Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1380 K.2025/1471

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin lehdarı olduğu dava dilekçesinde belirtilen 75 adet çekin tüm aramalara rağmen bulunamadığını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini önlemek ve içinde ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile özetle; ....... Bankasından gelen yazı cevabına göre, keşidecinin çeklerin kayıp olduğundan bahisle bankaya başvurduğu, çeklerin banka tarafından iptale alındığı, kanunu dolanmak amaçlı keşideci dışında bir şahsın davayı açtığı, davacının lehtar ya da hamil olduğuna dair somut bir delil bulunmadığı, 75 adet çekten 1 tanesinin bile suretinin olmadığı anlaşıldığı üzere.

6102 Sayılı TTK.nun 818/1-s madde delaletiyle aynı yasanın 757 vd.maddeleri gereğince çekin rızası dışında elinden çıkması ve ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkının lehdar ve hamile tanındığı, keşidecinin ya da hamil olmayan başka şahısların bu yasal hükümlere dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmadığı,

bu halde keşidecinin muhatabı ödemekten men edebileceği veya elinden çıkan çek bedelinin kendinden istenmesi halinde borçlu olmadığının tespitini isteyebileceği, davacının çeklerde yasal hamil olduğuna dair somut delil bulunmadığı ve keşidecinin kayıp çekler nedeniyle bankaya başvuru yaptığı hususları nazara alındığında, çeklerin hamil elindeyken kaybolduğuna dair inandırıcı delil bulunmadığı gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekilinin istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dava konusu 75 adet çekin tüm aramalara rağmen bulunamadığını, davacının dava konusu çeklerin yetkili hamili olmasına rağmen çeklerin kaybolması nedeniyle işbu davayı açtığını, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken reddine karar verildiğini, istinaf başvuru dilekçesinde sunulan Yargıtay kararları gereğince davacının yetkili hamil olduğunun yaklaşık ispat koşullarının sağlanması karşısında davanın reddine karar verilmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğundan ....... Mahkemesinin 15/05/2025 tarih ....... Esas, ....... Karar sayılı davanın reddi kararının kaldırılarak esastan davanın kabulüne kararı verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, çek iptali istemine ilişkindir.

Davacı tarafından, lehdarı olduğu 75 adet çekin kaybolduğu iddia edilerek, çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi talep edilmiş, İlk Derece Mahkemesi'nce yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.

TTK' nun 818/1-s maddesi yollaması ile çekler hakkında da uygulanacak olan aynı kanunun 757 maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki ....... mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği, 759. maddesinde poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptalinin istenebileceği, iptal talep edenin poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğu düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK'nun 651. maddesi ve yine TTK'nun 778 ve 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

6102 sayılı TTK'nun 780. maddesinde çekin unsurları düzenlenmiş olup, 781. maddeye göre imzasız boş çek yaprakları çek vasfında değildir. Keşideci imzası bulunmadığı için kambiyo senedi (çek) vasfında olmayan boş çek yapraklarının iptali de talep edilemeyecektir.

Somut olayda, 75 adet çek de ....... Bankası ....... Şubesine ait olup, her bir çekin 10.000,00TL bedelli ve 30.12.2024 keşide tarihli oldukları dava dilekçesinde belirtilmektedir.

Ancak ....... Bankası A.Ş.'nin 14.01.2025 tarihli yazı cevabında; çeklerin keşidecisi olan ....... İnşaat Ve Tic.A.Ş. tarafından bahsi geçen çeklere ilişkin taahhütname ile iptal talebinde bulunduğundan çeklerin iptale alındığı belirtilmiştir.

Keşideci şirketin 16/10/2024 tarihinde bankaya başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus, zilyedi bulunduğu çekin rızası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir.(eTTK.m. 672,YTTK. m. 760).(bkz.Yargıtay 11 HD 2014/1130 E.2014/8954 K.)

Ancak davacı çeklerin ne şekilde iktisap edildiğine dair bir maddi vakıa dahi bildirmediğinden zayi anında çeklerin ve çeklerdeki mündemiç hakkın sahibi olamayacağından talep edenin çekin zayi anında zilyedi bulunduğunu yaklaşık ispat ölçüsünde de olsa ortaya koyamadığı gibi, çeklerin boş olduğuna yönelik banka yazı cevabına ilişkin de bir vakıa ileri dahi sürmemiş olup davanın reddine ilişkin olarak verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.