İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/1968 K.2025/72

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... - Güneşli Kurumsal ve Ticari Merkez Bağcılar/İstanbul şubesine ait 75.944,45 TL bedelli çekin kaybolduğunu ve bulunamadığını belirterek zayi nedeni ile çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "...talep edenin keşidecisi olduğu 1 adet çeke ilişkin olarak zayi talebinde bulunduğu, talep edenin çek hesabı sahibi ve keşidecisi olduğu, TTK 757 vd. maddeleri uyarınca zayi talebinin lehtar veya hamil tarafından ileri sürülebileceği, somut olayda keşideci olan talep edenin iptal talebinde bulunamayacağı, talebin niteliği itibariyle çekişmesiz yargı işi olduğu ve dosya üzerinden değerlendirme yapılabileceği anlaşılmakla talebin reddi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir..." şeklinde karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili şirketin keşidecisi olduğu ancak çek lehtarın eline geçmeden, henüz müvekkili şirketin uhdesinde iken kaybolması sebebi ile yerel mahkemeye başvurulduğunu, yerel mahkemece TTK ilgili maddeleri uyarınca, iptal davası açma hakkının lehtar ve hamile tanınmış bir hak olması sebebiyle, keşidecinin iptal davası hakkı olmadığından bahisle talebin reddine karar verildiğini, aksi yönde verilmiş olan kararların bulunması ve olayın oluş şekli itibari ile verilen kararın doğru olmadığını, davaya konu çek lehtara teslim edilmeden, ... tarafından, ...

A.Ş.' nin İstanbul merkez ofisine kargo yolu ile gönderildiğini, çek, bu kargo sırasında merkez ofise ulaşmadan ve tüm aramalara rağmen bulunamadığını, ilgili çek lehtarın eline hiç geçmemiş olması sebebiyle, iptal davası müvekkili şirket tarafından açıldığını, karar uyarınca yerel mahkeme tarafından hem ilan yapılmış hem de bankaya müzekkere yazılarak çekin ibraz edilip edilmediği sorulduğunu, işlemler gerçekleştirilmeden verilen kararın hatalı olduğunu kararın kaldırılmasını, talep ve istinaf etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME,

DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin "umumi hükümler" arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama 'TTK m.657) ve hamiline senetlerin iptali hakkında (TTK m.757-765) getirilerek bu hükümlerin TTKm.778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

TTK'nın788/1 hükmü uyarınca emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çek, ciro ve teslim yolu ile devredilebilir. Emre yazılı senetlerin devri iki tasarruf işleminin bir arada yapılması ile gerçekleşir. Bu işlemlerin birincisi senedin ciro edilmesi, ikincisi de buna ek olarak senedin zilyetliğinin devralana geçirilmesidir.

Dolayısıyla, kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06/06/2012 tarih ve 2011/4524 Esas 2012/9838 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir) somut olayda da, dava konusu çeklerin keşideci tarafından boş olarak muhafaza edilirken kaybolduğu veya çalındığı ileri sürüldüğüne göre, davacının çeklerin hamili olmadığının kabulü gerekmektedir.

Bu durumda davacı çeklerin keşidecisi olup, yetkili hamili olmadığından çek yönünden iptal davası açmaya hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, 353/1-b-1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.