Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/638 K.2024/505

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, şirketlerinin 31/12/2006 tarihinde kapatıldığını, ancak şirketlerine ait karar defterinin kaybolduğunu, tüm aramalarına rağmen bulunamadığını, şuanda şirketlerini tasfiye etmeleri gerektiğini, ancak karar defteri olmadığından tasfiye işlemlerini gerçekleştiremediklerini, tasfiye işlemleri için karar defterinin notere tasdiklenmesi gerektiğini, karar defteri olmadan işlemlerini gerçekleştiremediğini, bu nedenlerden dolayı şirketlerine ait karar defterinin kaybolması nedeniyle zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda özetle; davacının, gerekli dikkati ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebep olduğu, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delilin de olmadığı gibi zayi iddiasının da inandırıcı delillerle ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davacı istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; zayi olma durumlarının kanunda sınırlayıcı olarak sayılmadığını, kaybolmada kendisinin kusurunun olmadığını, tanık deliline dayandığını ancak dinlenmediğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 s. TTK.nın 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." ve

6102 s. TTK.nın 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Tacirin ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işlemesinin bulunduğu yerdeki yetkili mahkemeden zayi belgesi verilmesini talep edebileceğini düzenlemiştir. Maddede öngörülen 30 günlük süre hak düşürücü süredir ve mahkemelerce resen gözönünde tutulur (Yargıtay 11. H.D.nin 27.06.2002 Tarih 2002/3160 E. 2002/6688 K. sayılı ilamı bu yöndedir ). Kanunda yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, zıya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır. (YHGK. 5.10.1984 tarih, 82/11-852 E, 84/788 K).

İstinaf incelemesine konu, ilk derece mahkemesi dosyasına bakıldığında, mahkemece özetle; davacının, gerekli dikkate ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebep olduğu, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delilin de olmadığı gibi zayi iddiasının da inandırıcı delillerle ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Türk Ticaret Kanunu, tacire, bütün ticarî faaliyetlerinde, basiretli bir iş adamı gibi hareket etme yükümlülüğü getirmiştir. Dosyada talep eden ticaret şirketi olmakla, tacirdir. TTK m. 18/2 gereği. Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Basiret, sağduyu, ilim, tecrübe ve feraset ışığıyla görüp sezmeye ve bilip değerlendirmeye esas teşkil eden konuları etraflıca ve tam olarak kavrayabilmedir.(KARAHAN, Sami, Ticarî İşletme Hukuku, 6102 Sayılı TTK. ile 6098 Sayılı TBK. ve 6100 Sayılı HMK‟ya Göre Güncellenmiş 20 Baskı, Konya 2011, s. 86; AYHAN, Rıza, Ticarî İşletme Hukuku, Ankara 2007, s. 203) Basiret, tacirin ticarî işletmesiyle ilgili olarak, fiilî ve hukukî işlemlerde göstermesi gereken dikkat, tedbir ve objektif özen yükümlülüğü demektir.

Tacir, tüm bu hukukî ve fiilî işlemlerini yaparken, ticarî hayatın gerektirdiği tüm tedbirleri almalı ve meydana gelebilecek değişmeleri önceden tahmin etmeye çalışarak yükümlülük altına girmesi gereklidir. Tacirden beklenen basiretin ne olduğu kanundan değil ticarî hayattan, özellikle ticarî teamüllerden çıkartılabilir.

(KİZİR, Mahmut., "Yargıtay Kararları Işığında Basiretli İşadamı Gibi Hareket Etme Yükümlülüğünün Sözleşmenin Değişen Şartlara Uyarlanmasına Etkisi", Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 19 Sayı: 2 Yıl: 2011, s. 245-283)

İstinaf incelmesine konu dosyada davacı, dava dilekçesinde sadece karar defterini, tüm aramalarına rağmen bulamadıklarını iddia ederek, zayi belgesi talebinde bulunmuştur. Mahkemenin de kabulü olduğu üzere, davacı olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delil sunmadığı gibi zayi iddiası da inandırıcı delillerle ispatlayamamıştır. Basiretli iş adamı gibi davranılmasına rağmen karar defterinin zayi olduğuna yönelik bir delil dosyada mevcut değildir. Defterin kaybolduğuna yönelik tanık beyanı da tek başına sonuca etkili olamayacağından mahkemenin somut dosya özelinde tanık dinlememesi bir eksiklik görülmemiştir. Mahkemenin, davacının, olayın nasıl meydana geldiğine dair bir delil sunmadığı gibi zayi iddiası da inandırıcı delillerle ispatlayamadığına yönelik kabulü yerindedir.

HMK'nın 359/3 maddesi uyarınca; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK'nın 355/1 maddesi gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; davacının istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...