Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/2261 K.2024/1359

Mahkemece verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine dosya incelendi.

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili, davalının ihalesini almış olduğu, ...

Park Müdürlüğünün alt yapı hizmet işinde, müvekkiline ait ... plakalı makinenin, günlüğü 1.200,00.-TL+KDV bedelden kiralanarak, şantiyede 28 gün çalıştığını, yapılan iş karşılığı 39.648-TL bedelin ödenmediğini, gönderilen faturanın davalı tarafça iade edildiğini, fatura bedelinin tahsili için Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün ....sayılı dosyasında başlatılan takibe davalı tarafından itiraz edildiğini, davalı tarafın itirazında sözleşme ilişkisini inkar ettiğini ancak müvekkiline ait iş makinesinin çalıştığının ...

Park sahası içinde CCTV kameralarından sabit olduğunu, ayrıca aracın şantiye içinde çalıştığına dair saha çalışanları tarafından tutanak tanzim edildiğini, ... Park Müdürlüğüne aracın şantiyeye giriş yapacağını bildirmek için mail de atıldığını, yetkili mahkemenin sözleşmenin ifa yeri olan Bursa olduğunu ileri sürerek, Gaziantep...

Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında takibin devamına, haksız itiraz nedeni ile %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, yetkili mahkemenin müvekkili şirketin ikametgahı olan Gaziantep Mahkemeleri olduğunu, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunmadığını, buna bağlı olarak sözleşmenin ifa yeri olarak belirtilen Bursa Mahkemelerinin yetkili olmadığını, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir sözleşme, anlaşma ve teslim alınan mal veya hizmetin bulunmadığını, ticari bağ olmadığını, davacının ... plakalı aracının ...Parklar Müdürlüğü alt yapı şantiyesinde çalıştığı, kameralarda bunun görüldüğü,

tutanak tutulduğu gibi tek taraflı düzenlenebilecek ve hayatın olağan akışına aykırı iddiaların senetle ispat zorunluluğu çerçevesinde hukuk mahkemesinde dinlenmesinin mümkün olmadığını, davacının müvekkilinin taraf olduğu Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... talimat 16/04/2019 tarihli dosyasında verdiği yeminli beyanında "...davalı ise ... Parklara kamera sistemi işini yapıyordu, ben ...

İş Makinesi aracılığı ile kanal kazısı işi yapacaktım, anlaştık ben makinemi gönderdim, 3 ay kadar makinem orada çalıştı, kendisi ile yevmiye anlaşması yaptık, ... ödemesini bana yapamayınca görüşmeye gittim, onun yazıhanesinde ...

Komisyon Başkanı ... ödeme konusunda bana yardımcı olacağını söyledi, tekrar para istemeye gittiğimde ben bu işteki üst yüklenicinin Nanotek Firması olduğunu öğrendim..." belirttiğini, davacının dava dışı Şahin Biricik ile anlaşma yaptığını beyan ettiği, davanın Şahin Biricik'e açılması gerektiğinden husumet nedeni ile davanın reddinin gerektiğini, dava dilekçesinde makinenin 28 gün çalıştığı beyan edilmesine rağmen 2019/46 talimat sayılı dosyasında davacının aynı makinenin 3 ay çalıştığını belirttiğini, tanık deliline muvafakatlerinin olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davalının ihalesini almış olduğu Uludağ Milli

Park Müdürlüğü'nün altyapı hizmetleri işinde, kazı işi için davacıya ait 34 00 12 plakalı iş makinesinin davalı tarafından kiralandığı, davacı tarafından iş makinesinin söz konusu şantiyede günlüğünün 1.200,00.-TL+KDV olarak

kiralandığı ve makinelerin şantiyede 28 gün çalıştığı, davalı/yüklenici firmanın davacının yapmış

olduğu işin karşılığı olan KDV dahil toplam 39.648,00.-TL olan borcunu ödemediğinin iddia edildiği, bilirkişi tarafından 886,00.-TL KDV hariç olarak günlük kiralama bedelinin belirlendiği, davacı tarafından düzenlenen faturada

yer alan günlük kiralama bedeli ile uyumlu olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile; davalının Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin aynen devamına, alacak likit olduğundan asıl alacağın %20'si oranında olan 7.929,60.-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, yetkili mahkemenin Gaziantep Mahkemeleri olduğunu, taraflar arasında yazılı veya sözlü bir sözleşmenin bulunmadığını, arada sözleşme ilişkisi yokken buna dayalı olarak davacının sözleşmenin ifasına dayanarak Bursa Mahkemelerinin yetkili olduğu iddiasının mesmu olmadığını, tanık dinlenmesine muvafakatlerinin bulunmadığını, davacı tanıkları ...'in tanıklıklarına HMK 255 maddesi kapsamında itirazlarının gerekçeli kararda değerlendirilmediğini, tanık Şahin Biricik ile müvekkili şirket arasında Kahramamaraş 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/336 esas sayılı dosyasının halen derdest olduğunu,

diğer tanık ...'nın da ...in tanığı olduğunu, taraflar arasında bir sözleşme olmadığını, davacının Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/04/2019 tarihli... talimat sayılı dosyasındaki yeminli beyanında "...davalı ise...

