Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/2605 K.2024/323

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Müvekkil davacı şahıs firması, Düden Vergi Dairesinin ... vergi nolu mükellefi olarak, 08.08.2019 tarihinde örtü altı sebze yetiştiriciliği faaliyeti ile ticari faaliyetine başladığını, hemen öncesinde 12.06.2019 tarihli kira sözleşmesi ile ... ait tapunun ... ili, ... İlçesi, ...

Köyünde kain ... ve ... parsellerde kayıtlı tarla vasıflı taşınmazları kiralamış, ... parselde kayıtlı taşınmaza 10500 metre kare kapalı sistem sera ve 500 metre kare boyutunda depo (hangar) yapmış, ... parsel de ise açık üretim tarımsal üretime başladığını, hem örtü altı, hemi de açık üretimde domates yetiştiriciliği yaptığını, ÇKS, Çiftçilik Belgesi ve Örtü Altı Kayıt belgesi bulunduğunu, bir süre sonra yine örtü altı sebze yetiştiriciliği amacıyla Antalya ll.

Noterliğinin 26.10.2020 tarihli ve ... yevmiye sayılı kira sözleşmesi ile bu kez ... ili ... İlçesi, ...

Mahallesi, ... mevkisinde kain ... ada, ... ve ... parsel sayılı toplam 17.484,07 m2 alanlı tarla vasıflı taşınmazları, ... isimli kişiden kiraladığını, hemen sonrasında taşınmazlar üzerine 14000 metre kare boyutunda kapalı sistem sera, bakıcı evi, 30 metre kare depo ve 300 tonluk su tankı yaptığını, bu serada ise biber ve kabak üretimi yaptığını, her iki taşınmazda örtü altı sebze yetiştiriciliği faaliyetini sürdüren müvekkili davacı şahıs firması,

daha öncesinde 12.06.2019 tarihli kira sözleşmesi ile ... kiralamış olduğu 25.400 metre kare alanlı ... parselde açık üretim yapmakta ise de bu taşınmaza da çilek üretimi amacıyla çilek serası yapmak istediğini, bu nedenle malzemeli anahtar teslim sera kurulumu konusunda faaliyet gösteren ... Ticaret Limited Şirketi ile anlaşmaya varmış ve anahtar teslim çilek serası kurulumu karşılığında, bu şirkete ... Bankası ...

Şubesine ait, ... şirketinin yetkilileri ... ve ... lehine toplam 12 adet çeki keşide ederek teslim ettiğini, ancak sera kurulumu konusunda mutabık kalınan ... şirketi, 2024 yılının Ocak ayı sonlarında ödeme güçlüğüne düşmüş, çok sayıda çekleri karşılıksız çıkmış ve fiilen iflas ettiğini, müvekkili davacının sera kurulumu karşılığı verdiği çeklerin ciro yoluyla iyiniyetli üçüncü kişilere geçmesi karşısında müvekkili davacı bu çeklerden dolayı sorumlu hale geldiğini, sera kurulumunun yapılmaması,

sera kurulumu karşılığı verilen çeklerin ise üçüncü kişilere ciro yoluyla geçmesi karşısında işbu çekleri ödemekle yükümlü hale gelmesi ve bir anda gelişen bu durum karşısında müvekkili davacı, likidite sıkıntısı yaşamaya başladığını, ancak birden fazla örtü altı sebze üretimine bağlı olarak, ödeme güçlüğünden belirli sürede kurtulabileceğini, bu nedenle sera kurulumu için verilen çeklerin bedelsiz kalması yani seranın kurulmaması,

bir yana çeklerin iyiniyetli üçüncü kişilere geçmesi karşısında, kısa sürede bahsi geçen çeklerin karşılığını ve davacı şahsı firmasının faaliyetleri için gerekli finansı sağlama imkanı olmayınca, davacının tarımsal ve ticari bütünlüğünün bozulmadan faaliyetlerine devam edebilmesi için konkordato talep ve dava etmiştir.

Müdahil ... Bankası A.Ş. vekili dilekçesinde; müdahale taleplerinin kabulüne ve geçici mühlet kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Müdahil ... Tic. Ltd. Şti. vekili dilekçesinde; müdahale taleplerinin kabulüne ve geçici mühlet kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Müdahil ... Ltd. Şti. vekili dilekçesinde; müdahale taleplerinin kabulüne ve geçici mühlet kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Müdahil ... vekili dilekçesinde; müdahale taleplerinin kabulüne ve geçici mühlet ve tedbirlerin kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Müdahil ... A.Ş. vekili dilekçesinde; müdahale taleplerinin kabulüne ve geçici mühlet kararının ve tedbirlerin kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dosyaya geçici konkordato komiserleri tarafından sunulan ön ve nihai raporların tetkikinden; projede ana para borçlarının mahkemece verilen tasdik kararını takip eden ilk ay birinci taksit ödemesinin yapılmasına müteakip ödemesiz geçen her 4 aydan sonraki aylarda yani 4 ayda 1 toplam 36 aylık sürede % 100'nün ödenmesi teklif edildiği, faiz teklifinde de bulunulmadığı, proje bu yönde revize de edilmediği halde, davacının ön projede belirtilen net satışlara ve karlılıklara ulaşamadığı, ön projede belirtilen karlılıklara ulaşmasının mümkün görünmediği,

bu nedenle konkordato projesinin uygulanabilir ve gerçekçi olmadığı, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olamayacağı, değerlendirilmiş olup, davacının kesin mühlet verilmesi talebi ile konkordato talebinin reddine, davacının tacir olmadığı belirlenmekle iflasına karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin net satış ve karlılığının 1 yıllık döneme ait karlılığına ve hedefine göre gerçekleşme oranının tespiti gerekirken, komiserin 2024 yılı sonu itibariyle şirketin net satış ve karlılığına göre değerlendirme ve hesaplama yapmasının hatalı olduğunu, davacı şirketin yetiştiriciliğini yaptığı ürünlerin değerlerinin çok düşük belirlendiğini, kabağın kilogram fiyatının raporda 12 TL olarak hesaplandığını, ancak kabak fiyatlarının artacağını, nitekim istinaf başvurusu sırasında kabağın fiyatının 20 TL olduğunu, dolayısıyla davacı şirketin satım ve net karlılık hesaplamasının hatalı olduğunu,

dönemsel ve özellikle kış döneminde sebze fiyatlarındaki artışları yok sayılarak hazırlanan rapora dayalı mahkeme kararının hatalı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, adi konkordato istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Konkordato, borçlarını vadesi geldiği halde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlunun, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için başvurabileceği kendine özgü bir cebri icra kurumudur. Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran, daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır.

İİK'nın 305. maddesinde aranan konkordatonun tasdiki şartları kamu düzenine ilişkin olup, mahkeme bunların varlığını re'sen araştırır. Gerekli koşulların bulunmadığını tespit ederse, talebin reddine karar verir. Bu kararın gerekçesinde, şartlardan hangisinin ya da hangilerinin mevcut olmadığını dayanaklarıyla açıklaması gerekir. Konkordatonun feshi sebeplerinden birinin tasdik aşamasında tespit edilmesi durumunda da tasdik talebi reddedilir. Bahsi geçen maddede sayılan tasdik şartlarından bir tanesi de, konkordato projesinde teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması şartıdır.

Borca batıklık ise, borçlunun malvarlığındaki aktif değerler toplamının, pasif değerler toplamını karşılayamaması durumudur. Şirketin borca batık durumda olup olmadığı TTK’nın 376. maddesi uyarınca rayiç değerlere göre tespit edilmelidir. Mahallinde keşif yapılarak, uzman bilirkişi aracılığıyla tespit edilebilen niteliklerine göre kayıtlardaki malvarlığının (örn; araçlar, model ve yaş gibi diğer özelliklerine göre) rayiç tespitinin yapılması mümkündür.

Rayiç değerler ve yapılan araştırma ve inceleme sonucu elde edilen gerçekçi verilere göre bilirkişilerce yeniden oluşturulacak şirket bilançosu (borca batıklık bilançosu) da dikkate alınıp bir sonuca gidilmelidir. Dava teorisindeki genel ilkeden farklı olarak konkordato bir dava olmadığından borca batıklık sadece talep tarihi itibariyle değil, yargılama safhasındaki olumlu veya olumsuz gelişmeler de dikkate alınarak belirlenmelidir.

