Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1756 K.2023/1237

Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/05/2023 tarihli, 2023/80 D.İş, 2023/83 sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz isteyen vekili, müvekkilinin hamili olduğu 28/02/20223 tarihli 349.000 TL ve 13/03/2023 tarihli 344.000 TL bedelli çekin vadesi geldiğinde ödenmediğini, çeke dayalı olarak borçlular hakkında 693.000 TL alacak bakınmından ihtiyati haciz isteminde bulunmuş, talep uygun görülerek ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

İTİRAZ

İtiraz eden borçlu ... Tarım ve Hayvancılık Ltd Şti vekili, ihtiyati haciz kararının dayanağı olan çek bir kambiyo senedi olup, kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemeler arasında Balıkesir mahkemelerinin bulunmadığını, yetkili yer mahkemesinin müvekkili şirket adresi olan Düzce mahkemeleri olduğunu belirterek ihtiyati hacze itiraz etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan duruşma sonucunda, çeke dayanan alacaklarda yetkili mahkemeler; borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer mahkemesi olduğu, ihtiyati hacze konu çeklerin T.C. Halk Bankası Ayvalık Balıkesir Şubesine ibraz edildiği, yani muhatap bankanın bulunduğu yer Balıkesir iline bağlı Ayvalık ilçesi olup dolayısıyla mahkemenin yetkili hale geldiği gerekçesiyle itirazın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı itiraz eden borçlu şirket vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İtiraz eden borçlu şirket vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; çekin ibraz edildiği banka şubesinin Ayvalık şubesi olması Balıkesir mahkemelerini yetkili kılmadığını, zira muhatap bankanın bulunduğu yerin çekin üzerinde belirtilen Düzce şubesi olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasını istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep, çeke dayalı olarak verilen ihtiyati haczin itirazen kaldırılması istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan duruşma sonucunda, itiraz eden borçlu şirketin itirazının reddine karar verilmiş, bu karara itiraz eden borçlu şirket vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

HMK 355 maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni nedenleri ile sınırlı olarak kararın istinaf incelemesi yapılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'nun 257/1. maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258/1. Maddesine göre de ihtiyati hacze İİK'nın 50. maddesi atfı ile Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümlerine göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir.

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3. Maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği, düzenlenmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nda ihtiyati hacizde yetkiyi düzenleyen 258.maddede kambiyo senetlerine özel bir düzenleme yapılmamış, İİK 50.maddeye yapılan atıf ile ihtiyati hacizde HMK'nın (HMK 447/2.madde uyarınca HUMK'a yapılan atıflar HMK' ya yapılmış sayılacağından) yetkiye ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir.

Çeke dayanan alacaklarda yetkili mahkemeler; borçlunun (hakkında ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta, avalistlerin) yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer mahkemesidir.

Öte yandan Kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz (Yargıtay HGK'nın 2017/12-741 Esas - 2019/382 Karar 02/04/2019 tarihli emsal kararı).

Somut olaya gelince; talebe konu her iki çekte muhatap bankanın Düzce Şubesi, keşide yerinin ise Düzce olduğu, keşideci ... Tarım ve Hayvancılık Ltd Şti, lehtarı ... olan çeklerin lehtar ciranta ...’in cirosuyla talep eden ...’nin çeklerin hamili olduğu, süresi içinde çeklerin bankaya ibrazında hesap bakiyesi (0) sıfır olduğundan kaşılıksız işlemi yapıldığına ilişkin şerhin çekin üzerine işlenmiş olduğu görülmüştür.

Bu açıklamalar ışığında; çekin keşide yeri-muhatap banka ve çekin keşideci/borçlu karşı tarafın yerleşim yeri Düzceolduğu, diğer borçlu ...’in yerleşim yeri ise Ankara olduğu anlaşılmakla, ihtiyati haciz kararı veren mahkeme yetkili bulunmadığından ihtiyati haciz kararına yetki itirazının yerinde olduğunun kabulü ile itiraz eden borçlu vekilinin ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulü gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan bu nedenle, itiraz eden borçlu ... Tarım ve Hayvancılık Ltd Şti vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin itirazın reddine ilişkin ek kararın kaldırılmasına, ihtiyati haciz kararına yönelik itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza