Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/364 K.2023/1792

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarih,... sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile; davalı şirket arasında 30/04/2021 tarihinde bir makine satış sözleşmesi imzalanmış olduğunu, bu satış sözleşmesi ile kalıp alıştırma makinasının, 45 iş günü içerisinde, müvekkil şirkete teslim edileceği konusunda anlaşıldığını, makine karşılığı olarak 4 adet her biri 50.000,00 TL bedelli çek verildiğini, sözleşmenin üzerinden yaklaşık 6 ay geçmesine rağmen hala makinenin teslim edilmediğini, bu nedenle söz konusu çeklerin bedelsiz kaldığını, noter ihtarnamesine gönderilmesine rağmen makinenin teslim edilmediği gibi çeklerin de iade edilmediğini belirterek bedelsiz kalan çekler sebebiyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davalı tarafından savunmada bulunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece dosya kapsamı deliller uyarınca; taraflar arasında 30/04/2021 tarihli makine alım satımına dair ticari ilişkinin kurulduğu sözleşme kapsamında davacı tarafından toplamda 200.000 TL bedelli çek verildiği ancak sözleşmeye konu makinelerin teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığından ileri sürüldüğü, yargılama sırasında davacı tarafa makinelerin teslim edildiğinin davacının ikrarı ile sabit olduğundan çeklere karşılık edimin davalı tarafından ifa edildiğinden davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın açılması sırasında davacının haklı olduğundan, davacı vekili lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesi ile; taraflar arasında imzalanan makine satış sözleşmesi sonucunda makinelerin davacı tarafa teslim edildiğini, konusuz olan davanın neden açıldığının anlaşılamadığını, bu sebeple reddi gerektiğini kötü niyetli dava neticesinde vekalet ücretinin taraflarına yükletilmesinin haksız kazanç elde etme amaçlı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; taraflar arasında imzalanan satış sözleşmesi uyarınca davalı taraftan makine sipariş edildiğini ve ödemelerin çek ile yapıldığını, davalı tarafından dava tarihinden önce makinelerin müvekkile teslim edildiği hususu ispatlanamadığından, müvekkil tarafından keşide edilen çekler ödendiğinden ve dava tarihinden sonra makineler teslim edildiğinden ilk derece mahkemesi kararı hukuka uygun olup davalı tarafın istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesine konu karşı edimin ifa edilmemesi nedenine dayalı borçlu olunmadığının tespiti istemine yöneliktir.

İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda; davacı, taraflar arasında imzalanan satış sözleşmesine konu makinenin ifa zamanı geçmesine rağmen teslim edilmediğinden satım bedeli olarak verilen çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürerek borçlu olunmadığının tespitini talep etmiş, mahkemece yargılama sırasında makine tesliminin gerçekleşmesi sebebiyle davanın konusuz kaldığı belirlemesi ile esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Satış sözleşmesinde satıcı malın teslim edildiğini, alıcı da teslim edilen ürünün bedelini ödediğini ispatla yükümlüdür. 6100 sayılı HMK'nın 190. maddesi ile 4721 sayılı TMK'nın 6. maddesi uyarınca, herkes iddiasını ispatla yükümlüdür. Dava konusu satım bedeli tanıkla ispat sınırının (HMK'nın m. 200) üzerinde olduğuna göre, ispatın 6100 sayılı HMK'nın 200. maddesi uyarınca yazılı delil ile gerçekleştirilmesi gerekir.

Taraflar arasında varlığı ihtilafsız olan 30/04/2021 tarihli adi yazılı satım sözleşmesine göre makinenin teslim tarihi 45 iş günü olarak belirlenmiş, satım bedeli olarak kararlaştırılan 200.000,00 TL her biri 50.000,00 TL miktarlı 4 adet çek ile gerçekleştirilmiş, satım bedeli ve bu bedelin ödenmesi hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, dava tarihinden önce makine tesliminin gerçekleşip gerçekleşmediği üzerinedir.

Bu durumda yukarıda belirlenen ispat kuralı gereği davalının makine teslimini davadan önce gerçekleştirdiğini yazılı belge ile ispatla yükümlüdür. Davalı tarafından ispat yükümlüğü yerine getirilmediğinden ve makinenin davacı beyanına göre davadan sonra teslim edildiğinin anlaşılmasına göre mahkemece davacının haklılık durumu ve davanın konusuz kaldığı yönlü belirlemelerin isabetli olduğu değerlendirilmiştir.

Ancak, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin davanın konusuz kalması, feragat, kabul ve sulhte ücreti düzenleyen 6. maddesi de “Anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur.” hükmünü içermektedir.

Somut olayda, davanın konusuz kalması hali 20/09/2022 tarihinde gerçekleştirilen ön inceleme duruşmasından önce gerçekleşmiştir. Bu durumda mahkemece tarifece belirlenen vekalet ücretinin yarı oranındaki miktara hükmedilmesi gerekirken tam vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan bu nedenle davalı istinaf başvurusunun kabulüne, yerel mahkeme kararının takdir edilen vekalet ücreti sebebiyle kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce dava hakkında HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

.... · Başkan · ... · e-imza · ..... · Üye · ... · e-imza · ..... · Üye · ... · e-imza · ..... · Katip · ... · e-imza