Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2021/389 K.2023/1758

2-) ... VEKİLİ : Av. M... 3-) A... 4-) ...

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 13/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 13/11/2023

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, keşideci müvekkilinin takibe konu ... T.A.Ş bankası 1268 Eskişehir OSB şubesi, ... seri nolu 27/06/2020 keşide tarihli, 392.362,57 TL bedelli çeki, ciranta olarak görünen .... AŞ'ye teslim ettiğini, ancak ... Kablo tarafından belirtilen çekin kaybolduğundan bahisle Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyayla çek iptali davası açıldığını, 02/03/2020 tarihinde işbu davada ödemeden men yasağı verildiğini, ödemeden men yasağı akabinde çekin ibraz süresi geçtikten sonra müvekkili şirket tarafından çekin lehtarı olan ...al Kablo...

AŞ'nin hesabına çek bedeli olan 392.362,57 TL'nin nakden ödendiğini, taraflar arasındaki ticari ilişkinin faturaya dayanmakta olup ilgili ödemenin bu faturaya bağlı keşide edilen çek için yapıldığını, müvekkilin ödeme yükümlülüğünü yerine getirdikten ve çek iptal kararını beklediği sırada takip alacaklısı Develi İplik tarafından Bursa 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İş dosyasından ihtiyati haciz kararı alınarak Bursa 9. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasından takip başlatıldığını, muhafaza işlemi yapılmaması adına müvekkil şirket tarafından icra müdürlüğüne ihtirazi kayıtla ödeme yapılmak zorunda kalındığını, bu haliyle müvekkilinin çek bedelini ikinci kez ödediğini, vade tarihinde alacaklı görünen kişiye ödeme yapan müvekkilinin kötüniyetli olmadığından borcundan kurtulduğunu, lehtar ve diğer cirantaların kötüniyetli olduğunu, lehtar ... Kablo...

AŞ'nin kaşesi üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığına ilişkin olarak ödeme yapıldıktan 2 gün sonra takip alacaklısı aleyhine Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyasında menfi tespit davası açıldığını, çeki teslim alan lehtarın sahte imza ile ciro ederek çeki dolaşıma sokması ve kaybolduğu iddiası ile müvekkilinden çek bedelini tahsil etmesi halinde ortada bir dolandırcılık suçu olduğunu, son ciranta ve takip alacaklısı ...

İplik isimli firmanın yine başka firmaların kargoda çalınan çeklerini ciro yolu ile devralarak takip başlattığını ve bu nedenle hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nda soruşturma dosyalarının bulunduğunu belirterek öncelikle telafisi güç zararları önlemek için İİK 72/3 maddesi gereğince Bursa 9. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasından icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi yönünde ihtiyati tedbir uygulanmasını, Bursa 9. İcra Müdürlüğü’nün...

Esas sayılı dosyası ve dosyada takibe konu olan çek nedeni ile müvekkilin borcunun bulunmağının tespiti ile müvekkil hakkında yapılan icra takibinin iptaline, davalı taraf aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ... Ltd.Şti. vekili ile davalı ... Kablo San ve Tic. AŞ vekilleri, süresi içinde verdikleri davaya cevap dilekçeleri ile yetki itirazında bulunarak çekteki ödeme yerinin Eskişehir olduğu ve ortak yetkili mahkemenin de Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğundan bahisle, yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesini talep etmişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde, İİK'nın 72/son fıkra maddesi uyarınca "Menfi tespit ve istirdat davaları takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir..." yetki hususu düzenlenmiş olup davacı/borçlu yönünden Bursa icra dairelerinde süren bir takibi bulunmayıp, bilakis davacı/borçlunun yerleşim yeri itibariyle yetki itirazı kabul edilerek Eskişehir İcra Dairelerine icra takibinin gönderildiği, bunun dışında davalı/alacaklı ...

İplik Ltd.Şti.nin adresinin ve borçlu diğer davalıların adreslerinin dahi Bursa ilinde olmayıp, çekteki ödeme yerinin Eskişehir ve muhatap bankanın bulunduğu yerin de Eskişehir olması nedeniyle taraflar ile ilgili ortak yetkili yerin de HMK 7/1 maddesi uyarınca Eskişehir olduğu, gerek İİK 72/son fıkra gerekse HMK 7/1 maddesi hükümleri uyarınca, Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemeleri davaya bakmaya yetkili olduğu gerekçesiyle, davalıları ... Kablo Sanve Tic.

A.Ş ile Develi İplik Ltd Şti'nin yetki itirazlarının kabulü ile mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf talebinde bulunan davacı vekili, menfi tespit davasını 23/07/2020 tarihinde açmış olup o sırada müvekkili aleyhine dava açılmadan önce Bursa 9. İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasından takibe başlandığını, menfi tespit davası açıldıktan sonra Bursa 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yetki itirazı yapıldığını, bu yetki itirazından sonra dosyanın Eskişehir 5. İcra Müdürlüğüne gönderilerek takibe orada devam edildiğini, yani dava açıldığı tarihte Bursa 9. İcra Müdürlüğünde müvekkili aleyhine söz konusu kambiyo senetlerine bağlı icra takibi başlatıldığından mahkemenin yetkili olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 72 hükmü uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı taraf, Bursa 9. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyasında takibe konu çek bedelini ödediğini ileri sürerek borçlu olmadığının tespiti ile takibin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar ...... ... Sanayi Ticaret Ltd.Şti. ile ... Kablo San ve Tic. AŞ tarafından süresi içerisinde yetki itirazında bulunulması üzerine mahkemece yetkisizlik kararı verilmiş olup karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Bursa 9.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında, alacaklı ...... İplik Ltd.Şti. tarafından borçlular ... Sanayi ve Ticaret AŞ, Ünal Kablo...AŞ,......Ltd.Şti. ... Moda...Ltd.Şti. aleyhine 13/07/2020 tarihinde kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, icra takibine dayanak çekin davacının keşidecisi olduğu ... Eskişehir OSB Şubesine ait 27/06/2020 keşide tarihli, 392.362,57 TL tutarlı çek olduğu görülmektedir.

Davacı tarafça, Bursa 6.İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında 15/07/2020 tarihinde yapılan itiraz ile icra takibinde davacının yerleşim yerinin ve çekin keşide yerinin de Eskişehir olduğundan bahisle icra müdürlüğünün yetkisine ve borca itiraz edildiği, mahkemenin 17/0/2020 tarihli karar ile yetkiye yönelik itirazın kabulü ile davacı/borçlu yönünden icra takibinin tefrik edilerek Eskişehir İcra Dairelerine gönderilmesine karar verildiği, kararın 10/08/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İcra ve İflas Kanunu’nun 72/son maddesine göre menfi tespit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının ikametgâhı mahkemesinde de açılabilir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman seçme hakkı davalıya geçer.

Somut olayda, icra takibinin 13/07/2020 tarihinde Bursa 9.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden başlatıldığı, davacı tarafından ise iş bu davanın 23/07/2020 tarihinde açıldığı, dolayısıyla icra takibinden sonra açılan bir menfi tespit davası söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Yetkili mahkeme ise davanın açıldığı tarihteki koşullara göre belirlenmelidir. Davacının icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında seçimlik hakkını takibin yapıldığı yer mahkemesinden yana kullandığı ve davanın açıldığı tarihte mahkemenin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, menfi tespit davası açıldıktan sonra icra hukuk mahkemesince icra müdürlüğünün yetkisizliğine dair verilen kararın menfi tespit davasının açıldığı mahkemeyi yetkisiz hale getirdiğinden söz edilemeyeceğinden ilk derece mahkemesince yetkisizlik kararı verilmesi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilerek, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3 madde gereğince kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

13/11/2023 ... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır