Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/2619 K.2024/373

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Müvekkil şirketin 2021 yılı sonlarında ekonomik güçlüğe düştüğünü, ... mevkiinde yapmış olduğu villa inşaatlarını yavaşlatmak zorunda kaldığını, inşaatın arsa sahibinin vekili, müvekkil şirketin bu durumun öğrenilmesi üzerine öncelikli olarak inşaatların yapılmasını istediğini belirterek dava dışı .... isimli kişi ile temasa geçmesini ve bu kişinin bankalardan daha uygun koşullarda borç verebilecek bir şirketin gayri resmi temsilcisi olduğunun belirtildiğini,

dava dışı .... %2,5 oranla ... şirketine 15.000.000,00 TL nakit borç verebileceğini ancak teminat olarak iki adet villa ile bir miktar çekin önce kendisine teminat olarak verilmesini daha sonra ... şirketinin yetkilisi ...'in adamı olan ....'e devredileceğini söylediğini, müvekkil şirketin zor durumda olması nedeniyle bu koşulu kabul ettiklerini, müvekkil şirket yetkilisi ile ...

İnşaat şirketi arasında 14/02/2022 tarihli sözleşme imzalandığını, yapılan bu sözleşmenin tefecilik sucu olmaması için demir alım satımı olarak gösterildiğini, bu durumunda gizli kalması gerektiğinin söylendiğini, anlaşma sonrasında 20.000.000,00 TL değerindeki villanın tapu devrinin yapıldığını, banka hesabına da 1.370.000,00 TL paranın çeşitli tarihlerde gönderildiğini, müvekkil şirket tapu bedeli altında bu paralar gelmeye başladıktan sonra kendisine toplamda 15.000.000,00 TL borç verileceği güveni ile ....

İnşatta şirketinin isteği üzerine bu süreçte toplam bedeli 14.300.000,00 TL değerindeki 53 adet çekin bu şirketten sözde alacak olduğu nakit borçların teminatı olarak teslim edildiğini, ....

İnşaat şirketi tarafından çekler teslim alındıktan sonra müvekkil şirkete tapu bedeli altında dava dışı .... ile birlikte 1.990.000,00 TL tutarında gönderdikleri paradan başka hiçbir para ve mal vermedikleri gibi sözleşme uyarınca emanet olarak bırakılan bir adet villayı da iade etmediklerini, bir adet villayı ve aralarında davaya konu icra takibinin dayandığı bir adet çekin de bulunduğu toplam 14.300.000,00 TL bedelli 53 adet çeki de tapu bedeli altında gönderilen paranın faizi olduğunun söylendiğini, müvekkil şirket tarafından .... şirketine verilen çeklerden 1.200.000,00 TL tutarlık 5 adet çekin ciro edilerek başkasına verildiğini,

müvekkil şirket tarafından da bu çeklerin ödendiğini, geri kalan çekleri müvekkil şirket tarafından istenildiğini ancak verilmediğini, hukuki işlem yapılacağının bildirilmesi üzerine davaya konu 09.01.2023 Tarihli, 330.000,00 TL Bedelli, .... Seri Numaralı ve 09.02.2023 Tarihli 330.000,00 TL Bedelli ... Seri Numaralı .... Bankası ....

Şubesine ait çekin da bulunduğu bir kısım çeki muvazaalı olarak üçüncü şahıslara ciro etmeye başladıklarını, durumun ortaya çıkması için savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, dava konusu çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, Müvekkillerinin Bursa ilinde faaliyet gösterdiklerini, yetkili yer mahkemelerinin Bursa Asliye Ticaret MAhkemesi olduğunu, davaya yetkisizlik kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...

HMK'nın 6.maddesinde yer alan genel yetki gereğince davalının yerleşim yerinin Bursa olup davanın ise icra takibinden önce açılan menfi tespit istemine ilişkin olması nedeniyle genel yetki düzenlemesine göre yetki hususunun değerlendirilmesi gerektiği, davalının cevap dilekçesiyle süresinde ve HMK'nın 19. maddesinde belirtilen şekilde usulüne uygun yetki itirazında bulunduğu göz önüne alınarak davacının kanun ile belirlenen yetki kurallarına uymadan tüm bu yetki kuralları bertaraf edilmek suretiyle kanunen belirlenen davalı yerleşim yeri olan yetkili mahkemede dava açmadığı,

bu haliyle seçim hakkının davalı tarafa geçtiği anlaşılmakla, davalı tarafından süresinde yapılan yetki itirazının kabulü ile Bursa Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu sonuç ve kanaatine varılarak HMK'nun 114/1-ç ve 115/2 maddeleri gereğince mahkememizin yetkisizliğine, yetkisizlik nedeniyle davanın usulden reddine"şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çeklerin keşide yerinin, çekteki muhatap bankanın adresinin ve davacının adresinin ... ili olduğunu mahkemenin kararının hatalı olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, takipten önce açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava icra takibinden önce açıldığından HMK'da öngörülen yetki kurallarının geçerli olacağı kuşkusuzdur. Yani bu davada davaya konu çeklerin keşide yeri ve muhatap bankanın bulunduğu yer mahkemesi de davaya bakmada yetkilidir. Dava konusu çeklerde muhatap bankanın ... ili olduğu belirtildiğinden, mahkemece çek görüntüleri dosyaya celp edilerek gerçekten muhatap bankanın ... şubesi, çekin keşide yerinin .... ili olduğu tespit edilir ise; Denizli mahkemelerinin yetkili olacağı gözetilmeden eksik inceleme ile yukarıda yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.