Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1081 K.2025/1231

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı bankanın 12/10/2023 düzenleme tarihli, 25/05/2024 vade tarihli, 74.150,00 TL bedelli borçlusu ... olan ve ... tarafından beyaz cirosu bulunan bononun hamili olduğunu, bankanın ... Şubesi ... numaralı müşterisi ...'ın söz konusu bonoyu davacı bankaya devrettiğini, ... Şubeleri tarafından teslim alınan bononun; ödeme yeri olan ...'de protesto çekilmek üzere ...

Şubelerine gönderildiğini, senet keşidecisine, ...Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı evrakı ile ödememe protestosu çekildiğini, protesto çeken ...Şubelerinin, senedi protesto evrakı ile birlikte gönderen şube olan ...

Şubelerine kargoladığını, ...Şubesince kargo teslim alındıktan sonra senet aslının mevcut olmadığının fark edildiğini, her iki şubede de gerekli tüm araştırmaların yapıldığını, kamera kayıtlarının incelendiğini bir sonuca varılamadığını, senedin kayıp durumunda olduğunu, senedin kötü niyetli kişilerin eline geçmiş olması durumunda tahsil için keşideciye ve cirantalara ibraz edilmesi veya icra takibi başlatılması durumunun mümkün olduğunu, keşideci ve cirantalar hakkında ödemeden men kararı verilmesini kararın adresi mevcut olan ilgililere tebliğini, vadesi gelen senedin keşideci tarafından ...

Şubesinde açılacak bir hesaba ödenmesine izin verilmesini ve kararın keşideci ve cirantalara tebliğini taleple, bono için öncelikle ödeme yasağı konulmasını ve bononun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı bankanın söz konusu bonoları tahsil amacıyla aldığını, vekil hamil olduğunu, bu nedenle hamile ilişkin müracaat hakkını kullanabileceğini, dolayısıyla davacı bankanın davaya konu kıymetli evrakların (bonoların) kaybolduğundan bahisle eldeki davayı açmakta hukuki yarar bulunduğunu, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/04/2018 Tarih, 2016/10352 E., 2018/2 K sayılı ilamı aynı doğrultudadır.) ancak 6102 Sayılı TTK'nın 759/2. maddesi uyarınca, iptal talebinde bulunan kişinin,

bono elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğunu, hasımsız olarak açılan senet iptali davalarında davacının ispat etmesi gereken hususun, zilyedi konumunda olduğu senedin rızasına aykırı bir şekilde elinden çıkmış olduğunu, ... Şubesine ve ...

Şubesine dava konusu senedin kaybolduğuna ilişkin tutanak tutulup tutulmadığı hususunda bilgi verilmesi için yazılan müzekkere cevaplarında " dava konusu kaybolan senet hakkında tutanak tutulmadığı" nın bildirildiğini, yani davacı bankanın, 6102 Sayılı TTK'nın 759/2. maddesi uyarınca, bono elinde iken ziyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; dava dilekçelerindeki beyanlarını tekrarla, dava dilekçesi ekinde senedin fotokopisinin sunulduğunu, senet keşidecisine, ... Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı evrakı ile ödememe protestosu çekildiğini, tutanak tutulmamasına sonuç bağlanmasının yerinde olmadığını, talep edilen tutanağın adi bir belge olduğunu, senedin iptali için açtıkları davadan daha muteber olmadığını, bu yönde verilmiş Yargıtay kararları bulunduğunu, ilk derece mahkemesince hatalı şekilde karar verildiğini, kararın hukuka aykırı olduğunu, gerekli ilanların yapıldığını, ilanda belirtilen süre içerisinde başvuranın olmadığını

ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, TTK'nın 778/ı. maddesi yollaması ile bonoda uygulanması gereken 757 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeni ile bono iptali davasıdır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).

TTK'nın 759. maddesi gereğince, iptal isteminde bulunan kişi, kıymetli evrak elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, senedin bir suretini ibraz etmek yahut da senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Burada, iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu senedin rizası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp senedin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir (TTK. m. 760). Hasımsız olarak açılan kıymet evrakın iptali davaları neticesinde elde edilecek iptal kararları kesin hüküm oluşturmaz.

Kıymetli evrakın iptalini talep eden davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli kabul etmek gereklidir. Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirir. Nitekim, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile kıymetli evrakın iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

Eldeki davada, davacı, kıymetli evrakın hamili olduğu ileri sürerek iptalini talep ettiği bonaya dair bilgileri ve bononun fotokopisini mahkemeye sunmuştur. Yukarıda açıklandığı üzere, davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır. Sunulan ödememe protestosu da iddiaları doğrulamaktadır. (Yanı yönde Y. 11. HD. 2016/3882 Esas 2017/6192 Karar sayılı ilamı)

O halde, ilk derece mahkemesince gerekli ilanlar yaptırılmış olmasına rağmen, herhangi bir hak sahibi ortaya çıkmadığı nazara alınarak, davanın kabulü yerine, yerine olmayan gerekçe ile reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden karar vermek üzere kaldırılması gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.