Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1922 K.2024/1447

: 2 -..... VEKİLİ : Av. ...

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 01/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 02/10/2024

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Tespit isteyen müvekkil .... Ltd. Şti., kendisininde CİRANTA olarak yer aldığı QNB FİNANSBANK A.Ş. ...Sanayi Şubesi Keşide yeri ..., Keşidecisi ... olan 30.03.2020 tarihli, 20.000 TL Bedelli ... Seri Numaralı çekle ilgili olarak "Çekin diğer cirantalarının yer aldığı arka yüzünü görebilmek için" iş bu tespiti talep ettiklerini, tespit konusu çekin davacı müvekkilince 28.10.2019 tarihinde malzeme karşılığı ...

Şirketinden alındığını, tespit isteyen vekiledenimizin tuttuğu kayıtlara göre daha sonra dava konusu çeki cirolayıp tedarikçileri olan ...... şahıs şirketine 05.11.2019 tarihinde verilmiş olduğunun kayıtlarında görüldüğünü, tespit isteyen .... Şti. İle tedarikçisi olan ...

2019 yılı sonunda karşılıklı mutabakatlar esnasında tedarikçi firma bu kez "dava konusu edilen çekin kendilerine verilmediğini, mutabık olmadıklarını" bildirdiğini, tespit talep eden müvekkilin, bu durum sonrası şirket muhasebe kayıtlarında yaptığı incelemede verilen çekle ilgili olarak tedarikçi firma ... ile karşılıklı olarak belge düzenlenmediğini tespit ettiğini, müvekkil şirket, bu durum sonrası bu çekin yanlışlıkla bu firmaya çıkış yapıldığını düşünmüş ve diğer tedarikçi firmaları ile iletişime geçtiğini, diğer tedarikçi firmalar tespit konusu çekin kendilerine verilmediğini bildirmiştir.

Bu nedenle cirolanmaması halinde müracaat edilir mantığı ile çekin vade tarihi olan 30.03.2020 tarihi beklendiğini, çekin vade tarihi 30.03.2020 tarihinde davalı Türkiye İş Bankası A.Ş'nin Yalova şubesinden takastan tahsil edildiğini öğrenmiştir. Bu nedenle müvekkil şirket, karşı taraf olan Türkiye İş Bankası A.Ş. ile QNB Finansbank A.Ş. İle iletişime geçerek, çekin cirantalarından biri olarak "çekin arka yüz görüntüsünün kendilerine gösterilmesini" talep etmişler.

Ancak 3.Kişi konumunda olmaları ve çekin ibraz edeni olmamaları gerekçesiyle bu talepleri her iki davalı banka tarafından KVKK gereği reddedildiğini, bu nedenle açılan tespit talebimizin kabulü ile tespit konusu çekin arka yüz bilgilerinin karşı taraf bankalardan istenilmesini ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı İş Bankası A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle. 30.03.2020 tarihli, 20.000-TL bedelli ... seri numaralı çek QNB Finansbank A.Ş.ne ait bir çek olup, Müvekkil Banka müşterisi tarafından 28.11/2019 tarihli çek tevdi bordrosu ile Müvekkil Bankanın ... Şubesine teslim edildiğini, müvekkil Bankanın iş bu davada taraf sıfatı bulunmamaktadır. Çek bilgilerinin diğer davalı QNB Finansbank A.Ş'den talep edilmesi gerekmektedir.

Davacının taleplerinin müvekkil Bankaya yöneltilmesi mümkün olmadığını, davacı taraf yazlı olarak veya diğer yöntemler ile başvuru yapmadığı ve telefon ile bilgi almaya çalıştığı dava dilekçesinden anlaşılmaktadır.

Yukarıda belirtmiş olduğumuz Bankacılık kanunun, KVKK ve Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğinin ilgili maddeleri gereği davacı taraf ilgili kişi olmayıp 3.Kişi konumunda olduğunu, KVKK, Bankacılık konunu gereği davacı tarafın telefon ile bilgi almaya çalışması ve/veya telefon ile davacıya bilgi verilmesi hukuken mümkün değildir.

Müvekkil banka tarafından davacının talebinin KVKK ve bankacılık kanununun ilgili maddeleri gereği red edilmesi, herhangi bir bilgi ve belge paylaşılmaması ilgili kanun maddelerine uygun olup iş bu dava nedeni ile müvekkil bankanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, 6698 Sayılı Kişisel Verilen Korunması Kanunu’nun (KVKK) 24.03.2016 tarihinde yürürlüğe girmesi ile birlikte kanun bireylere birtakım haklar sağlarken veri sorumlusuna, birtakım yükümlülükler ve bunlara aykırılıklar halinde idari ve cezai yaptırımlar öngördüğünü, 3.Kişilere, hukuka ve kanuna aykırı olarak bilgi ve belge paylaşılması,

veri sorumlusu açısından hem idari para cezasının, hemde TCK'nın 135-140 Maddeleri arasında yer alan hapis cezalarının uygulanmasını gerektirdiğini, müvekkil Banka, 3.Kişi konumunda bulunan davacıya telefon ile bilgi vermeyerek davacının talebini reddetmesi, KVKK'nun, Bankacılık Kanun ilgili maddelerine uygun hareket ettiğini gösterdiğini, bu nedenlerle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilmiş bulunan davanın husumet yönünden reddine, esasına girilmesi halinde esastan reddine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Qnb Finansbank A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazlarının bulunduğunu,....çek ile ilgisini ispatlayamayan davacıyla veya başka herhangi bir şahıs veya kurum ile, banka olarak, müşteri sırrı ve kişisel veri içeren bilgi ve belgelerin paylaşılması hiçbir şekilde mümkün olmadığını, Davacının ikame etmiş olduğu davada, arka yüzündeki bilgilerin teminini talep ettiği çekin tarafı olduğunu olduğunu ortaya koyacak herhangi bir delil yada belge dosyaya ibraz etmemiş, dolayısıyla çekle ilgisini ispatlayamadığını, çekin arka yüzünde tüzel kişilerin veya gerçek kişilerin ismi, unvanı, vergi kimlik numarası, t.c. kimlik numarası,

adresi gibi müşteri sırrı niteliğinde, gerçek kişi için de ayrıca kişisel veri niteliğinde olan pek çok bilgi yer alabildiğini, dolayısıyla, çek ile ilgisini ispatlayamayan davacı ile, banka olarak üçüncü kişilere ilişkin müşteri sırrı ve kişisel veri içeren bilgi ve belgelerin paylaşılması hiçbir şekilde mümkün olmadığını, çekin arka yüzünde üçüncü kişilere ilişkin müşteri sırrı ve kişisel veri niteliğinde olan pek çok bilgi ve belgenin yer alması ve davacının çekle ilgisini hiçbir bilgi ve belge ile ispatlayamaması nedeniyle,

müvekkil banka tarafından talep konusu bilgi ve belgelerin davacı ile paylaşılabilmesi söz konusu olamaz. aksi bir durumda, müvekkil bankanın kanundan doğan yükümlülüklerinin ihlali talep edilmiş olur ki böylesine bir talebin de yerine getirebileceği hiçbir şekilde düşünülemeyeceğini, davanın husumet itirazlarımız doğrultusunda reddine, davanın hukuki yarar yokluğu ve dolayısıyla dava şartı yokluğu nedeniyle reddine, haksız ve dayanaksız davanın esastan reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "Her ne kadar davaya konu edilen çekin bilgilerinin(arka suretinde yer alan cirantaların) öğrenilmesi amaçlı tespit davası açılmış ise de dava türleri arasında bu tür-özellikte bir davanın bulunmadığı, talebin ifa/infaz edilebilir nitelikte bir talep olmadığı, kaldı ki davacı tarafın dava dilekçesinde ve ekinde, arka suretinin görülmesi talep edilen çekin önceden hamili olduğu,çekle ilgisi olduğu iddiasını ispatlamaya dair bilgi-belge sunulmadığı, davacının çeki bankaya ibraz eden taraf olmadığı, davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranmadığı(davacı tarafça çekin hangi firmaya-kime verildiği hususunda bilgisinin bulunmadığı) dikkate alınarak davanın reddine" karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; dava konusu ve ekte sunulu çekle ilgili olarak "çekin arkasında yer alan cirantaları gösteren arka yüzünün" müvekkili tarafından mahkeme aracılığıyla öğrenilebilmesi amacıyla iş bu tespit talebinde bulunulduğunu, Müvekkilinin tespit istemine konu çekte, CİRO olarak veya ticari kayıt numarası olarak yer almakla olduğunu inancına dayalı olarak,

tespit istemine konu çeki tedavüle vermiş olmasına rağmen kendi tedarikçi firması ile çekin ödemesinin alınmasından doğan mahsuplaşma konusunda mutabık kalınamaması nedeniyle dava konusu çek bedelini kendi borçlarından düşemediğini, dava konusu çekin arka yüzünde yer alan bilgileri öğrenme noktasında müvekkilinin haklı ve yasal menfaati olduğunu, beyanda bulunan karşı taraflar, tüm harici talep ve başvuruları reddederek,

tespit konusu çekle ilgili basit bir bilgi paylaşımını, KVKK gereği müvekkili ile paylaşmayarak iş bu tespitin açılmasına sebep olduklarını, Yargı makamları her kurumdan her bilgiyi, istemek konusunda tek önemli kamu kurumu niteliğinde olmaları nedeni ile, yasaya sığınılmış ve dosyanın, ikamesi yoluna gidildiğini, tüm bu sebeplere dayalı olarak Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin davanın reddine ilişkin kararının kaldırılmasını ve tespit taleplerinin kabulü ile tespit konusu çekin arka yüz bilgilerinin karşı taraf bankalardan istenilmesini ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı taraf uhdesinde bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, tespit talebine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Tespit davası, genel olarak 6100 sayılı HMK'nın 106. maddesinde düzenlenmiş olup, tespit davası yolu ile mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilebilir, dolayısıyla konusunu yalnız hak veya hukuki ilişkiler oluşturur. Bir hukuki ilişki için önemli olsalar bile maddi vakıalar (olaylar ve olgular) yalnız başına tespit davasının konusunu oluşturamazlar (HMK m. 106/3).

Nitekim, 6100 sayılı HMK'nın 106. maddesine ilişkin gerekçesinde "Tespit davaları, uygulamada sıkça müracaat edilen bir dava türüdür. Çoğu kere de bir geçici hukuksal koruma türü olan delil tespiti kurumuyla karıştırılmaktadır. Bu genel tanımlama ile tespit davasının hukukumuzda caiz olduğu ve delil tespitinden tümüyle farklı bir kurum olduğu hususuna, uygulamada duyulan tereddüt giderilmek suretiyle açıklık kazandırılmıştır" şeklindeki açıklamaya yer verilerek, devamında maddi vakıaların tek başına tespiti istenildiği takdirde tespit davasına değil, delil tespiti kurumuna başvurulması gerektiğine işaret edilmiştir.

Tespit davalarında davacının amacı ve dolayısıyla talep sonucu, bir hak veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun veyahut içeriğinin belirlenmesi olup, hak veya hukuki ilişkinin varlığı yahut yokluğu tespit davası açılabilmesi için yalnız başına yeterli değildir. Bundan başka, tespit davasının dinlenebilmesi (esasına girilebilmesi için), konusunu oluşturan hak veya hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer güncel bir hukuki yararının bulunması gerekir (HMK m. 106/2).

Bu açıklamalar uyarınca; somut olayda davacı taraf QNB Finansbank Anonim Şirketi Samsun Sanayi şubesine ait, keşide yeri Samsun, keşidecisi .... olan, 30.03.2020 tarihli, 20.000,00 TL bedelli, .... seri numaralı çekin ön yüzüne ait örneğini dava dilekçesine ekleyerek çekin diğer cirantalarının yer aldığı arka yüzünü görebilmek için eldeki tespit davasını açtığı, mahkemece yargılama sonunda davanın reddine karar verildiği görülmekte olup, uyuşmazlık davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Yukarıda da açıklandığı üzerine maddi vakıalar tek başına tespit davasının konusunu oluşturmaz. Bu nedenle, mahkemece yazılı şekilde karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.

Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

... · Başkan · ¸(e-imzalıdır) · ..... · Üye · ¸(e-imzalıdır) · ... · Üye · ¸(e-imzalıdır) · .... · Katip · ¸(e-imzalıdır)