Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/1687 K.2025/2116

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'in keşidecileri dava dışı ... Limited Şirketi ve dava dışı ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan ve aşağıda bilgileri verilecek olan toplam 14 adet çekin hamili olduğunu, söz konusu tüm çeklerin, davalı... Bankası A.Ş.'nin .... şubesine ait olduğunu, Keşidecisi ... Motorlu Araç Ltd.Şti olan Çekler. 15.01.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 15.02.2024 tarihli ...

Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 15.03.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 30.04.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 30.05.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 30.06.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, 30.07.2024 tarihli ... Seri Nolu 850.000-TL bedelli, Keşidecisi ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.olan Çekler. 12.03.2024 tarihli ... Seri Nolu 550.000-TL bedelli, 20.03.2024 tarihli ...

Seri Nolu 475.000-TL bedelli, 28.03.2024 tarihli ... Seri Nolu 550.000-TL bedelli, 16.04.2024 tarihli ... Seri Nolu 475.000-TL bedelli, 19.04.2024 tarihli ... Seri Nolu 1.100.000-TL bedelli, 14.05.2024 tarihli ... Seri Nolu 550.000-TL bedelli, 23.05.2024 tarihli ....

Seri Nolu 550.000-TL bedelli çekler olduğunu, müvekkilinin hamili olduğu 14 adet çekin, kanuni süreleri içinde davalı bankanın ... şubesine ibraz edilmelerine rağmen, davalı bankanın iş bu çeklerin keşidecisi dava dışı .... ve .... şirketleri hakkında ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan konkordato sürecini öne sürerek, ibraz edilen çeklerle ilgili herhangi bir işlem yapmadığını, çekleri karşılıksızdır işlemine tabi tutmayarak her bir çek yaprağı için bankanın sorumlu olduğu 9.270,00 TL karşılıksız bedelleri haklı bir gerekçe olmadan, mesnetsiz ve hukuka aykırı şekilde ödemekten kaçındığını, davalı bankaya, kanuni süreleri içinde davalı bankanın ilgili şubesine ibraz edilen iş bu çeklerin karşılıksız işlemlerinin yapılarak her bir çek yaprağı için ödemekle yükümlü oldukları miktarların ödenmesi hususunda müvekkili adına ....Noterliği aracılığıyla, 22.04.2024 tarihli ...

Yevmiye Numaralı ve 03.09.2024 tarihli ... Yevmiye Numaralı iki farklı ihtarname tebliğ edildiğini, ihtarnamelere karşı olumlu bir cevap alınamadığından, davalı banka aleyhine, söz konusu 14 adet çekin garanti bedelinin konu edildiğini, .... İcra Dairesi ...

Esas Numaralı 129.780,00 TL takip çıkışlı ilamsız icra takibi başlatıldığını, söz konusu icra takibine davalı borçlu tarafça yapılan itiraz ile takip durdurulduğunu, bu nedenle ticari işlerde zorunlu arabuluculuk dava şartı yerine getirilerek arabuluculuğa başvurulduğunu, davalı banka, müvekkili tarafından başlatılan icra takibine, 07/10/2024 tarihinde dava dışı keşideci şirketler hakkında görülen konkordato davasında 15/01/2024 tarihli karar ile ''davacı şirket temsilcilerinin tüm iş ve işlemlerinin komiser onayına tabi tutulmasına'' şeklinde verilen kararı gerekçe göstererek itiraz etmişse de,

yapılan bu itiraz haksız ve mesnetsiz olduğunu, karşılıksızdır işleminin yapılarak garanti bedellerinin talep edildiği çeklerin keşidecisi olan şirketlerin konkordato talebinde bulunması, yargılamanın devam etmesi, şirketlere komiser atanması vb. nedenler, bankaların çekler ile ilgili karşılıksızdır işlemi yapmalarına ve sorumlu oldukları garanti bedellerini ödemelerine engel bir hukuki durum teşkil etmediğini, zira,

kanuni süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş bir çekin banka tarafından incelenmesi sonucunda ibraz anında çekin karşılığının bulunmaması halinde banka tarafından çek üzerine “karşılıksızdır” işlemi yapılması ve çeklerin garanti bedellerinin çek hamiline ödenmesinin zorunlu olduğunu, davalı bankanın karşılıksız çeklere ilişkin olarak,

kanuna ve mevzuata göre yapmakla yükümlüğü olduğu ''karşılıksızdır işlemini'' yapmaktan imtina ederek ve garanti bedellerini ödemeyerek hukuka aykırı hareket ettiğini ve başlatılan icra takibine de haksız, mesnetsiz ve süreci uzatmak amacıyla kötü niyetle itiraz ettiğini, tüm bu nedenlerle davanın kabulü ile davalı tarafça ...

İcra Müdürlüğü'nün ....Esas numaralı icra dosyasına yapılan haksız itirazın iptaline ve takibin devamına, asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu icra takibinden gönderilen ödeme emri ile takipte bildirilen çeklerin garanti bedellerinin ödenmesi talep edilmiş olup haksız ve hukuka aykırı olarak açılmış işbu takibe müvekkili banka tarafından itiraz edildiğini ve huzurdaki itirazın iptali davası açıldığını, davacının garanti bedellerini istediği çeklerin keşidecileri ....Motorlu Araç Ltd.Şti ve .... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Tarafından yapılmış konkordato tasdiki başvurusu .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyası üzerinden görülmekte olduğunu, ancak adı geçen şirketin konkordato davasının görüldüğü .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ....