Konkordato süreci alacaklılar arasında eşitlik ilkesine dayalı olarak yürütülür. Konkordatoda alacaklılar arasında herhangi bir ayırım yapılmaksızın benzer durumda bulunan bütün alacaklıları kapsayan adil ve dengeli bir ödeme planının ortaya konulması ve alacaklıların tatmin edilmesinde de aynı ilkenin gözetilmesi gerekmektedir. Bu genel açıklamalar ışığında davacı tasdik kararını takip eden ilk ay 1. taksit ödemesinin yapılmasına müteakip ödemesiz geçen her 4 aydan sonraki aylarda yani 4 ayda bir toplam 36 aylık sürede borçlarının %100' ünü ödenmesini talep ederek adi konkordato isteminde bulunmuştur.

Davacı taraf konkordato talebine konu ticari faaliyetine 08/08/2019 tarihinde başlamıştır. Bu faaliyeti sebze yetiştiriciliğine ilişkin olup, bu amaçla kiralamış olduğu alana çilek serası yaptırmak amacıyla dava dışı şirket ile anlaşarak dava dışı şirkete avans çeki olarak toplam değeri 18.000.000,00 TL olan 12 adet çek verdiğini, dava dışı şirketin serayı yapmadığını, çekleri de ciro ettiğini, bu nedenle nakit sıkıntısına girdiğini beyan etmiştir.

Nitekim, alınan konkordato komiserleri raporlarında davacının tek borcunun söz konusu 18.000.000,00 TL tutarındaki çeklerden kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Konkordatoda amaç, elinde olmayan nedenlerle işleri iyi gitmeyen, mali durumu bozulmuş olan ve borçlarını ödeyip faaliyetlerini devam ettirmek isteyen dürüst borçluyu koruyarak mali durumunun iyileşmesini sağlamak ve alacaklıların, borçlunun muhtemel bir iflasına nazaran daha fazla ölçüde alacaklarına kavuşma olanağı yaratmaktır. Somut olayda ise, davacının mevcut duruma gelmesinin sebebi "elinde olmayan nedenlerden" kaynaklanmamaktadır.

Alınan komiser raporları mevzuata oluşan uygun gerekçeli ve denetlenebilir niteliktedir. Alınan komiser raporlarında davacının 01/01/2024-30/06/2024 tarihleri arasındaki 6 aylık süre içerisinde projede taahhüt ettiği net kar tutarını %52,68'ini gerçekleştirebildiği, 2024 yılı içerisinde kalan diğer sürede davacının üretip satacağı ürünlerden elde edebileceği net kar ile birlikte davacının ön projede ön gördüğü net kar tutarını %64,32 TL'lik kısmını gerçekleştirebileceği, yani projede ön gördüğü karlılık oranını yakalayamayacağı tespit edilmiştir. Nitekim konkordato komiserleri 14/08/2024 tarihli duruşmada ön projenin uygulanabilir olmadığı kanaatinde olduklarını bildirmişlerdir. Dolayısıyla kesin mühlet verilmesinin şartlarının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Yine projede faizsiz ödeme talep edilmesi tipik tenzilat konkordatosunun bir örneğidir. Konkordatonun tasdik şartlarından birisi de teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması olup, borca batık olmayan, mevcut malvarlığı ile borçlarını ödeyebilecek olan şirketin tenzilat konkordatosu talep etmesi İİK 305/1-b maddesi kapsamında değerlendirilerek teklif edilen projenin borçlunun kaynakları ile uyumlu olup olmadığı sonucuna varılmalıdır (bknz. Yargıtay 6. H.D. 14.09.2023 T ... E ... K sayılı emsal ilamı).Konkordato ucuz kredi temini yolu olarak kullanılmamalıdır.

Somut olayda ise; davacı taraf faiz teklifinde bulunmamış olup bu durum alacaklı ve borçlu arasındaki menfaat dengesini bozar nitelikte olup yine borçlunun kaynakları ile orantılılık kuralının da ihlalidir. Açıklanan gerekçeler ile ilk derece mahkemesinin konkordato talebinin reddine dair kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...