Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/1089 K.2025/1203

Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı/ borçlunun 2019 yılı Bireysel Katılımı Desteklenen Sektörel Nitelikli Uluslararası Fuarlar Listesinde yer alan ve 22-25 Ağustos 2019 tarihleri arasında Johannesburg/Güney Afrika’da düzenlenmiş olan MOBİTEX 2019 Fuarı’na katıldığını, bu sebeple davalı firmaya Ticaret Bakanlığı’nın 2017/4 sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar’ı kapsamında fuar destek ödemesi yapıldığını, davalı firmanın,

18.10.2019 tarihli “Taahhütname” ve aynı tarihli “Beyanname” ile 2017/4 Sayılı Karar çerçevesinde Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ndan kendilerine herhangi bir sebeple haksız ve fazla ödeme yapılması halinde haksız yere yapılan destekleme ödemelerini faiziyle birlikte iade edeceklerini kayıtsız ve şartsız olarak kabul ettiğini,

müvekkilinin 26.08.2020 tarih ve 4193 sayılı borçlu firmaya yazmış olduğu yazıyla fuar katılım bedellerinin ödeme usullerinin incelenebilmesini teminen stant kira bedelinin katılımcı adına yetkili organizatör hesabına veya faturada açıkça belirtilen hesaba ödendiğini gösterir banka onaylı ödeme belgelerinin davalı şirketi temsil ve ilzama yetkili kişiler tarafından Elektronik İmza Kanunu standartlarına uygun şekilde tarafına iletilmesi gerektiğini ayrıca belirtilen şekilde belgelerin gönderilmemesi durumunda bahse konu fuar hak edişine ilişkin AATUHK hükümleri uyarınca geri alma işlemi uygulanacağının belirttiğini ancak davalı firma

tarafından muteber belge ibrazı gerçekleştirilemediğinden davalı hakkında İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı icra dosyası ile 26.07.2021 tarihinde icra takibi başlattığını, borçlu davalının icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini ve icra takibinin durduruğunu beyan ederek icra takibine yapılmış olan itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, davalı itirazında haksız olduğundan davalı tarafın icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili dava dilekçesinde; hiç bir şekilde haksız açılan davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte; ödemelerin davacı yanca yapılmadığından davada aktif yada pasif davacı yanın husumet ehliyeti bulunmadığını, davacı İstanbul İhracatçılar Birliği Genel Sekreterliği'nin fuar işlemlerinde sadece aracı olduğunu açık şekilde ödeme yükümlüsünün Ticaret Bakanlığı olduğunu, Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan bildirimin 7. Maddesine uygun şekilde YMM raporu sunulduğu halde davacı tarafça gerek bu rapor gerekse cevabi yazı dosyaya sunulmadığı gibi değerlendirmeye de alınmadığını,

davacının delil listesinin ekinde bulunan MOBİTEX fuarına ilişkin 24.08.2020 tarihli yazının 7. bendinde açık şekilde; "katılımcı tarafından banka hesabına yapılan elden yapılan ödemelerin katılımcının muhasebe kayıtları ile uyumlu olduğunu, yeminli mali müşavirlik raporu ile tevsik edilmesi halinde bu şekilde yapılan ödemelerde değerlendirmeye alınır" düzenlemesine yer verildiğini, nitekim müvekkili şirkette davacı tarafından gelen 26.08.2020 ve 30.09.2020 tarihli yazıyı dosyaya sunmadıklarını, ekli cevabi yazıyı vererek itirazda bulunduğunu ve ekli YMM raporunu sunduğunu,

dava dosyasına davacı yanca sunulmayan itiraz dilekçesinin incelenmesinde; itirazi yazıya ilişkin davacı yanca herhangi bir cevap verilmediğini ve YMM raporunun irdelenmediği gibi doğrudan icra takibine geçildiğini, bu nedenle itirazi yazının dikkate alınmaksızın ve YMM raporu değerlendirilmeksizin eksik incelemeye dayalı usulen tamamlanmadığını, bir denetim süreci ile takip başlatılması ve dava aşamasına geçilmesine itiraz etiklerini, hiçbir şekilde haksız açılan davacının kabulü anlamına gelmemekle birlikte kötü niyet tazminatına itiraz ettiklerini,

davacı yan tarafından talep edilen faiz başlangıç tarihine ve tutarına da itiraz ettiklerini, icra takibinde hesaplanan faiz kaleminin ve oranının hatalı hesaplandığını, Güney Afrika bölgesinde fuarın yapılmış olduğu tarihte Türkiye Cumhuriyeti ile anlaşmalı bir banka olmadığından Ticaret Bakanlığının fiilinin imkansızlık halini nazara almaksızın iade talep etmesinin kabul edilemediğini, Ticaret Bakanlığı'nın irdelemesi,

tereddüte düşmesi yahut ödenen teşvik bedelinin iadesini gerektirir hiç bir yasal gerekçe yokken iş bu davanın açılmasının kabul edilemediğini, Ticaret Bakanlığı tarafından müvekkili şirketin fuara katılmadığını yahut katıldığına ilişkin belge ve bilgilendirmelere ilişkin hiç bir sahtelik tespiti bulunmadığını, Güney Afrika ile ülkemiz arasında bankacılık sisteminin bulunmayışı sebebiyle banka üzerinden ödeme transferi olmadığı gerekçesinin kabul edilemeyeceğinin aşikar olduğunu, davacının iade talebine dayanak herhangi bir sahteliğin tespit edilmiş fuara katılınmadığı halde katılınmış gibi gösterme, sahte bilgi, belge,

fatura kullanımına ilişkin resmi mahiyette tespit edilmiş ve mükellefin itiraz etmediği için yahut itirazına rağmen itirazların reddedilerek kesinleşen bir sahtecilik iddiasına dayalı mahkeme kararının bulunmadığını, bu halde davacının iade teşvik ödemesinin iadesini gerektirir hiç bir yasal dayanağı bulunmadığını, huzurdaki davanın açılabilmesinin mümkün olmadığını, arz ve izah edilen nedenler ile; öncelikle davacı yanın aktif ve pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın husumet nedeniyle reddine, davanın ...

Ltd. Şti. Ve Ticaret Bakanlığı'na ihbar edilmesine, davanın esastan reddine, İcra inkar tazminat şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine, haksız açılan dava sebebiyle davacı yan aleyhine alacağın %20 sinden aşağıya olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; davanın kabulü ile İnegöl İcra Müdürlüğünün 2021/6309 esas sayılı takip dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazın kısmen iptaline, icra takibinin 107.000,00-TL asıl alacak miktarı üzerinden talepnamedeki koşullar ile birlikte devamına, alacak likit ve yasal şartlar oluşmakla, asıl alacağın %20 si oranında hesap edilen 21.400,00-TL İcra inkar tazminatın davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde; davacının aktif ve pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının sadece fuar işlemlerinde aracı olduğunu, ödeme yükümlüsünün Ticaret Bakanlığı olduğunu, Ticaret Bakanlığı tarafından yayınlanan bildirimin 7. Maddesine uygun şekilde rapor sunulduğu halde dikkate alınmadığını, Güney Afrika bölgesinde fuarın yapılmış olduğu tarihte Türkiye Cumhuriyeti ile anlaşmalı bir banka olmadığından ödemenin banka aracılığı ile yapılması hususunda fiili imkansızlık hali bulunduğunu, müvekkili şirketin fuara katılmadığını ya da katıldığına ilişkin belge ve bilgilendirmelere ilişkin hiçbir sahtelik tespit edilmediğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, davalı şirkete fuara katılım için yapılan destekleme ödemesini banka aracılığı ile yaptığını belgeleyemediği gerekçesi ile ödemenin iadesi için yapılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının ödemenin iadesinin talep edebilme noktasında aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı ile yapılan fuar katılım destekleme bedelinin davalıdan iadesinin talep edilip edilmeyeceğine ilişkindir.

Davalı şirkete yurt dışında gerçekleşen fuara katılımı ilgili Ticaret Bakanlığı tarafından Merkez Bankası aracılığı ile destekleme ödemesi yapıldığı, davalının fiili imkansızlık bulunduğu iddiası ile fuar katılım bedelini organizatörlere banka yoluyla ödeme yapmadığı, elden yapılan bu ödemeler nedeniyle destekleme ödemesinin şartları taşımadığı gerekçesi ile davalıdan iadesinin talep edilmesine rağmen iade yapılmadığı için, davacı İstanbul İhracatçı Birlikleri Sekterliği bünyesi altında faaliyet gösteren ihracatçı birliklerden biri olan İstanbul Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği tarafından ödenen katılım destekleme bedelinin faiziyle birlikte Merkez Bankasına iade edildiği hususu dosyada mevcut bulunan belgeler ve dekontlar ile sabittir.

Davalının da iştirak ettiği Mobitex Fuarı ile ilgili olarak fuara katılan şirketlere Ticaret Bakanlığı tarafından ödenen fuar katılım destekleme bedeli ile ilgili olarak Bakanlık tarafından 828778844-454,09 sayılı yazı ile 2017/4 Sayılı Yurt dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine ilişkin Kararın Uygulanma Usul ve Esasları Genelgesi'nin 10. Maddesi uyarınca katılımcıların organizatörlere banka aracılığı ile ödeme yapması gerekirken elden ödeme yapıldığına dair alınan duyum kapsamında yapılan katılım destekleme ödemeleri ile ilgili destekleme alan firmaların şartları sağlayıp sağlamadığı ve sağlamayanlar yönünden

destekleme bedelinin iadesi için gerekli işlemleri yapmak üzere Türkiye'de bulunan tüm İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliklerine yazı yazıldığı anlaşılmakla, her ne kadar fuar katılım destekleme ödemesi Ticaret Bakanlığı tarafından yapılmakta ise de,

ödemenin bağlı bulunduğu İhracatçı Birliğine katılımcı şirket tarafından yapılan başvuru sonucu ödenmiş olması ile Bakanlık tarafından ödenen katılım destekleme bedeli ile ilgili gerekli şartları taşıyıp taşımadığının tespiti ile taşımayanlar yönünden genelge kapsamında gerekli işlemlerin yapılarak iadesinini talep edilmesi hususunda davacının yetkilendirildiği dikkate alındığında davacının bu bedelin koşulların oluşması halinde davalıdan talep edilmesi noktasında aktif husumetinin bulunduğunun kabulü gerektiği gibi,

davalı şirkete yapılan fuar katılım destekleme ödemesi ile ilgili bağlı bulunduğu davacı İstanbul İhracatçılar Birliği Genel Sekterliği tarafından davalıdan genelgenin 10. Maddesine göre organizatöre banka yoluyla ödeme yapmaması nedeniyle ödenen katılım bedelinin iadesinin talep edilmiş olması karşısında, davacının bünyesinde faaliyet alınana göre 6 adet İhracatçı Birliği bulunduğu,

davalının iştigal alanının mobilya olması nedeniyle davalıya Merkez Bankası tarafından ödenen katılım destekleme bedelinin şartları sağlamaması nedeniyle bağlı bulunduğu İstanbul Mobilya, Kağıt ve Orman Ürünleri İhracatçılar Birliği tarafından Merkez Bankasına iade edilmiş olması nedeniyle Birliğin bağlı bulunduğu davacı İstanbul İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından bu ödemenin davalıdan talep edilmesi hususunda aktif husumet ehliyet bulunduğundan ilk derece mahkemesinin bu husustaki takdirinde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin aktif husumete ilişkin istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

2017/4 sayılı Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar'ın 9. ve 11. maddelerine istinaden hazırlanan Yurt Dışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının Desteklenmesine İlişkin Karar’ın Uygulama Usul ve Esasları Genelgesi'nin 10. maddesi;

"(1) Organizatörlerin tanıtım desteği kapsamındaki harcamalarına ilişkin ödemeleri ile katılımcıların yapacağı ödemelerin bankacılık sistemi çerçevesinde düzenlenen ödeme belgeleri ile tevsik edilmesi gereklidir. Katılımcı/organizatör tarafından bu şekilde yapılmayan ödemeler, fuar destek başvurusu kapsamında değerlendirmeye alınmaz.

(2) Katılımcılar, yurt dışındaki fuar iştirakleri kapsamındaki ödemelerini, katılımcılara veya katılımcılar adına harcama yapmaya yetkili kişilere ait banka hesabından destek müracaatı süresi içinde fuarın yetkili organizatörünün hesabına veya faturada açıkça belirtilen hesaba aktarmakla yükümlüdür.

(3) Katılımcı tarafından yapılan ödemeler, bankacılık sistemi içinde tevsik edilebilmek ve banka tarafından fuar bitiminden sonraki destek müracaatı süresi içinde ilgili hesaba aktarılacak şekilde yapılmak şartlarıyla, firma kredi kartı ile tek çekimde veya taksitlendirilerek ödenebilir.

(4) Kredi kartı ile ödeme işlemlerinde katılımcı tüzel kişisine ait kredi kartlarının yanı sıra, bu firma adına harcama yapmaya yetkili kişilere ait kredi kartları ile yapılan ödemeler de kabul edilir.

(5) Harcama yapmaya yetkili kişi olarak, şirket ortakları ve şirket çalışanları ile katılımcı tarafından harcama yapma yetkisi verildiği imza sirkülerinde belirtilen şahıslar kabul edilir.

(6) Banka hesabına elden yapılan ödemeler ve katılımcının verdiği cirolu çekler ile yapılan ödemeler değerlendirmeye alınmaz.

(7) Katılımcı tarafından ''banka hesabına elden yapılan ödemelerin'' katılımcının muhasebe kayıtları ile uyumlu olduğunun Yeminli Mali Müşavirlik (YMM) raporu ile tevsik edilmesi halinde bu şekilde yapılan ödemeler de değerlendirmeye alınır.

(8) Organizatör tanıtım desteğinin başvurusu sırasında ibraz edilen ödeme belgesi üzerinde sadece işlem tarihinin yer alması durumunda işlem tarihi, hem işlem hem de valör tarihinin yer alması durumunda valör tarihi esas alınır." hükmünü amirdir. Mevzuat hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere yurt dışı fuar desteği kapsamındaki ödemelerin bankacılık sistemi yoluyla yapılması gerekmekte olup elden ödemeler kabul edilmemektedir.

Davalı tarafça ödemenin fuarın gerçekleştiği ülke ile Türkiye arasında anlaşmalı banka bulunmaması nedeniyle fiili imkansızlık nedeniyle banka yoluyla yapılamadığı savunulmuş ise de, Genelgenin 10.maddesinin 2.bendinde fuar iştirak ödemesinin fuarın yetkili organizatörünün banka hesabına yapılması gerektiği ile 6.bendinde banka hesabına elden yapılan ödemelerin değerlendirmeye alınmayacağının açıkça belirtilmiş olması karşısında ödemenin banka yoluyla yapılmamış olması nedeniyle ödenen destekleme bedelinin davalıdan iadesini talep edilebileceği gibi,

her ne kadar davalı tarafça ibraz edilen YMM raporuna göre ödemenin ticari defterlerinde kayıtlı olması nedeniyle ilgili maddenin 7. bendi uyarınca bunun dikkate dikkate alınması gerektiği savunulmuş ise de, ilgili maddenin katılımcı tarafından organizatörlerin banka hesabına elden yapılan ödemelere ilişkin olması nedeniyle davalının ödemeyi organizatörün banka hesabına yapmamış olması nedeniyle YMM raporunun dikkate alınması söz konusu olmadığından davalı vekilinin esasa ilişkin istinaf isteminin de reddi gerekmiştir.

HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf yoluna başvuranın sıfatına ve istinaf konusu yapılan nedenlere ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesin kararı usul ve yasaya uygun olması nedeniyle davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... ... · Üye · ... ... · Üye · ... ... · Katip · ...