Parklara kamera sistemi işini yapıyordu, ben JJB Becolader Marka İş Makinesi aracılığı ile kanal kazısı işi yapacaktım, anlaştık ben makinemi gönderdim, 3 ay kadar makinem orada çalıştı, kendisi ile yevmiye anlaşması yaptık, Şahin Biricik ödemesini bana yapamayınca görüşmeye gittim, onun yazıhanesinde ... Parklar Komisyon Başkanı ... ödeme konusunda bana yardımcı olacağını söyledi, tekrar para istemeye gittiğimde ben bu işteki üst yüklenicinin ...

Firması olduğunu öğrendim..." şeklinde olduğunu, davacının Şahin Biricik ile anlaşma yaptığını beyan ettiğini, Şahin Biricik isimli şahıstan alacağını hukuka aykırı olarak müvekkilinden talep ettiğini, müvekkili şirket yönünden davanın husumet nedeni ile reddinin gerektiğini, huzurdaki davada davacının 28 gün çalıştığını beyan etmesine rağmen, talimat ile verdiği ifadesinde üç ay çalıştığını belirttiğini, söz konusu makineyi kime ne kadar süre ile kiraladığını bilmeyen davacının yeminine aykırı davrandığını ya da gerçeğe aykırı fatura tanzim ettiğini, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, istinaf isteminde bulunmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı, davalının ihalesini almış olduğu...Park Müdürlüğü'nün alt yapı hizmetleri işinde kazı için ... plakalı aracının kiralandığını, aracının söz konusu sahada 28 gün çalıştığını, iş bedeli karşılığı düzenlediği faturanın davalı tarafından iade edildiği gibi sonrasında iş bedelinin tahsili için yapılan icra takibine de itiraz edildiğini belirterek, itirazın iptalini talep etmiş, davalı tarafından, davacı ile aralarında yazılı veya sözlü anlaşma olmadığı belirtilerek hukuki ilişki inkar edilip, mahkemenin yetkisine itirazda bulunulmuş, mahkemece yukarıda belirtilen gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Gaziantep İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 10/09/2018 tarihli fatura uyarınca 39.648,00.-TL asıl alacak miktarı için ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçluya 13/12/2018 tarihinde ödeme emrinin tebliğ edildiği, borçlu vekili tarafından ibraz edilen 13/12/2018 tarihli dilekçe ile "müvekkili ile alacaklı arasında yapılan sözlü ve yazılı bir anlaşma, teslim alınan bir mal veya hizmet, fiili ve hukuki bir bağ, ticari bağ bulunmadığı" belirtilerek asıl alacağa, ferilerine, KDV'ye, vekalet ücretine itiraz edildiği, eldeki davanın hak düşürücü süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Borçlu icra dairesinin yetkisine itirazda bulunmamışsa bu durumda sadece icra dairesinin ve İcra Hukuk Mahkemesi'nin yetkisini kabul etmiş sayılır. Bu kural takip hukuku açısından geçerli olup, mahkemede açılan itirazın iptali davalarında etkili değildir. İcra dairesinin yetkisine itiraz edilmemiş olsa da itirazın iptali davasında davalı borçlu yetki itirazını ileri sürebilir (M.Öztürk-Z.Gözütok Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması 4. Bsk.1258 sayf.). Bu durumda davalı tarafın yetki itirazının mahkemece değerlendirilmesi gerekir.

Anayasasının 141/3. maddesi uyarınca bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olmak zorundadır. 6100 sayılı H.M.K 297.maddesi uyarınca hükmün “Tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri” göstermesi gerekir. Dolayısıyla gerekçe, bir hükmün olmazsa olmaz unsurudur. Taraflar, ancak kararlara konulması gereken gerekçeler sayesinde hükmün hangi maddi ve hukukî nedene dayandırıldığını anlayabilirler. Ayrıca, karar aleyhine kanun yollarına başvurulduğunda da gerekçe sayesinde kararın usûl ve kanuna uygun olup olmadığı denetlenebilir. Dolayısıyla gerekçesiz şekilde hüküm kurulamaz.

Somut olayda; davacı tarafından icra takibi davalının ikametgahı itibariyle Gaziantep İcra Müdürlüğünde başlatılmış, ancak takibe vaki itiraz üzerine, itirazın iptali davası Bursa Mahkemelerinde açılmış, davalı tarafından süresi içerisinde yetki itirazında bulunulması üzerine mahkemece 27/10/2020 tarihli celsenin 3.nolu ara kararı ile davanın sözleşmeden kaynaklanan para alacağı olduğu, davacının ikametgahının ve sözleşmenin ifa yerinin de Bursa olduğu gerekçesiyle yetki itirazının reddine karar verilmiştir.

Eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklanan icra takiplerinin veya açılacak davaların kural olarak, davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa edileceği yer (sözleşmenin yerine getirildiği yer) veya yetki sözleşmesi ile belirlenen icra dairelerinden/mahkemelerden birinde açılması gerekir.

Bu tür sözleşmelerde para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen 818 sayılı BK'nın 73, 6098 sayılı TBK'nun 89. Maddesinin uygulama imkanı olmadığı Yargıtay 6.Hukuk Dairesi'nin (Kapatılan 15.Hukuk Dairesi'nin ) istikrar kazanmış içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

(Yargıtay 15.H.D.nin 23.02.2015 tarih ve 2014/2485 Esas, 2015/922 Karar sayılı kararı) Mahkemece sözleşmenin ifa yerinin ve alacaklının ikametgahının Bursa olduğu belirtilerek ara karar ile yetki itirazının reddine karar verilmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte olan HMK'nın 10. maddesi uyarınca, sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda dava, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. Şayet taraflar arasında sözleşmenin varlığı tartışmalı ise HMK'nın 6. maddesi uyarınca davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. (Yargıtay 23.H.D.nin 2014/7969 E. 2015/858 K., Yargıtay 23.H.D.nin 2014/7730 E. 2015/713 K.) Davalı taraf akdi ilişkiyi inkar etmiş, tanık dinlenmesine muvafakat etmemiştir.

Davalı tarafından delil olarak gösterilen, Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Talimat sayılı dosyasında, 16/04/2019 tarihli duruşmasında davacı ... tanık sıfatıyla alınan yeminli beyanında. "Ben iş makinem aracılığı ile Bursa ilinde BUSKİ'ye alt yapı işleri yaparım, davalı ise...

Parklara kamera sistemi işini yapıyordu, ben JJB Becolader Marka İş Makinesi aracılığı ile kanal kazısı işi yapacaktım, anlaştık ben makinemi gönderdim, 3 ay kadar makinem orada çalıştı, kendisi ile yevmiye anlaşması yaptık, ... ödemesini bana yapamayınca görüşmeye gittim, onun yazıhanesinde Uludağ Milli Parklar Komisyon Başkanı ... ödeme konusunda bana yardımcı olacağını söyledi, tekrar para istemeye gittiğimde ben bu işteki üst yüklenicinin ...

Firması olduğunu öğrendim, davacı firma bu kez beni arayarak ödeme konusunda yardımcı olacağını söyledi, ... Parklarda toplantılarının olacağını söylediler, bende gittim, ... Firması toplantıya girmeden önce toplantıda ...' ...

Parklara kötülersem paramı alabileceğimi söyledi, ben böyle bir şey yapmayacağımı söyledim, daha sonra ben faturamı keserek davacı firmaya gönderdim, davacı taraf ise faturamı iade etti, bende kendisini mahkemeye verdim, çünkü kendisi bana faturayı bana kesin siye söylemişti," belirttiği görülmüştür.

Eser sözleşmesi, zorunlu şekil koşuluna bağlı değil ise de sözleşme inkâr edildiği takdirde, sözleşmenin yapıldığı zamanki miktar veya değeri HMK'nın 200.maddesindeki miktardan fazla ise, akdî ilişkinin anılan yasa hükmü gereğince davacı tarafından kesin delille kanıtlanması gerekir.

Mahkemece taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi sabit görülerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de, inkar edilen sözleşme ilişkisinin davacı tarafından ne şekilde ispat edildiği, hükme dayanak deliller gerekçe içeriğinde belirtilmediği gibi davalının savunmaları değerlendirilmemiş, savunmalarına değer verilmemesinin nedenleri gerekçeli karar içeriğinde tartışılmamış, davacının tanık sıfatıyla verdiği yeminli beyanında işin yapımı hususunda dava dışı ... ile anlaştığını,

Şahin ...'in ödeme yapmaması üzerine ikinci kez para istemek için görüşmeye gittiğinde üst yüklenicinin ...firması olduğunu öğrendiğine ilişkin beyanına itibar edilmemesinin nedenleri belirtilmemiştir. Mahkeme kararı, HMK'nın 297'nci maddesinde belirtilen unsurlardan ve özellikle de gerekçeden yoksun olduğundan denetime elverişli değildir. Gerekçesiz şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, mahkemece öncelikle yukarıda belirtilen açıklamalar ve ispat kuralları dikkate alınarak taraflar arasında sözleşme ilişkisinin varlığının sabit olup olmadığı değerlendirilerek, davacının sözleşme ilişkisinin varlığını ispat edememesi halinde, sözleşme ilişkisi bulunmadığından sözleşmenin ifa yeri ve alacaklının ikametgahı mahkemesinin yetkili olmadığı gözetilerek davalı tarafın yetki itirazı hususunda değerlendirme yapılarak hüküm tesisi gerekir. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemenin kararının kaldırılmasına, HMK’nın 353/1-a/4 maddesine göre, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip