Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2021/2462 K.2024/1303

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakameleri Kanunu'nun 353/1-a maddesi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ...'un eşi, ... ve ... babası, ... ve ...'un oğulları, ...'un kardeşi olan muris ...

07/03/2016 tarihinde davalılardan ... malik olduğu, davalılardan ...'ın sevk ve idaresinde bulunan diğer davalı ... şirketine sigortalı ... plakalı aracın altında kalarak hayatını kaybettiğini, kaza sonrasında Antalya 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile ölüme sebebiyet veren davalılardan ... hakkında bilinçli taksirle ölüme sebebiyet verme suçundan dolayı kamu davası açıldığını,

kazanın meydana gelmesinde davalılardan sürücü ...'ın asli kusurlu olduğunu ileri sürerek toplam 400.000,00-TL manevi tazminat ile fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile toplam 75.000,00-TL destekten yoksun kalma tazminatının tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesine özetle.

Ölen maktülün bindiği otobüs son durağa geldiğinde tüm yolcuların indiğini, maktülün aşırı alkollü olduğundan sorun çıkardığını, şoförün iknaları sonucu maktülü indirdiğini, şoförün hareket etmesi üzerine otobüsün altında kalıp öldüğünü, kaza tutanaklarında ve ceza dosyasında davacıların murisi olan maktülün birinci derecede asli kusurlu olduğunu, eş ve çocuklara SGK tarafından gelir bağlanmışsa bu hususun SGK'ya sorulmasını, davaya karışan ... plakalı aracın ...

Tarafından değil, 30/12/2015-30/12/2016 tarihleri arasında ... Tarafından sigortalandığını, 21/05/2015-21/05/2016 tarihleri arasında da ... A.Ş. Tarafından sigortalı olduğunu, bu şirketlere davanın ihbar edilmesini talep ettiklerini, bilirkişiden kusura ilişkin rapor alınması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesine özetle; kaza tespit tutanağının taraflarına tebliğ edilmediğini, ... plakalı aracın müvekkil şirket nezdinde sigorta poliçesinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Birleşen Antalya 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E sayılı dosyasında

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'un eşi ve ... ile ... babaları olan ... 07.03.2016 tarihinde mülkiyeti ...'a ait çalışanı ... yönetimindeki ... plakalı aracın altında kalarak hayatını kaybettiğini, kazada ... plakalı halk otobüsü sürücüsü ...'ın asli kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle müvekkilinin ve çocuklarının acısını bir nebze olsa giderebilmek için ... için 20.000,00.-TL, ... için 15.000,00.-TL, ... için 15.000,00.-TL olmak üzere toplam; 50.000,00.-TL manevi tazminatın davalıdan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile dosyanın daha önce açılmış olan Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini istemiştir.

Birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasında;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... tarihinde, ... Plakalı aracın sürücüsünün kusurlu hareketleri sonucu, aracın altında kalan müvekkillerinin murisinin öldüğünü ve bu suretle ölümlü trafik kazası meydana geldiğini, Antalya 5.Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonunda, ...

Plakalı otobüs sürücüsü ...'ın asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kaza sonucunda,müvekkillerinden ...'un eşi ve çocukları ... ve ... babaları olan ... ölümü nedeni ile destekten yoktun kaldıklanı, ... kaza tarihinde 11 Aylık, ... kaza tarihinde 10 yşaında ilköğretim öğrencisi olduğunu, kazaya kusuruyla neden olan ... plakalı aracın işleteninin 2918 Sayılı KTK 85/1 madesinden doğan sorumluluğu olup, davalı ...

A.Ş tarafından sigorta poliçesiyle teminat altına alındığını, kaza tarihi itibariye poliçe teminatının ölüm halinde ölen kişi başına 290.000 TL olduğunu, yine kaza tarihi itibariyle kazaya sebebiyşen veren aracın ...

A.Ş tarafından genişletilmiş kasko olarak sigortalı olduğunu, müteveffanın desteğinden yoksun kalan ve üçüncü kişi konumundaki müvekkillerinin kazada herhangi bir kusurunun bulunmadığını, müvekkillerinin zararı ve talep edebilecekleri tazminat tutarı bilirkişi incelenmesi sonucu belirlenebileceğinden, davanın HMK.nun 107. Maddesi gereği belirsiz alacak davası niteliğinde olduğunu, tam kusura göre hesap yapılamsı gerektiğini, müteveffanın ...

Persenoli araç, konrol şefi olarak çalışmakta iken haksız yere iş akdine son verildiğini ve bu konuda açılmış bulunan iade davasının halen devem ederden vefat ettiğini, bu davanın Antalya 6. İş Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile derdest olduğunu, öncelikle dosyanın Antalya 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini, davacı eş ... için 5.000,00 TL ,kız çocuklarından ... için 2.500,00 TL, ... için 2.500,00TL olmak üzere toplam 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ... Sigorta için temerrüt tarihi olan 22.08.2016 tarihinden, davalı ...için ise 09.12.2016 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle: Dava konusu kazaya ilişkin olarak davacılar tarafından tazminat talebiyle Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. nolu dosyası ile açılan ve derdest olan bir dava mevcut olduğunu, konusu ve sonuçları itibariyle aralarında bağlantı bulunan işbu davaların birleştirilmesi hususunda davacı yanın taleplerine katıldıklarını, dava konusu kazanın sigortalının kasti hareketi nedeniyle geldiğini, zorunlu trafik mali sorumluluk sigortası teminatı kapsamında olmadığını, öncelikle dava konusu kzaya ilişkin olarak açılan Ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin ancak ve ancak gerçek ve doğrudan olan zarar kalemleri için teminat verdiğini,

davacı tarafın taleplerinin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiğini, müvekkilinin söz konusu zarardan poliçe teminat limitleri dahilinde sorumlu olduğunu, ayrıca dava konusu uyuşmazlığın haksız fiile ilişkin olup, aracın hususi kullanıma özgü olduğunu, işbu nedenle faizin dava tarihi itibariyle yasal faiz olması gerektiğini savunarak davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plakalı aracın 30.12.2015/2016 dönemleri arasında müvekkili şirket tarafından sigortalandığından davacının dava konusu taleplerine ilişkin müvekkili şirkete herhangi bir başvurusunun bulunduğunu, ancak başvuru esnasında ibraz etmesi gereken belgeleri sunmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalının kusuru oranında olacağını, kusur oranları belirlenmeksizin hüküm kurulamayacağını, müterafik kusur hususunun da mahkemece dikkate alınması gerektiğini, bahse konu kazayla ilgili olarak ceza mahkemesinde yapılan yargılama sonucu sanık hakkında verilecek olan kararın beklenmesi ile davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İDM KARARININ ÖZETİ

Mahkemece. "Asıl davada; davalı ...

A.Ş aleyhine açılan davanın HMK 150.maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına, davalılar ... ve ... aleyhine açılan destekten yoksun kalma tazminatı davaları yönünden; davacı ... tarafından açılan davanın kabulü ile 811.564,96 TL'nin olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ... tarafından açılan davanın kabulü ile 388.877,27 TL'nin olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

davacı ... tarafından açılan davanın kabulü ile 171.633,83 TL'nin olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davalılar ... ve ... aleyhine açılan manevi tazminat davaları yönünden; davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 80.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 60.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile 60.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine, davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kabulü ile 40.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kabulü ile 40.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

davacı ... tarafından açılan manevi tazminat davasının kabulü ile 20.000,00 TL manvi tazminatın davalılardan olay tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen tazminat miktarının fahiş olduğunu, müvekkilinin ve ailesinin bu denli yüksek bir miktarı ödeme imkanının bulunmadığını, mahkemece kusur tespiti yönünden yeterli araştırmalar yapılmadığını, kaza tespit tutanağının olayın gerçekleşme biçimini açığa çıkarmak bakımından yetersiz olduğunu, mahkemece eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulmasının yerinde olmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın altında kalarak hayatını kaybeden müteveffa yönünden davalı ...'ın eylemi ile müvekkilinin hiçbir kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, davalı ...'ın fiili ile adam çalıştıran durumunda olan müvekkilinin gördürdüğü iş arasında zaman ve yer yönünden bağlantı bulunsa da meydana gelen olayın diğer davalı ...'ın kendi tasarruf alanında gerçekleştiğini, müvekkili tarafından ... verilmiş olan iş ile meydana gelen olay arasında herhangi bir illiyet bağının bulunmadığını, davalı ...'ın yerine getirmesi gereken iş sona erdikten sonra olayın gerçekleştiğini,

bilirkişilerce müteveffanın elde ettiği gelir miktarına dair yapılan tespitlerin doğru olmadığını, yerel mahkemece ceza dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, müvekkili yönünden herhangi bir kusur raporu alınmadığını, müteveffanın kusuru yönünden takdir edilen tazminatlarda indirim yapılmadığını ve hükmedilen manevi tazminat miktarlarının da çok yüksek olduğunu ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkili şirketçe sigortalandığını, dava yoluna gidilmeden önce davacılar tarafından müvekkili şirkete yapılan başvuru ile birlikte diğer tüm belgelerinde teslim edilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunu araç sürücüsünün kusuru nispetinde olduğunu, olayın gerçekleşmesinde varsa müteveffanın müterafik kusuru oranında indirim yapılması hususunun da dikkate alınması gerektiğini, ağır ceza mahkemesinde yapılan yargılama sonucunda sanık hakkında olası kast ile insan öldürme suçundan dolayı ceza verilip bu kararın kesinleştiğini,

