Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/639 K.2024/2037

Taraflar arasında görülen davada Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas - .... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin .... San. ve Tic. A.Ş.'nin yerli tedarikçisi olduğunu ve müvekkili tarafından .... A.Ş. firmasına üretilip gönderilen "...." markalı ürünlerin bedeli olarak emrine düzenlenen keşidecisi .... Spor Giyim San. ve Tic.

A.Ş. olan, toplam 1.284.000,00 TL tutarındaki 6 adet çekin, müvekkili şirketin talebi ve müvekkili şirketçe teslim alınmak üzere 14/04/2023 tarihinde Aras Kargo Aymakop Şubesi’ne ...... nolu gönderi takip numarasıyla teslim edildiğini, müvekkili şirkete gönderilmek üzere kargoya teslim edilen çeklerin, 18/04/2023 tarihinde üçüncü kişiler tarafından sorulmaya başlanması üzerine keşideci ....

A.Ş. tarafından takip bilgilerinin sorgulandığını ve çeklerin henüz Aymakop şubesinde olarak görüldüğünü, keşideci ....

A.Ş.'nin kargo şubesinden bilgi talep ettiğini, daha sonrasında çek arkasında müvekkili şirketin sahte cirosunun bulunduğunun görüldüğünü, işbu dava konusu çek ile birlikte tüm çeklerin çalındığının anlaşılması üzerine çeklerle ilgili olarak suç duyurusunda bulunulduğunu ayrıca, çeklerin kötüniyetli kişilerin eline geçmesinin önlenmesi amacıyla yasal hamili tarafından çek iptali davasının açıldığını, dava konusu çekin davalının elinde olduğunun anlaşılması üzerine mahkemece çek istirdadı davası açmak üzere süre verildiğini, dava konusu çekin davalı tarafından ihtiyati hacze konu edildiğinin de görüldüğünü oysa,

çekin keşidecisi tarafından müvekkili şirkete gönderildiği sırada kargoda çalındığını, bu nedenle çekten dolayı müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu olmadığı gibi, çekte müvekkili adına ciro olarak atılan kaşe ve imzanın da sahte olduğunu yani, ciro silsilesi kopuk olduğundan davalının meşru hamil olmadığını ileri sürerek, ödeme yasağının devamı yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, işbu dava ile açılan menfi tespit davasında illiyet bağı bulunduğundan Konya ..

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, aksi kanaatte olunması halinde bekletici mesele yapılmasına, davanın kabulü ile müvekkili şirketin rızası dışında elinden çıkması nedeniyle dava konusu 16/07/2023 vade tarihli, .... seri nolu, 250.000,00 TL bedelli çekin davalıdan alınarak müvekkiline iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "..davanın 25.12.2023 tarihinde açıldığı, dava dilekçesinde davacı tarafça dava açılmadan önce arabulucuya başvurduğuna dair bir ibare bulunmadığı gibi, dava dilekçesine arabuluculuk tutanağının eklenmediği, buna göre davacının zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmadan eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır. Hâl böyle olunca, Mahkemece, re'sen gözetilmesi gereken ve sonradan tamamlanabilir nitelikte olmayan dava şartına ilişkin 6102 sayılı TTK m. 5/A(1) ve 6325 sayılı HUAK m. 18/A(2) hükümleri gözetilerek davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

Nitekim Yargıtay 11. HD'nin 14/09/2023 tarih ve .... E., ... K. sayılı; Yargıtay 6. HD'nin 23/10/2023 tarih ve ...E., .... K. sayılı kararlarında da arabuluculuk dava şartının, 6100 sayılı HMK m. 115/3 kapsamında yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte olmadığı kabul edilmiştir. Ayrıca Diyarbakır Bölge Adliye Hukuk Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi'nin .... Esas, .... Karar sayılı tarihli ilamında da çek istirdatı davasının zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olduğu..." gerekçesiyle, davacının davasının dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, somut olayda talep edilen hususun bir miktar paranın ödenmesi, alacak veya tazminat olmayıp, kıymetli evrak olan çekin iadesi olduğunu, bu nedenle mahkemenin gerekçe ve hukuki değerlendirmesinin hatalı olup, işbu davanın zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olmadığını ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde '' Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

7155 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı TTK'na eklenen dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 5/A maddesinde "(1) Bu kanunun 4'üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi getirilmiştir.

