Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1838 K.2024/1440

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin davalı kooperatifin ... nolu üyeliğini dava dışı ...'dan noter sözleşmesi ile devir aldığını, davalıya Mudanya Noterliği’nin ... yevmiye ve .... tarihli ihtarnamesi ile üyelik başvurusu yaptığını, davalı kooperatifin, Mudanya Noterliği’nin ... yevmiye ve ... tarihli ihtarnamesi ile “kooperatif üyelerinin daha önce aralarında topladıkları imza ile müvekkilin üye olmasını veya şoför olarak çalışmasını istemediklerini, kooperatif yöneticilerine karşı silahla tehdit suçunu işlediğini ve hakkında soruşturma yapılıyor olmasını,

huzur kaçırıcı eylemlerde bulunduğunu” gerekçe göstererek Kooperatif Genel Kurulu’nun 14/03/2020 tarihli kararı ile başvurunun reddine karar verildiğinin bildirildiğini, davalının, üyelik başvurusunun reddi gerekçeleri ile bu iddiaların tamamının yersiz ve geçersiz olduğunu, Kooperatif ana sözleşmesinin ...maddesine göre Yönetim Kurulu’nun, ortaklık şartlarını taşıyan ve ortaklığı devralan kişiyi, ortaklığa kabulden kaçınamayacağını, müvekkilinin ortaklık için gerekli nitelik ve şartlara haiz olduğunu,

davalı kooperatifin müvekkilinin kooperatif üyeliğine kabul etmediğini belirterek müvekkilinin koopretatif üyesi olduğunun tespiti ile tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Açılan davayı kabul etmediğini, davacının daha önce kooperatif üyesi iken üyelik şartlarını kaybetmesi nedeniyle üyelikten çıkarıldığını, davacının üyelik süresince uyumsuz davranışları nedeniyle diğer kooperatif üyelerinin tepkisini topladığını, sık sık huzursuzluk çıkardığını, kooperatif içerisinde bir çok kez gerçeğe aykırı şekilde dedikodular çıkardığını, davacının kooperatifteki hissesini sattıktan sonra, aynı iş kolunda çalışmak üzere davalı kooperatife rakip nitelikte ....

Kooperatifi'ni kurduğunu, davacının ticari sırları kullanmak suretiyle, müvekkilinin müşterilerine teklifler verdiğini, davacının başka bir kooperatifin ortağı ve hatta yöneticisi olduğunu, davacının yönetim kurulu başkanına tehdit içeren mesaj gönderdiğini, kooperatif yöneticilerine hakaret ve küfür içeren sözler söylediğini, silahla tehdit suçunu işlediğini, bu hususta yargılamaların devam ettiğini, bu olayın akabinde davacının kardeşinin hissesini devraldığını ve kooperatife müracaat ettiğini, davacının amacının huzurluk çıkarmak olduğunu, davacının üyelik başvurusu üzerine yönetim kurulu,

davacının bu talebinin genel kurula getirildiğini, genel kurulda yapılan görüşmede genel kurul'un 5.maddesi ile "....'ın ortak ve şoför olarak alınmamasına" karar verildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda. Davacının kurduğu kooperatifin ... tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında tasfiye kararı aldığı, davacının da ... tarihli dilekçesi ile kooperatif yönetim kurulu ve ortaklığından istifa ettiği, davalı kooperatife ortak olan kardeşi dava dışı .... ile Mudanya Noterliği'nin ... yevmiye nolu, ... tarihli "Kooperatif Hisse Devri"ni gerçekleştirdiği, devirde, hissesini devredenin, üyesi bulunduğu kooperatifteki ..

Ortaklık Sıra nolu hissesinin tamamını bütün aktif ve pasifi ile birlikte davacıya 3.000,00 TL bedelle devretmesine karşılık davalı kooperatifin .... tarihli Olağanüstü Genel Kurul Toplantısında üyeliği kabul edilmediği davacıya Mudanya Noterliğinin ... tarih ve .... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bildirildiği, davacının kooperatif sözleşmesinin .... maddesindeki şartları taşıdığı,

.... maddeye göre yönetime müracaat ettiği, kooperatif ana sözleşmesindeki üyelik şartlarını taşıdığı halde kooperatifin ... tarihli toplantısında alınan kararla üyeliğe kabul edilmemesinin kooperatif ana sözlemesine aykırı düştüğü, İstanbul BAM 17 HD 'nin ... esas-.... karar sayılı emsal kararında da belirtildiği üzere davacı ile davalı kooperatif üye ve yöneticileri arasında ceza davaları olmamasının ortaklık şartları arasında yer almadığından,

bu davaların olması davacının kooperatife üye olmasına engel olmayacağı, dolayısıyla 1163 sayılı kooperatifler yasası ve davalı kooperatif ana sözleşmesine göre üyelik şartlarını taşıdığı anlaşılan davacının kooperatif üyeliğine kabul edilmemesinin yasaya aykırı bulunduğundan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece davacının kooperatife kabul edilmemesine ilişkin kesinleşmiş genel kurul kararı mevcut olduğu hususunun irdelenmediğini, davacı tarafından genel kurul kararının iptali için süresinde bir dava açılmadığını, genel kurul kararının yok sayılması suretiyle davacının kooperatif üyesi olduğunun kabulünün mümkün olmayacağı, genel kurul kararını etkisiz kılacak şekilde dava açılmasının mümkün olmayacağını, davacının hem üyelik tespiti hem de genel kurulun iptalini talep etmesi gerektiğini, Davacının üyelik başvuru tarihinde bir başka kooperatifin başkanı olduğunu,

davacının rakip kooperatiften istifa ettiğine ilişkin evrakların sonradan düzenlendiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacının rakip kooperatiften gerçekten iddia ettiği tarihte istifa ettiğinin kabul edilmesi halinde, yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılması gerektiğini, zira davacının kendi ihmaliyle, gerekli ilanları yaptırmadığını, davacının kötüniyetli olduğunu, kooperatif üyesi kardeşi Hayri Aydın'ın şoförü olarak,

bir yandan da rakip kooperatifin başkanıyken, kooperatife ait taşıma işlerinde kaçak olarak çalıştığını, tehdit ve hakaret içeren davranışları nedeniyle yargılandığını, kooperatif üyelerinin birçoğu ile de çeşitli nedenlerden dolayı husumetli olduğunu, bu yönde gösterilen tanıkların da dinlenmediğini, davacının kooperatif üyelerinin hiçbiri tarafından istenmediğini, davacının kooperatife üye kabul edilmesi halinde, en ufak bir görüş ayrılığında veya herhangi bir talebi kabul görmediğinde kooperatif yönetim kurulu üyelerine karşı daha büyük sonuçlar doğuracak eylemlerde bulunma ihtimalinin çok yüksek olduğunu,

müvekkili kooperatif üyeleri ve yetkililerinin bu nedenle davacının üyelik talebine genel kurulda karşı oy kullandıklarını,Yargıtay 1.Hukuk Dairesi'nin 31/12/1976 tarihli 1976/9370 E. 1976/13138 K. Sayılı kararındaki "Hakim, tabiata, olağana, gerçeğe uygun bir biçimde;

katı kalpler ve katı kalıplar içerisinde sıkışıp kalmadan, uyuşmazlığa İnsan Kokusu taşıyan bir çözüm getirmek zorundadır." hatırlanmasını ve karar verirken, müvekkili kooperatif yetkililerinin de düşeceği durumun dikkate alınmasını ve şekli inceleme ve değerlendirmelerle yetinmeyerek T.M.K'nın 2. maddesini de gözeterek vicdani kanaat ile karar verilmesini bu suretle kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, davacının, davalı kooperati üyesi olduğunun tespiti ve tescili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiş olup, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacının, dava dışı ... ile Mudanya Noterliği'nin .... yevmiye nolu, ... tarihli "Kooperatif Hisse Devri" sözleşmesi yaptığı, devirde, hissesini devredenin, üyesi bulunduğu kooperatifteki .. Ortaklık Sıra nolu hissesinin tamamını bütün aktif ve pasifi ile birlikte davacıya 3.000,00 TL bedelle devrettiği sabittir.

Davacı tarafından 02/03/2020 tarihli ihtarname ile ; davalı kooperatife, kooperatif hisse kaydının devralındığı, plakası belirtilen araçların ve kooperatif hisse kaydının ve üyelik kaydının yapılmasının ihtar edildiği, kooperatifçe ... tarihli Genel Kurul Toplantısında , " davacı ...'ın devir yoluyla kooperatife ortaklık başvurusunda bulunduğu, bunun üzerine Genel Kurulda görüşülmeye açıldığı, bakanlık temsilcisinin ana sözleşmenin ... ve ... maddelerin hükümlerini söylenmesine rağmen yapılan oylamada ...'ın ortak ve şoför olarak alınmamasına bir red oyuna karşılık oy çokluğu" ile karar verildiği,

davalı kooperatif tarafından Mudanya Noterliği vasıtasıyla, .... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesinde davacının kooperatif yöneticilerine karşı silahla tehdit suçunu işlemesi ve kooperatifte huzur kaçırıcı eylemlerde bulunduğu gerekçesiyle, Kooperatif Genel Kurulunun ... tarihli kararı ile başvurusunun reddedildiği, kooperatife üye olarak kaydının yapılamayacağının bildirdiği, bunun üzerine davacı tarafça eldeki kooperatif üyeliğinin tespiti davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2014/23-649 Esas 2015/2597 karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun (KK) 1. maddesinde de açıklandığı üzere, kooperatifler; ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla, gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan tüzel kişiliklerdir.

Kooperatif ortaklık sıfatının kazanılması beş halde söz konusu olabilir. İlk olarak kooperatifin kuruluşunda kurucu ortaklar kuruluşun gerçekleşmesiyle ortak sıfatını aslen kazanırlar. Daha sonraki evrede ise giriş talebinin kabulü yoluyla veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının kabulüyle ortaklık gerçekleşir. Bir diğer ihtimal olarak ortaklığın taşınmaz mülkiyetine veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlandığı durumlarda, taşınmazın veya işletmenin devir alınması halinde ortaklık sıfatı kazanılır. Son olarak ise ana sözleşmede hüküm bulunması halinde miras ile kooperatif paydaşlık hakkı kazanılır.

Kooperatif ortağı olmada “açık kapı ilkesi” geçerlidir. Ortak olmak için yöneticilerin istekleri değil, objektif şartların gerçekleşmesi yeterlidir.

Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar (KK. m.8).

Kooperatif ortaklık hakkını kazanan her ortağın kooperatiften çıkma hakkı (KK.m.10) olduğu gibi, anasözleşmede açıkça belirtilmiş olan nedenlerle ortağın ihracına karar verilmesi de mümkündür (KK. m.16).

1163 Sayılı Kanun’un 14/3. maddesine göre, ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu, ortaklığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortaklığa kabul eder.

Davalı Kooperatifin Ana Sözleşmesinde 10. Maddede Ortaklık Şartları düzenlenmiş olup, buna göre; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve medeni hakları kullanma ehliyetine sahip gerçek kişi ya da kamu veya özel hukuk tüzel kişisi olmak, Yük taşımacılığı işi ile iştigal etmek, Taşıma komisyonculuğu yapmamak, Kooperatifin amacına uygun bir motorlu araca sahip olmak veya bu nitelikte bir aracı en az iki yıl süreyle kiralamak, aynı amaçlı başka bir yük taşıma kooperatifine ortak olmamak, şeklinde düzenlenmiş olup, 3. bentte öngörülen niteliklerin, meslekle ilgili kuruluşlar ile vergi dairesinden sağlanacak belgeler ile kanıtlanacağı belirtilmiştir.

Aynı anasözleşmenin 11. maddesine göre, ortaklığa kabul için gerekli şartları taşıyıp da kooperatife ortak olmak isteyenlerin yazılı olarak yönetim kuruluna başvuracağı, bu başvuruda anasözleşmedeki tüm hükümlerin ve getirilen yükümlülüklerin kabul edildiğinin açıkça belirtileceği, ortaklığa kabulün yönetim kurulu kararı ile gerçekleşeceği, yönetim kurulunun ortaklar ile ortak olmak için başvuranların 10 maddedeki şartları taşıyıp taşımadığını araştırmak zorunda olacağı.

Yine, davalı Kooperatifin Ana Sözleşmesinin Ortaklığın Devri başlıklı 17. Maddesi. “Ortaklık, yazılı olarak Yönetim Kuruluma bildirilmek suretiyle 10'uncu maddedeki ortaklık şartları taşıyan kişilere devredilebilir. Yönetim Kurulu, bu şekilde ortaklığı devralan kişiyi ortaklığı kabulden kaçınamaz.

Devir halinde eski ortağın kooperatife karşı tüm hak ve yükümlülükleri yeni ortağa geçer, kooperatifçe bu devir sebebiyle taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmaları istemez.” şeklinde yer verilmiştir.

1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 4. Maddesi esas sözleşmenin zorunlu içeriğini düzenlemekte olup,bu hükme göre ana sözleşmede ortaklık sıfatını kazandıran ve kaybettiren hal ve şartların bulunması zorunludur. Bu hükme göre ortaklığı kazanma yada kaybetmeye ilişkin düzenlemelerin ana sözleşme ile yapılması gerekir.

Ortaklığa girme şartlarını düzenleyen Kooperatifler Kanunu m. 8/Il'de Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişiler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar. KK m. 8/1İI'de ise Kooperatif Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracaat edenlerin anasözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.

Aynı şekilde Kooperatifler Kanunu m. 16/1 hükmüne göre, kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar ana sözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.

Somut olayda, davacı ile davalı kooperatifin üyesi olan ... arasında ... tarihli kooperatif hisse devir sözleşmesi yapıldığı, davacının kooperatife devir işleminin ihtarname ile bildirildiği, kooperatif tarafından ... tarihli Genel Kurul Toplantısı yapıldığı, davacı ....'ın devir yoluyla kooperatife ortaklık başvurusunda bulunduğunun genel kurulda görüşülmeye açıldığı, bakanlık temsilcisinin ana sözleşmenin ... ve ... maddelerin hükümlerini söylenmesine rağmen yapılan oylamada ...'ın ortak ve şoför olarak alınmamasına bir red oyuna karşılık oy çokluğu ile karar verildiği, bu kararın davalı kooperatif tarafından Mudanya Noterliği vasıtasıyla, .... tarihli... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bildirildiği ve ortaklığa kabul edilmediğinin ihtar edildiği görülmüştür.

Davacının davalı kooperatifte daha önce de üyeliğinin olduğu, bu üyelikten ayrıldığı sabit olup, her ne kadar davacının ....

Kooperatifi'nin üyesi ve yönetiminde olduğu ileri sürülmüş ise de; bu kooperatifin ... tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında tasfiye kararı alındığı, davacı Mahir Aydın'ın kooperatif yönetim kuruluna verdiği 03/01/2020 tarihli dilekçesinde yönetim kurulundan ve ortaklıktan istifa ettiğine dair dilekçesini yönetim kurulunun kabul ettiği ve istifanın kabul edildiğine ilişkin karar alındığı, bu suretle davacının davalı kooperatifteki hisseyi devraldığı tarihte başka bir kooperatif üyeliğinin bulunmadığı, ana sözleşmenin 10. maddesinde 5 bentte belirtilen koşulun da sağlandığı,

davalının aksi yöndeki iddialarının ispatlanamadığı, bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere davacının Kooperatif ana sözleşmesinin 10. maddesinde belirtilen vasıfları taşıdığının dosyaya sunulan belge ve yazılarla sabit olduğu anlaşılmış, buna göre davacının davalı kooperatife üyeliğinin tespitinin gerektiği, mahkemenin davanın kabulüne karar verimesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, kooperatif üye ve yöneticileri arasında ceza davalarının olmaması hususunun ortaklık şartları arasında yer almadığı değerlendirilerek,

(emsal İstanbul BAM 17.HD 2017/2089 Esas-2019/1052 Karar) davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde yer alan hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · .... · ¸e-imzalıdır .... Üye · e-imzalıdır Üye · 120758 · ¸e-imzalıdır Katip · 306857 · ¸e-imzalıdır