Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/1952 K.2024/1516

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/04/2021 tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket nezdinde Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan ... plaka sayılı aracın davalı yanın ... numaralı finansal kiralama sözleşmesi kapsamında işleteni bulunduğu ... plaka sayılı aracın çarpması sonucu ağır şekilde hasarlandığını, kaza sonrası düzenlenen tutanak ile kazanın meydana gelmesinde araç sürücüsünün tamamen kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle sigortalı araç üzerinde yapılan ekspertiz raporu ile belirlenen toplam 31.800 TL hasar bedelinin 18/10/2017 tarihinde sigortalıya ödendiğini,

davalı/borçlunun takip konusu borcu ödememesi sebebiyle davalı/borçlu aleyhine Bursa 15.İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibine geçildiğini, davalı yanın haksız itiraz ile takibin durmasına sebebiyet verdiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava her ne kadar Bursa Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmış ise de davalı şirketin adresi itibariyle yetkili mahkemenin Ankara olduğunu, bu nedenle yetki itirazında bulunduklarını, davacı taraf her ne kadar dava dilekçesinin ekinde tanzim edilen tutanağa dayanarak kazanın trafiğe açık alanda meydana geldiği varsayımına dayanmış ise de söz konusu kaza şantiye sahası içerisinde meydana geldiğini, bu nedenle Karayolları Trafik Kanununun uygulanmasının mümkün olmadığını, bu kanunun karayollarında uygulanabileceğini,

meydana gelen kazada hasarlı araç sürücüsü kaya kamyonun arkasına park ederek kazaya sebebiyet verdiğini, kaya kamyonunu geri geri giderken arkasında bulunan aracı görmesinin hayatın akışı içerisinde mümkün olmadığını, bu nedenle zarar görenin kusurlu davranışı ile illiyet bağının kesildiğini, sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olduğunu, icra inkar tazminatı haksız ve hukuka aykırı olduğu, ortada likit bir alacak sözkonusu olmayıp yargılamayı gerektirir bir alacak söz konusu olduğunu belirterek davanın reddi ile %20'den aşağı olmamak şartıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda.

Trafik güvenliği uzmanı bilirkişinin kusura ilişkin değerlendirmesinde; ... plaka sayılı kaya kamyonu sürücüsünün dava konusu trafik kazasında 2918 sayılı KTK'nun 84.maddesinde yer alan sürücülere ait kusurlardan 84/j "Manevraları Düzenleyen Genel Şartlara Uymama" maddesini ihlal ettiğinden %100 oranında kusurlu olduğu, park halindeki ... plakalı sigortalı aracın dava konusu trafik kazasının oluşumuna etki edecek herhangi bir trafik ihlal durumunun olmadığının ifade edildiği,

kaya kamyonu sürücüsünün idaresindeki aracın iş makinası statüsündeki kaya kamyonu olduğu düşünüldüğünde aracını harekete geçirmeden önce aracının etrafını kontrol etmesi, sakıncalı bir durum olmadığını gördükten sonra aracını çalıştırması, geri geri manevra yapacağı istikamette görüş alanı dışında kalan yer var ise, tehlikesizce hareket edebilmesi ve uyarılması için bir gözcü bulundurması gerekirken bu hususlara uymadığı,

idaresindeki aracıyla havanın gündüz ve açık olduğu anda dikkatsiz ve tedbirsiz şekilde geri geri manevra yapması sonucunda meydana gelen dava konusu trafik kazasının oluşumunda, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışı ile kusurlu olduğu kanaatine varıldığı, yine Makine Mühendisi bilirkişinin dava konusu araçta toplam 31.800,00 TL hasar mevcut olduğunu belirttiğini, davacı sigorta şirketinin kasko poliçesi kapsamında araç sigortacısına limit dahilinde 31.800,00 TL ödeme yaptığı gözetildiğinde yapılan ödemenin araç hasar miktarı ile uyumlu olduğunun anlaşıldığı,

davacı sigorta şirketi ödeme ile birlikte halefiyet ilkesi gereği sigortalısının yerine geçtiğinden ve taraflar tacir olduğundan takip öncesi işlemiş faiz talebinde bulunabileceği ve avans faiz taleplerinin de uygun olduğu kanaatine varıldığı, kasko sigortalarının trafik sigortalarının aksine aktif sigorta çeşidi olup TTK'nın da mal/zarar sigortaları hükümlerine göre değerlendirildiği, menfaat unsuruna yer verilmekle araç malikinin o araçtan elde edebileceği menfaatin teminat içine alındığının anlaşıldığı,

kasko sigortasının aracı her türlü zarara karşı sigortalayacağı, davalının trafik kazası değil, KTK hükümleri uygulanmaz yönündeki savunmalarının dinlenmeyeceğini, kaldı ki maden ocağının trafiğe kapalı bir alan olmadığını, davaya konu trafik kazasının meydana geldiği şantiye sahasının da 2918 sayılı KTK'nın 2/a maddesi gereğince karayolu ile bağlantısının olmasına; özel izinle girilmesinin, özel güvenliğinin olmasının KTK'nın 2. maddesinin uygulanmasına engel bulunmamasına göre, kazanın meydana geldiği yerin karayolu sayılan yerlerden olduğu ve Karayolları Trafik Kanunu uygulanacağı belirtilerek ;

davanın kabulü ile Bursa 15.icra dairesinin .... sayılı takip dosyasına davalı-borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, alacağın varlığı yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin adresinin .... olup Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, yetki itirazının mahkemece değerlendirilmediğini, uyuşmazlığa konu hasarın meydana geldiği kazanın şantiye sahası içerisinde meydana gelmiş olup karayolları trafik kanunun uygulanmasının mümkün olmadığını, hasarın meydana gelmesinde trafiğe kapalı alanda şantiye sahası içinde kaya kamyonunun arkasına park eden ... plakalı araç şoförünün kusurlu olduğunu, davacı yanın tek taraflı olarak yaptırdığı ekspertiz raporunu da kabulün mümkün olmadığını, araç sürücüsüne kusur atfedilmemesinin hatalı olduğunu,

kabul anlamına gelmemek kaydıyla hükmedilen bedellerin hatalı ve afaki olduğunu, talep edilen bedelin gerçek zarardan çok uzak olduğunu, aracın pert olarak satılacağı tahmin edilen fiyat da oldukça düşük olduğunu, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava, kasko poliçesine istinaden dava dışı sigortalıya yapılan ödemenin kusuru oranında davalıdan TTK'nın 1472. maddesine istinaden rücuen tahsiline yönelik icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiş olup, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamından; 04/05/2017 başlangıç, 04/05/2018 bitiş tarihli genişletilmiş kasko poliçesi ile davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalının ... plakalı aracının sigortalandığı, meydana gelen kaza sonucunda sigortalı araçta hasar oluştuğu, davacının dava dışı sigortalısına 18/10/2017 tarihinde 31.800 TL ödediği, ödenen bedelin rücuen tahsili için Davacı sigorta şirketi tarafından davalı borçlu aleyhine 13/09/2018 tarihinde Bursa 15. İcra Müdürlüğünün .. E. sayılı icra dosyasında ilamsız icra takibine girişildiği, davalı borçlunun süresi içerisinde borca faize ve ferilerine ve zamanaşımı itirazı üzerine takibin durduğu, itiraz üzerine duran icra takibine yönelik eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı tarafça cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunulmuş, mahkemece yetki itirazının yargılama aşamasında değerlendirilmediği gibi gerekçeli kararda da değerlendirilmemiştir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/881E-2016/1433 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; 6100 sayılı HMK'nin genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1.fıkrasına göre; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." Yine aynı Yasa'nın 16.maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesi ile ZMSS Genel Şartlarının C.7.maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verilmiştir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalılara geçer.

TTK'nın 1301.maddesi hükmü gereğince Kasko sigortacısı sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer. Bu sebeple sigortalı mal sahibinin hak ve yetkilerine sahip olur. Bu halefiyet ilkesi gereğince sigortalı, zarar sorumlusuna karşı tazminat davasını hangi yer mahkemesinde açması gerekiyor ise kasko sigortacısının da rücu davasını aynı yer mahkemesinde açması gerekir.

Somut olayda, kaza Bursa ili ....... mahallesinde bulunan ........'e ait açık kömür ocağında meydana gelmiş, dava, Bursa Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmıştır. Davacı sigortacı tarafından poliçenin Orhaneli/ Bursa acentesinde düzenlendiği ve sigortalının adresinin Orhaneli /Bursa olduğu, kazanın da Bursa ili Orhaneli ilçesinde gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Davalının adresi ise ........ Gaziosmanpaşa Çankaya/Ankara olup süresinde mahkemenin yetkisine itiraz edilmiştir.

Bu durumda mahkemece; öncelikle davalı tarafın yetki itirazının değerlendirilmesi, Davacı sigorta şirketinin sıfatı ve 2918 sayılı KTK'nın 110 madde hükümleri gereği davacının Şube veya merkezi araştırılması, yukarıdaki yasal düzenlemeler ışığında davalı tarafın yetki itirazı yerinde görülmesi halinde yetkisizlik kararı verilmesi, mahkemenin yetkili olduğunun kabulü halinde ise davanın esası incelenerek karar verilmesi gerekir.

Açıklanan nedenlerle, davalı tarafın sair istinaf sebepleri incelenmeksizin HMK'nın 353/1-a/3 maddeleri gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesi karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır .... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · .... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır