalılar ... Sanayi Ticaret Ltd.

Şti. ve ... vekili istinafa cevap ve katılma yoluyla istinaf dilekçesinde özetle; davanın reddinden dolayı müvekkilleri lehine karar tarihinde yürürlükte olan tarifeye göre 9.200,00 TL vekalet ücreti verilmesi gerektiğini, bundan ayrı olarak arabulucu görüşmeleri sırasında kendisini vekil aracılığıyla temsil ettiren taraf lehine vekalet ücreti verilmesi icap ettiğinden bu yönüyle de kararın düzeltilmesini, davacı yanın istinaf başvurusuna ilişkin davacının kaza yapan aracı müvekkili şirkete sattığı ve tarafların ibralaştığını,

araç satışının gerçekleşmesiyle birlikte kazadan dolayı meydana gelen zararın tümüyle giderildiği ve illiyet bağının kesildiğini, araç fiyatlarındaki fahiş artıştan dolayı davacı tarafın aracı tekrar satın almak istediğini, müvekkilinin iyi niyetli tutumlarına rağmen davacının huzurdaki davayı açtığını, davacı aracının uyuşmazlık konusu kazadan önce ağır hasar kaydı bulunduğundan davaya konu kazadan dolayı değer kaybına uğramasının söz konusu olmayacağını beyanla davacı yanın istinaf talebinin reddini ve kendi başvuruları yönüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve vekalet ücreti bakımından kararın düzeltilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Uyuşmazlık, trafik kazası sonucu araç hasarından kaynaklı maddi tazminat istemine ilişkindir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Aynı Kanunun 111. maddesine göre bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir.

Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.

Davacı, çift taraflı trafik kazası sonucu aracının hasarlandığını, değer kaybına uğradığı, tamir süresince araçtan mahrum kalındığını, dava öncesi karşı aracın trafik sigortacısı tarafından onarım bedelinin bir miktarının karşılandığını ileri sürerek karşılanmayan bakiye hasar bedeli ile araç değer kaybı zararının tüm davalılardan, ikame araç bedelinin ise karşı arcın kayıt maliki ve sürücüsü olan davalılardan tahsilini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yürütülen yargılama sonucunda ibra nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna, davalılar ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ve ... vekili tarafından katılmaya yoluyla istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

1-Karayolları Trafik Kanunu'nun 111/1 maddesine göre, Bu kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu ortadan kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Yine aynı yasanın 111/2 maddesine göre ise, davadan önce yapılan uzlaşma veya anlaşmayı içeren sözleşmenin iptali için 2 yıllık hak düşürücü süre içerisinde dava açılması zorunludur.

Somut olayda, davacıya davadan önce davalılar tarafından her hangi bir tazminat ödemesi yapılmadığı, ancak davacının aracının davalı ... ..

Ltd Şti'ye satışının yapıldığı ve bu satışla birlikte davacının davalıyı ibra ettiğine ilişkin 25/10/2021 tarihli tutanak düzenlendiği, tutanağın düzenlendiği tarihte (25/10/2021) kazaya karışan davacıya ait aracın, davalı şirketin yetkilisi ve aynı zamanda davalı aracın sürücüsü olan ...'nun oğlu olan ...'ya 25.000,00 TL bedelle satışı yapılarak devrinin gerçekleştirildiği, ancak davacı tarafın dosya arasına sunduğu ve davalı tarafın da kabulünde olan davacı ile davalı şirket arasında imzalanmış protokole göre, davacıya ait olan ve kazaya karışan aracın hasarlı haliyle davalı şirkete 25.000,00 TL'ye satıldığı,

ancak davalı tarafından aracın tamiri gerçekleştirildikten sonra davacının bu aracı 25.000,00 TL bedele öncelikli olarak satın alma hakkının olduğu, davacı aracı satın almadığı ve araç başka bir kişiye satıldığı takdirde ise aracın 25.000,00 TL'den fazla olan satış bedelinin davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.

Bu durumda, her ne kadar davacı ile davalı şirket arasında düzenelenen ibra belgesinde aracın davalıya satışı nedeniyle davalının ibra edildiği yönünde anlaşmaya varılmış ise de, aynı taraflar arasında davalının aracı satın almasından sonra tamir ettireceği, tamir sonrasında aynı bedele davacının aracı öncelikli satın alma hakkı olduğu yönünde bir protokol düzenlendiği,

bu haliyle davacı ile davalı şirket arasında aracın hasarlı haliyle bedelinin 25.000,00 TL olduğu belirlenerek bu bedel üzerinden davalıya satımı ve davacıya da öncelikli geri alım hakkı tanındığına göre, davacının gerçek iradesinin davalıyı ibra etmek olmadığı kanaatine varılmıştır.

Davacı, aracın tamiri için aracını davalıya (davalının gösterdiği ... isimli kişiye) satmış, ancak satıştan yaklaşık 1 ay sonra 25/11/2021 tarihinde aracı bu kişiden geriye aynı bedelle satın almıştır. Davacının aracını sattığı bedelle (25.000,00 TL) geri satın alması taraflar arasındaki protokol hükümlerinin uygulandığını göstermektedir.

O halde, davacı ile davalı şirket arasında düzenlenen ve taraflarca uygulanan protokol hükümleri karşısında, aynı taraflar arasında düzenlenen ibra sözleşmesinin tarafların iradesine uygun olmadığı, bu nedenle ibra sözleşmesinin geçerli bir sözleşme olarak kabulünün mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Keza, davacının aracını davalı şirkete (davalının gösterdiği ... isimli kişiye) hasarlı haliyle sattığı ve satış bedelinin (25.000,00 TL) de aracın hasarlı haline göre kararlaştırıldığı dikkate alındığında, park halindeki aracının zarar gördüğü olayda kusuru bulunmayan davacının aracını davalıya düşük bedele satmasının ve bu şekilde davalıyı ibra etmesinin de hayatın olağan akışına uygun olmadığı, bu nedenle de bu taraflar arasındaki asıl iradenin protokolde kararlaştırılan hükümlere uygun olduğu, davacının iradesinin ibraya yönelik olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu durumda, ibra sözleşmesi açısından 6098 sayılı TBK 30 ve 31/2. maddelerinde gösterilen açıklamada esaslı yanılma hali söz konusu olup, bu nedenle de davacının bu ibra sözleşmesi ile bağlı olması söz konusu değildir.

Davacı aracı satın aldıktan sonra aracı davalı şirketin tamir ettirmediğini, geri satın aldıktan sonra aracın kendileri tarafından tamir ettirildiğini ileri sürmüş olup, bu husus işin esasına ilişkin olduğundan ve bu hususta bir istinaf sebebi de ileri sürülmediğinden, bu hususa ilişkin olarak bu aşamada bir istinaf incelemesi yapılmamıştır.

Somut dosyaya konu kaza tarihinin 19/09/2021 tarihi olduğu dikkate alındığında KTK 111/2 maddesi uyarınca 2 yıllık hak düşürücü süre geçmeden dava açıldığı da şüphesizdir.

Bu durumda, Karayolları Trafik Kanunu'nun 111/ 1. ve 2. maddeleri ve 6098 sayılı TBK 30 ve 31/2. maddeleri gereğince, taraflar arasında düzenlenen ibra sözleşme geçerli bir sözleşme olarak kabul edilemeyeceğinden, ilk derece mahkemesinin somut olayda davalıların ibra edildiği gerçekleştiği gerekçesiyle davanın reddi yönünde hüküm kurması doğru görülmemiştir. İlk derece mahkemesince, tarafların delilleri ile iddia ve savunmaları değerlendirilerek işin esası incelenmek suretiyle esas hakkında hüküm kurulması amacıyla kararın kaldırılması gerekmiştir.

2-Dava dilekçesinde davacının toplam talebinin 30,00 TL olduğu gözetildiğinde reddedilen dava değerinin de bu miktar olduğu, bu nedenle mahkemece davalılar lehine reddedilen dava değeri ile bağlı kalınarak 30,00 TL vekalet ücreti takdirinde isabetsizlik bulunmadığı, bunun yanında arabuluculuk yönünden taraf vekillerine vekalet ücreti takdir edilmesi gerekmediğinden davalılar vekilinin bu hususa yönelen istinaf talebinin de reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalılar vekilinin istinaf isteminin 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (b-1) bendi gereğince esastan reddine; davacı vekilinin istinaf isteminin ise kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi gereğince ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

...