Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1968 K.2025/4

Alacaklı vekili tarafından yukarıda belirtilen ek karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmış olmakla dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Alacaklı vekili, karşı taraf borçlunun .... Bankası .... Şubesi tarafından düzenlenen, 05/07/2024 keşide tarihli, keşide yeri Kızıltepe olan ..... seri numaralı, 3.647.253 TL bedelli çek kadar borçlandığını, çekin ibraz edildiğini ancak karşılığı bulunmadığından ödeme yapılamadığını, keşideci şirketin mallarını kaçırmaya başladığını, malvarlıklarını satışa çıkardığını haricen öğrendiklerini, bu nedenle asıl alacak olan toplamı olan 3.137.983 TL çek bedeli ve 313.798,30 TL %10 çek tazminatı olmak üzere boçlunun toplam 3.451.781,30 TL borca yeter miktarda taşınır ve taşınmaz malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, 17/07/2024 tarihli karar ile talebin % 15 teminat karşılığı kabulü ile 3.451.781,30 TL alacağının ifasının temini için borçluya ait borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan menkul ve gayri menkul mallarının ve alacaklarıyla diğer haklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine karar verilmiştir.

Borçlu vekili 25/07/2024 tarihli itiraz dilekçesinde, çekin düzenleme yeri ve ödeme yerinin Kızıltepe İlçesi olup mahkemenin yetkisiz olduğunu, ayrıca çekte bulunan imzanın müvekkiline ait olmadığını ileri sürerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 08/08/2024 tarihli ek karar ile İİK’nın 258. maddesine göre, ihtiyati hacizde İİK'nın 50. madde atfıyla HMK’nın yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanacağı, çekin keşide yerinin, davalının ikametgahının ve muhatap bankanın bulunduğu yerin Mardin olduğu, HMK’nın 6. maddesine uyarınca, davalının ikametgahı mahkemesi ile muhatap bankanın bulunduğu yerin yetkili olduğu, kambiyo senetleri aranacak borçlardan olduğundan TBK’nın 89. maddesinin uygulanamayacağı gerekçesiyle, borçlunun yetkiye yönelik itirazının kabulü ile mahkemenin 17/07/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf talebinde bulunan alacaklı vekili, karşılıksız çıkması hasebiyle aranması tüketilerek götürülecek borç niteliğini havi bulunan çeke dayalı ihtiyati haciz istemlerinde yetkili mahkemenin HMK'nın 10.maddesi, TBK'nın 89.maddesi ile usul ekonomisi gereği alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, borçlunun itirazının reddine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesinde;

Talep, ihtiyati haczin kaldırılmasına ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiş olup bu ek karara karşı alacaklı vekili tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'nun 257/1. maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258/1. maddesine göre de ihtiyati hacze İİK'nın 50. maddesi atfı ile Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümlerine göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir.

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3. maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği, düzenlenmiştir.

İcra ve İflas Kanunu'nda ihtiyati hacizde yetkiyi düzenleyen 258.maddede kambiyo senetlerine özel bir düzenleme yapılmamış, İİK 50.maddeye yapılan atıf ile ihtiyati hacizde HMK'nın (HMK 447/2.madde uyarınca HUMK'a yapılan atıflar HMK' ya yapılmış sayılacağından) yetkiye ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir.

Çeke dayanan alacaklarda yetkili mahkemeler; borçlunun (hakkında ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta, avalistlerin) yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer mahkemesidir.

Öte yandan kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz (Yargıtay HGK'nın 2017/12-741 Esas - 2019/382 Karar 02/04/2019 tarihli emsal kararı).

Somut olayda ihtiyati hacze itiraz eden şirketin adresinin Kızıltepe/Mardin olduğu, çekin keşide yerinin Kızıltepe, çekin Mardin Şubesi'ne ait çek olduğu anlaşılmıştır. Ödeme vasıtası olan ve aranacak borçlardan olan çekin ödeme için ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez, kısacası ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez, bu nedenle çek hamili alacaklının ikametgahı yer yetkili olmaz. Bu itibarla, alacaklı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı, ilk derece mahkemesince itirazın kabulüne, ihtiyati haczin kaldırılmasına dair verilen kararın yerinde olduğu anlaşıldığından, istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353/1-b-1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

.... · Başkan · ... · e-imza · ... · Üye -... · e-imza · ... · Üye · ... · e-imza · ... · Katip · ... · e-imza