Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/508 K.2025/445

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ile .... Derneği arasında 02.08.2018 tarihinde "Satış, Sponsorluk ve Reklam Protokolü" akdedildiğini, söz konusu protokol uyarınca .... ili, ... İlçesi, ... Mahallesi ... Ada...Parsel ve ...Parselde bulunan taşınmazın ...tarafından müvekkili ...a satıldığını, taraflar arasında akdedilen 02.08.2020 tarihli ek protokol ile sözleşme kapsamında ödenmeyen ve keşidecisi ... Şirketi bulunan ve alacaklısı ...

Şirketi olan. 10.12.2020 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.03.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.04.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.05.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli 4 adet bono ve ayrıca yine keşidecisi ...bulunan ve alacaklısı ... olan.

10.12.2020 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.03.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.04.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli ve 10.05.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli 4 adet bono mevcut olduğunu,2.08.2018 tarihinde "Satış, Sponsorluk ve Reklam Protokolü" akdedildiğini, söz konusu protokol uyarınca ... ili, ... İlçesi,...Mahallesi ...

Ada...Parsel ve ....Parselde bulunan taşınmazın... tarafından müvekkili ...'a satıldığını, taraflar arasında akdedilen 02.08.2020 tarihli ek protokol ile sözleşme kapsamında ödenmeyen ve keşidecisi ...bulunan ve alacaklısı ...olan. 10.12.2020 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.03.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.04.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.05.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli 4 adet bono ve ayrıca yine keşidecisi ...bulunan ve alacaklısı ...olan.

10.12.2020 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.03.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli, 10.04.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli ve 10.05.2021 vadeli 125.000,00 Avro bedelli 4 adet bono mevcut olduğunu, 27.08.2020 tarihinde de müvekkili ...ile ...i arasında akdedilen 02.08.2020 tarihli protokolün 7. Maddesinin tadili amacıyla Protokol Hükmü Tadil Metni düzenlenerek 02.08.2020 tarihli protokolün 7. Maddesinin yeniden düzenlendiğini, ilgili maddenin. "7) ... İli, ...İlçesi,...

Mahallesi ... Ada... ve... Parselde bulunan taşınmazların satışı ile ilgili olarak...i yasal sorumlu olmakla, ayrıca yine taşınmazlara bağlı olarak ...nin de, kendisine ödenen sponsorluk ve reklam bedelleri nedeni ile taşınmazların satışından sorumlu olacağı hususunda mutabakata varılmıştır. Buna göre, satışı gerçekleşen taşınmazlar aleyhine gerek protokol taraflarınca gerekse üçüncü kişilerce; imar planı, mülkiyet hakkı, tazminat vs.

Gibi çeşitli hak talepleri ile dava ikame edilmesi neticesinde yahut idari bir işlem neticesinde taşınmazların satışının gerçekleştiği andaki nev'i, özelik ve vaziyetlerinde alıcı ve/veya malikler aleyhinde bir değişiklik/farklılık ortaya çıkması halinde, taşınmazların satış bedeli ile birlikte sponsorluk ve reklam bedellerini ödeyen tüzel veya gerçek kişilere ödeme tarihlerindeki AVRO(EURO) üzerinden iadesinden... ve ...birlikte sorumlu olacaktır." şeklinde değiştirildiğini, satış konusu .,.. ili, ...

İlçesi, ... Mahallesi ...Ada ... Parselin değişikliğe uğrayarak ...Ada ... Parsel ve ... Parsel olarak ikiye ayrıldığını, ilgili parsel değişikliğinden önce...i'nin 11.06.2018 tarihli ... Sayılı kararı ile;...sınırları içerisinde, ... Mahallesi ... Ada...

Parsel ve çevresinin Akaryakıt ve Servis İstasyonu Alanı, Spor Alanı ile Park ve Yeşil Alanlar olarak Planlanmasına ilişkin hazırlanan 1/1500 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI değişikliğinin kabul edildiğini, plan değişikliği ile ilgili arsanın akaryakıt ve servis istasyonu olarak planlandığını, müvekkili şirket tarafından satın alınan arazinin sadece akaryakıt istasyonu olarak kullanılması amaçlanarak müvekkili...tarafından...' dan satın alındığını, müvekkilleri tarafından satın alınan araziye akaryakıt istasyonu kurulduğunu ve 10.10.2019 tarih ve 146 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alındığını ancak ... ili, ....

İlçesi, .. Mahallesi ...Ada ... Parsel ve ... Parselin müvekkili..tarafından satın alınmasının ardından Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 11.06.2018 tarihli... Sayılı kararının iptali talebiyle üçüncü kişiler tarafından Antalya 4. İdare Mahkemesi.... E. ... K. Sayılı, Antalya 4. İdare Mahkemesi ... Esas...K. Sayılı ve Antalya 4. İdare Mahkemesi... E. ... K. Sayılı davalar açılmıştır. Bilgileri verilen dosyalarda Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 11.06.2018 tarihli....

Sayılı kararının iptaline karar verildiğini, Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin 11.06.2018 tarihli ... Sayılı kararının iptaline yönelik kararlarının uygulama imar planı da üçüncü kişiler tarafından açılan Antalya 5. İdare Mahkemesi ...E. ... K. Sayılı dosya ile iptal edildiğini, ardından 11.12.2020 tarihinde ... tarafından E-...

Sayılı, Ruhsat İptali konulu yazı vekil eden ...Şirketine gönderildiğini, ilgili yazıda imar planlarının iptali nedeniyle müvekkili şirketin 10.10.2019 tarih ve 146 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının iptal edildiğini, dava konusu bonoların alacaklı yedinde olup sözleşmenin yedinci maddesi uyarınca müvekkillerinin ödeme yükümlülüğü bulunmadığını, sözleşme uyarınca; davalıların sözleşme bedelini iade etmesi gerektiğinden müvekkillerinin sözleşme kapsamında ifa etmesi gereken herhangi bir edim bulunmadığını, bu nedenle bonoların bedelsiz hale geldiğini, senetlerin iade edilmesi,

sözleşme kapsamında ödenen bedeller ve munzam zararların ödenmesi ile ilgili 23.12.2020 tarihli Antalya 11. Noterliği ...

Yevmiye Numaralı ihtarname gönderildiğini ancak davalılar tarafından ihtarnamede belirtilen hiçbir yükümlülüğün yerine getirilmediğini belirterek dava konusu bonoların 3. şahıslara ciro ve devrini önleyici ve/veya üçüncü şahıslara ciro edilmemesi hakkında ve 2004 sayılı icra iflas kanununun 72. maddesinin 2. fıkrası uyarınca; senedin icra takibine konu edilmemesi veya işbu dava açıldıktan sonra senedin olası bir icra takibine konu edilmesi halinde icra takibinin durdurulması yönünde tedbir konulmasına, bonoların 3. kişilere ciro yoluyla devrini ve icra takibine konu edilmesini önlemek amacıyla mahkeme kasasına alınmasına,

müvekkillerinin işbu menfi tespit davası konusu bonolar nedeniyle davalılara karşı borcu olmadığının tespitine, bonoların kendilerine iadesinin sağlanmasına veya iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, davacılardan ... ile müvekkilleri arasında akdedilen 08.02.2018 tarihli "Satış, Sponsorluk ve Reklam Protokolü" mülkiyeti .... ait olan...İli ... İlçesi ...

Mah. ... ada...ve... parselde bulunan taşınmazın satış şartları ile, daha sonra akdedilecek sponsorluk ve reklam sözleşmelerinin ana unsurlarının belirlenmesine ilişkin olup, bunun bir ön protokol olduğunu, nitekim bu ön protokole dayalı olarak yapılan resmi satış sözleşmesi, reklam ve sponsorluk sözleşmelerinin ayrıca akdedildiğini, öncelikle müvekkili...

İktisadi İşletmesi yönünden husumet itirazında bulunduklarını zira, müvekkilinin dava konusu bonoları yedinde bulundurmadığı gibi alacaklı ya da ciranta sıfatına da haiz olmadığını, 02.08.2018 tarihli sözleşmenin bir ön protokol olduğunu ve bu protokole dayanılarak taşınmaz satış sözleşmesi,

reklam ve sponsorluk sözleşmeleri imzalanacağının kararlaştırıldığını, tapuda resmi satış senedinin yapılması ve akabinde farklı tarihlerde reklam ve sponsorluk sözleşmeleri yapılması ile ilgili sözleşme ortadan kaldırılmış olmakla, tapuda yapılan resmi senet içeriği ve daha sonra yapılan reklam ve sponsorluk sözleşmesi hükümleri uyarınca taraflar arasındaki husumetin çözülmesi gerektiğini, gerek tapuda yapılan resmi satış sözleşmesi gerekse sonradan imzalanan sözleşmelerde sözleşmeden cayma şartlarının açık olup, davacı tarafın sözleşmeden iddia ettiği şekilde caymasının söz konusu olmadığını,

ilgili sözleşmenin ön protokol olarak kabul edilmemesi halinde de sözleşmenin 9. Maddesi uyarınca tapuda devir sonrası bu sözleşmeden hiçbir surette dönülemeyeceğinin kararlaştırıldığını ve davacı yanın sözleşmeden cayamayacağı da açıkça ortaya konulduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için davacı yanın sözleşmeden dönme hakkı bulunduğu kabul edilse dahi, bu hakkın ilamların kesinleşme şartına bağlandığını, davacı yanca keşide edilen Antalya 21. Noterliğinin 16.01.2020 tarih ve...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ...

Ada..ve ...parselde bulunan taşınmazların ayıbının kesinleşmesi halinde ayıbın kabul edilmeyeceği, seçimlik haklarının ileride ayıbın (ilamların) kesinleşmesi halinde müvekkiline bildirileceğinin beyan edildiğini, ancak hali hazırda taşınmazlarının imar durumlarına ilişkin kararların kesinleşmemiş olup, gerek taraflar arasında imzalanan 02.08.2018 tarihli sözleşme, gerekse 16.01.2020 tarihli ihtarname içeriğinden davacı yanın iradesinin imar planı iptal kararların kesinleşmesine bağlı olduğunu, üstelik bu hususta talepte bulunma hakkı belirli bir süreye ve dava açılması şartına bağlanmış olup, bu sürenin 31.12.2020 tarihinde sona erdiğini,

bu tarihe kadar müvekkili hakkında açılmış olan bir dava bulunmadığını, davacı yanın her ne kadar taşınmazları iadeye hazır olduğunu beyan etse de taşınmazlar üzerinde .... lehine ayni hak tesis edilmiş olup, kendilerine taşınmazı iadesine hazır olduğunu iddia eden tarafın ayni hakkın terkinini sağlamadığı ve fiilen edimlerini ifaya hazır olmadığının açık olduğunu, davacı tarafın sadece ...A.Ş. ile değil başka kişiler lehine tapuya kira şerhi verdiğini, kira süresini 11 yıl olarak belirlediğini, bu anlamda davacı tarafın taşınmazı devir etmeye hazır bulunmadığı açık ve net bir şekilde ortada olduğunu,

taşınmazlara ilişkin takyidatlı tapu bilgileri ve resmi senetler geldiğinde ilgili taşınmazlar üzerinde başkaca hak kısıtlayıcı şerh olup olmadığının da ortaya çıkacağını, davacı yanca hali hazırda taşınmazın akaryakıt istasonu olarak kullanılmaya devam edilmekte olup, iş yeri açma ruhsatının belediye tarafından iptal edildiği belirtilmişse de bu durumla ilgili olarak, bu hukuka aykırı kararın iptali için dava açılıp açılmadığının taraflarınca bilinmemekte olduğunu, davacı yanın ilgili yargı birimlerinde dava açması,

yürütmeyi durdurma talebinde bulunması gerektiği açıkça ortada olup, bu aynı zamanda Borçlar Hukuku gereğince davacı yana yüklenmiş bir edim olduğunu, yine kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için 02.08.2018 tarihli sözleşmeye konu edimlerin iadesi gerektiği düşünülse dahi dava konusu bonoların bedelsiz kaldığı iddiasının kabul edilemeyeceğini zira, dava konusu bonoların, ön protokole dayanılarak yapılan reklam sözleşmeleri kapsamında düzenlenerek müvekkili ...

A.Ş.'ye verildiğini, yine 02.08.2018 tarihli çerçeve sözleşme ile belirlendiği üzere ...A.Ş. ile ayrıca reklam sözleşmesi akdedildiğini ve bu sözleşme kapsamında müvekkilinin reklam hizmetlerine ilişkin hizmet edimlerinin tamamını yerine getirdiğini, davacı yanın bu hizmetlerden yararlandığının çekişmesiz olduğunu, davacı yanca yararlanılan bu reklam hizmetinin bedelini ödemekten kaçınmasının dürüstlük ve iyi niyet kurallarına aykırı olduğunu, davacının taleplerinin Medeni Kanunun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı olduğunu,

diğer taraftan müvekkili tarafından davacı yan ile akdedilen reklam sözleşmesi çerçevesinde reklam alanlarının davacı yan için kullanıldığını, müvekkilinin gelirini reklam, sponsorluk sözleşmeleri, logolu ürünlerin satışı ve bilet satışlarından elde etmekte olduğunu, en büyük gelir kalemini reklam ve sponsorluk kalemleri oluşturmakta olduğunu, müvekkilinin davacı yana sunduğu hizmetleri bu süre zarfında başka kişi ve kuruluşlara sunamadığını, reklam ve sponsorluk sözleşmelerinin geçersiz addedilmesi halinde müvekkilinin bu edimlerinin bedelsiz kalacağını ve müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğrayacağını belirterek,

haksız ve dayanaksız davanın reddine, davacı yanın %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Dava konusu taşınmaz halihazırda davacıların zilyetliğinde bulunup taşınmaz satışı da tapuda gerçekleştirilmiş ve davacı... adına tescil edilmiştir. Bunun yanında taşınmazlar üzerine ...

AŞ ve ....Ltd.Şti lehine halen devam etmekte olan alt kira ilişkisi tesis edilmiş olup, davacı tarafça söz konusu şerhler terkin edilmediği gibi taşınmaz satışından da kaynaklanan borcun tamamının da ödenmemiş olduğu ayrıca imar planı yargı kararları ile iptal edilse de ...i'nin 01/10/2021 tarihli yazı cevabından da anlaşılacağı üzere imar planında yeniden akaryakıt ve servis istasyonu olarak planlandığı, kendi edimlerini yerine getirmeyen davacıların davasında haksız oldukları kanaatine varıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

İİK'nun 72/3 maddesi uyarınca 31/12/2020 tarihli ara karar ile icra takibinin durdurulmasına yönelik tedbir kararı verilmiş olup, davacılar tarafından teminatın yatırıldığı ve tedbir kararı icra dairesine gönderilerek infaz edilmiş olduğu anlaşılmakla davalı alacaklılar lehine asıl alacağın %20'si oranında icra tazminatına karar verilerek davanın reddi" şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerine ait delillerin toplanmadığını, Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen 10/10/2019 tarih ve 146 sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dosyanın, Antalya 3. İdare Mahkemesinin imar planının iptaline ilişkin... Esas sayılı, Antalya 3. İdare Mahkemesinin ...Esas, Antalya 4. İdare Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyalarının getirtilmediğini, keşif yapılmadığını, karar tarihi itibari ile dava konusu parsellere ilişkin iptal edilmiş bir imar planı bulunmadığını, tarafların ticari defterlerinin incelenmediğini, tahkikatın bittiği ve sözlü yargılamaya geçildiğinin belirtilmediğini, sözlü yargılama yapılmadığını, müvekkillerinin satışa konu taşınmaz üzerinde kira ilişkisi tesis etmesinin davanın reddi gerekçesi olamayacağını, davalı tarafından ödenen bedellerin iadesi halinde bu şerhlerin kaldırılmasının gündeme gelebileceğini, belediye başkanlığı zabıta dairesi tarafından gönderilen 11/10/2021 tarihli yazının değerlendirilmediğini,

akaryakıt istasyonunun bir yıldır kapalı odluğunu, protokol hükümleri gereği dava konusu edilen bonolar bakımından borçlu olmadıklarını, kötü niyet tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, mahkemenin ret gerekçesinin yanlış olduğunu, borcun tamamının ödenmemiş olmasının menfi tespit davası açmaya engel olmadığını, 27/08/2018 tarihli protokolde "bedellerin belirlenen şartlar ile iadesi halinde taşınmazlar önceki malik...derhal iade edilecektir", hükmünün bulunduğunu, öncelikli edim yükümlüsünün davalılar olduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, icra takibinden önce açılan taraflar arasındaki satış sözleşmesi. sponsorluk ve reklam sözleşmeleri gereğince davacı tarafça verilen bonolar yönünden davalılara borçlu olup olmadığına ilişkin menfi tespit istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6100 sayılı Yasa’nın 184. maddesine göre, hakim tarafların iddia ve savunmalarıyla toplanan delilleri inceledikten sonra, duruşmada hazır bulunan taraflara tahkikatın tümü hakkında açıklama yapabilmeleri için söz verir. Mahkeme tarafların tahkikatın tümü hakkındaki açıklamalarından sonra, tahkikatı gerektiren bir husus kalmadığını görürse, tahkikatın bittiğini taraflara tefhim eder. Tahkikatın bittiğinin tefhiminden sonra, sözlü yargılama aşamasına geçilir.

Somut uyuşmazlıkta, tahkikatın bittiği ihtar edilip, sözlü yargılamaya geçilmeden karar verildiği anlaşılmıştır. Tahkikata etki etmeyen usul hataları bozma sebebi yapılamaz ise de, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeye uyulmadan hüküm kurulması savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğundan, adil yargılanma hakkı ile HMK’nın 27. maddesi uyarınca hukuki dinlenilme hakkına aykırıdır. Mahkemece, bu hususlar nazara alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır (bknz. Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 15.10.2020 Tarihli 2019/964 Esas 2020/4130 Karar sayılı emsal ilamı).

Yine 02.08.2018 tarihli asıl sözleşme, 02.08.2018 tarihli ek sözleşme ve 27.08.2018 tarihli sözleşmeler incelendiğinde; taşınmaz devrinin davalıya 03.08.2018 tarihinde yapıldığı sabittir.

Taşınmaz devir tarihinden sonra yapılan 27.08.2018 tarihli sözleşmede; " taşınmaz aleyhine, gerek protokol taraflarınca, gerekse 3. kişicilerce imar planı ... gibi çeşitli hak talepleri ile dava ikame edilmesi nezdinde yahut idari bir işlem neticesinde taşınmazların satışının gerçekleştiği andaki nevi özellikle vaziyetlerinde alıcı veya malikler aleyhinde bir değişiklik ortaya çıkması halinde, taşınmazların satış bedeli ile birlikte sponsorluk ve reklam bedellerini , ödeyen tüzel veya gerçek kişilere ödeme tarihlerinde EURO kuru üzerinden iadesinden...A.Ş ve ...birlikte sorumlu olacaktır.

Bedellerin belirlenen şartlarla iadesi halinde, taşınmazlar önceki malik ... derhal iade edilecektir". hükümleri yer almaktadır. Söz konusu sözleşme hükmünden taşınmazın imar planı ile ilgili bir değikliğe uğraması durumunda, sözleşmenin fesih edileceği ve tarafların sözleşme uyarınca aldıklarını birbirlerine iade edileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece yukarıda yazılı gerekçe ile davanını reddine karar verilmiştir.

Mahkemece taşınmaz üzerindeki şerhler kaldırılmadan, sözleşme uyarınca taşınmaz satımı için verilen senetler nedeni ile edimini ifa edemeyecek durumda olan davacının taşınmazlar için verdiği senetler nedeni ile menfi tespit isteyemeyeceği kabulü doğru ise de; 02.08.2018 tarihli sözleşmenin ilk sayfa/ sayfaları dosyada bulunmamaktadır. Dosya arasındaki sözleşme 4. Maddeden başlamaktadır. Yani ilk üç maddede tarafların neyi kararlaştırdığı anlaşılamamıştır.

Mahkemece yapılması gereken; 02.08.2018 tarihli sözleşmenin tüm sayfalarının getirtilerek, dava konusu senetlerin sponsorluk ve reklam sözleşmesi uyarınca mı verildiği, taşınmaz satım bedeli olarak mı verildiği hususunun sözleşmenin tümünün incelenip gerektiği takdirde bu hususta bilirkişi raporu alınarak tespit edilip, yine...tarafından verilen 10/10/2019 tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dosyanın, Antalya 3. İdare Mahkemesinin imar planının iptaline ilişkin ... Esas sayılı, Antalya 3. İdare Mahkemesinin ... Esas, Antalya 4. İdare Mahkemesinin... Esas sayılı dosyaların getirtilip sözleşmede yer alan taşınmazın imar durumu ile ilgili bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespit ettirilip, sonucuna göre bir karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...