Ticarî davalarda arabulucuya başvuru zorunluluğu getiren TTK'nın m. 5/A(1) hükmü 28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle bu fıkrada yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir.

01/09/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun'un 31. madde hükmü ile değişik 6102 sayılı TTK m. 5/A hükmünün son hâlinin "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise, davanın 6102 sayılı TTK'nın 792 . maddesine dayalı çek istirdadı talebine ilişkin olup, TTK'nın 4/1 (a) maddesi kapsamında mutlak ticarî dava, konusunun da bir miktar para olduğu, kanunda istirdat davalarının dava şartı arabuluculuk kapsamında kabul edildiği, bir miktar paranın tahsilini amaçlayan istirdat davaları gibi, parasal değeri olan bir şeyin aynen iadesi talebini içeren istirdat davalarının da 01/09/2023 tarihinden itibaren zorunlu arabuluculuk kapsamında olduğu, dava konusu çekin de üzerinde yazılı meblağ kadar parasal değer içerdiği ve çek istirdadı davasının aynı zamanda konusunun bir miktar para olduğu kanaatine varılmıştır.

Ayrıca, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanun'a "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlığı ile eklenen 18/A maddesinin 2. fıkrasında da "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

Bu yasal düzenleme gereğince konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurup anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durum karşısında, davanın 25/12/2023 tarihinde açıldığı, dava dilekçesinde davacı tarafça dava açılmadan önce arabulucuya başvurulduğuna dair bir ibare bulunmadığı gibi, dava dilekçesine arabuluculuk tutanağının eklenmediği, davacının zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmadan işbu davayı açtığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında, mahkemece re'sen gözetilmesi gereken dava şartına ilişkin 6102 sayılı TTK'nın m. 5/A(1) ve 6325 sayılı Yasa'nın 18/A(2) hükümleri gözetilerek davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizliğin bulunmadığı kanaatine varıldığından, davacı vekilinin istinaf isteminin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava, çek istirdadı istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece, davanın dava şartı olan arabuluculuk yoluna başvurulmadığından bahisle usulden reddine karar verilmiştir.

Yukarıda heyet çoğunluk görüşünde de açıklandığı üzere, 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı TTK'na eklenen dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 5/A maddesinde "(1) Bu kanunun 4'üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi getirilmiştir.

Ticarî davalarda arabulucuya başvuru zorunluluğu getiren TTK'nın m. 5/A(1) hükmü 28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle bu fıkrada yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir.

01/09/2023 tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun'un 31. madde hükmü ile değişik 6102 sayılı TTK m. 5/A hükmünün son hâlinin "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde olduğu anlaşılmıştır.

Davanın işbu 01/09/2023 tarihli yasal değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra 25/12/2023 tarihinde açıldığı uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, TTK’nın 792. maddesine göre açılan çek istirdadı davasında arabulucuya başvurmanın dava şartı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde '' Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Yargıtay 11. HD'nin 2019/3048 E- 2020/1093 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere, anılan madde hükmüne göre açılan davada davacının talebi, bir miktar paranın ödenmesi, alacak veya tazminat değil kıymetli evrak olarak çeki haksız olarak elinde bulundurduğu iddia edilen hamilden çekin iadesidir. Bu itibarla, TTK’nın 792. maddesi kapsamında açılan çek istirdadı davasında arabulucuya başvurmak dava şartı değildir.

Bu durum karşısında, ilk derece mahkemesinin çek istirdadı davasında arabulucuya başvurulmasının dava şartı olduğu yönündeki değerlendirmeleri yerinde görülmediğinden, işin esası incelenmek üzere mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaatinde olduğumdan sayın heyetin aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmamaktayım.

Üye ... · e-imzalıdır