bu nedenle olası kast ile insan öldürme eyleminin sigorta kapsamında bulunmadığını ve teminat dışı olması nedeniyle müvekkili sigorta şirketinden herhangi bir talepte bulunulmasının mümkün olamayacağını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu kazanın sigortalı araç sürücüsünün kasti hareketi nedeniyle meydana gelmiş olduğunu ve bu nedenle zararın ZMSS kapsamında giderilmesinin mümkün olamayacağını, Antalya 5. Ağır Ceza Mahkemesinde yapılan yargılama sonucu kurulan mahkumiyet kararı doğrultusunda uyuşmazlık konusu olayın bir trafik kazası olmadığını, olası kastla insan öldürme suçunun gerçekleştiğini ve bu husunun ceza dosyası ile sabit olduğunu, trafik kazasından kaynaklanan bir ölüm bulunmaması nedeniyle müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Duruşma açılmasını gerektiren sebep bulunmadığından HMK'nın 353. Ve 355. Maddeleri gereğince inceleme ve müzakereler kamu düzeni ve istinaf nedenleriyle sınırlı biçimde dosya üzerinden yürütülmüştür.

Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Dosyanın incelenmesinde; davacılardan ..., ..., ... tarafından asıl davada ayrı ayrı 25.000,00'er TL, birleşen 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında ... için 5.000,00 TL, ... için 2.500,00 TL, ... için 2.500,00 TL olmak üzere davacı ... için toplam 30.000,00 TL, davalılar ... ve ... için ayrı ayrı toplam 27.500,00 TL olmak üzere toplam 85.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmiştir.

Davacılar vekili ibraz etmiş olduğu 22.05.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile; davacı ... için talep ettikleri 30.000,00 TL'yi 781.564,96 TL arttırarak 811.564,96 TL, ... için talep ettikleri 27.500,00 TL'yi 361.377,27 TL artırarak 388.877,27 TL, davacı ... için talep ettikleri 27.500,00 TL'yi 144.133,83 TL artırarak 171.633,83 TL destekten yoksun kalma tazminatından oluşan toplam 1.372.076,06 TL'nin ... Sigorta için temerrüt tarihi olan 22.08.2016 tarihinden ... Sigorta için 09.12.2016 tarihinden işleyecek avans faizi ile diğer davalılar için kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili tarafından ibraz edilen ıslah dilekçesi doğrultusunda 23.05.2019 tarihli makbuz ile 4.396,00 TL ıslah harcı yatırıldığı anlaşılmaktadır.

Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede;

492 Sayılı Harçlar Kanunu Hükümlerine göre; yargı işlemlerinde bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanlar yargı harçlarına tabidir (2.madde). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (15 madde). Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir.

Tespitten kaçınma halinde, dava dilekçesi muameleye konmaz(16/3 madde). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4 madde). Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır (21 madde).

(1) sayılı tarifede yazılı nispi karar ve ilam harcının 1/4'ü peşin alınır (28.madde).Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesine bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan harcın ödenmesine bağlıdır(30.madde). Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32.madde). HMK.120/1 maddesine göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Davacılar vekilinin dava açarken asıl dava dilekçesinde ve birleşen Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde davacılar ..., ..., ... yönünden dava değerini toplam 85.000,00 TL olarak gösterdiği, bu nedenle peşin harç ve başvurma harcının bu değer üzerinden yatırıldığı, Harçlar Kanunun 32. maddesi uyarınca Yargı işlemlerinden alıncak harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz düzenlemesinin bulunduğu,

mahkemece alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacılar vekilinin bu davacılar yönünden dava değerini 1.287.076,06 TL artırarak toplam 1.372.076,06 TL'nin tahsilini talep ettiği, bu nedenle davacılar vekili tarafından dava açarken gösterdiği dava değeri olan miktar düşüldükten sonra kalan 1.287.076,06 TL miktar üzerinden 1/4 oranında nispi ıslah harcını yatırması gerektiği, bu miktarın 21.980,04 TL olduğu, ancak davacılar vekili tarafından 23.05.2019 tarihli makbuz ile 4.396,00 TL harcın tamamlandığı, bu şekilde 17.584,04 TL nispi harcın yatırılmadığı,

bu itibarla davacılar vekili tarafından eksik yatırılan nispi harcın bir sonraki celseye kadar yatırılması hususunda davacılara süre verilmesi, yatırılması halinde işin esasının incelenerek karar verilmesi, aksi halde harç yatırılmadığı takdirde Harçlar Kanunun 30. maddesi gözetilerek 6100 sayılı HMK'unun 150. maddesi gereğince dava dosyasının işlemden kaldırılıp 3 ay içerisinde harcın tamamlanmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği bu hususun kamu düzenine ilişkin olduğu anlaşılmakla yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca; davalıların esasa ilişkin istinaf itirazları incelenmeksizin kamu düzeni nedeniyle re'sen 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1-a-4 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

...