Esas sayılı dosyasından verilen 15/01/2024 tarihli karar ile adı geçen şirketin her türlü karar ve işlemlerinin geçerliliği Komiser heyetinin onayına tabi tutulduğunu, bu nedenlerle, takibe konu çekler ile ilgili de; çeklerde veya ayrı olarak yazılı bir konkordato komiseri heyeti onayı bulunmadığından,

Mahkemece verilen karar nedeniyle çek karşılıksız işlemine tabi tutulamadığını ve yasa gereği garanti bedeli ödenemediğini, müvekkili bankanın konkordato Mahkemesince verilmiş tedbir kararına rağmen konkordato komiserlerinden onay alınmaksızın çek garanti bedellerinin talep eden davacıya ödemesi durumunda açıkça kanun hilafına ve tedbire aykırı hareket etmesi söz konusu olacağından çek garanti bedellerinin ödenmemiş olması kanuna/tedbire aykırılık teşkil etmediğini, davacının talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. "Kanuni süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş bir çekin banka tarafından incelenmesi sonucunda ibraz anında çekin karşılığının bulunmaması halinde banka tarafından çek üzerine “karşılıksızdır” işlemi yapılması ve çeklerin garanti bedellerinin çek hamiline ödenmesinin zorunlu olduğu,

bu hususta Çek Kanununun 3. Maddesinde farklı bir düzenleme bulunmamakla birlikte konkordato komiserlerinden onay alınmaksızın çek garanti bedellerinin talep eden davacıya ödemesine yönelik davalı savunmasının yerinde olmadığı ve davalı bankanın çeklerin garanti bedellerinin ödenmesinin Çek Kanununun 3. Maddesi gereğince zorunlu olduğu ancak söz konusu çeklerden 30/05/2024 vade tarihli çekin 23/05/2024 tarihinde bankaya ibraz edildiği anlaşılmakla yasal ibraz süresine uyulmadığı anlaşılmakla bu çek yönünden talep edilen garanti bedeli mahsup edilmek suretiyle.

"Davanın kısmen kabulü ile; davalının .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın 120.510,00 TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davaya konu icra takibinden gönderilen ödeme emri ile takipte bildirilen çeklerin garanti bedellerinin ödenmesi talep edilmiş olup haksız ve hukuka aykırı olarak açılmış işbu takibe müvekkili banka tarafından itiraz edildiğini ve itirazın iptali davası açıldığını, davacının garanti bedellerini istediği çeklerin keşidecileri .... Motorlu Araç Ltd.Şti ve Carsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. tarafından yapılmış konkordato tasdiki başvurusunun .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... E. sayılı dosyası üzerinden görüldüğünü, ancak; adı geçen şirketin konkordato davasının görüldüğü .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

E. sayılı dosyasından verilen 15/01/2024 tarihli karar ile "Geçici komiser heyetinin borçlu davacının mevcudunun defterini tutmalarına, projenin tamamlanmasına katkıda bulunmalarına, davacı şirketin faaliyetlerine nezaret etmelerine ve İİK.nda verilen diğer görevlerine yapmak üzere yetkilendirilmelerine, davacı şirket temsilcilerinin tüm iş ve işlemlerinin Komiser onayına tabi tutulmasına" şeklinde karar verilerek, adı geçen şirketin her türlü karar ve işlemlerinin geçerliliği Komiser heyetinin onayına tabi tutulduğunu, bu nedenlerle, takibe konu çekler ile ilgili de;

çeklerde veya ayrı olarak yazılı bir konkordato komiseri heyeti onayı bulunmadığından, Mahkemece verilen karar nedeniyle çek karşılıksız işlemine tabi tutulamadığını ve yasa gereği garanti bedelinin ödenmediğini, takibe ve davaya konu çeklerin keşidecisi firmalar için 27/05/2025 tarihinde iflas kararı verildiğini,

müvekkili bankanın konkordato mahkemesince verilmiş tedbir kararına rağmen konkordato komiserlerinden onay alınmaksızın çek garanti bedellerinin talep eden davacıya ödemesi durumunda açıkça kanun hilafına ve tedbire aykırı hareket etmesi söz konusu olacağından çek garanti bedellerinin ödenmemiş olması kanuna/tedbire aykırılık teşkil etmediğini, bu nedenlerle; kısmi istinaf taleplerinin kabulü ile; .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/05/2025 tarihli, ....Esas, ....

Karar Sayılı kararının; usul ve yasaya aykırı olarak davanın kabulüne dair verilen kısım yönünden kaldırılması ile itirazlarının kabulü ile davanın reddini, istinaf incelemesi neticeleninceye kadar icranın tehirine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesi ile. Müvekkilinin hamili olduğu dava konusu 14 adet çeklerin, kanuni süreleri içinde davalı bankanın .... şubesine ibraz edilmelerine rağmen, davalı bankanın iş bu çeklerin keşidecisi dava dışı ....ve ... şirketleri hakkında ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....E.sayılı dosyası ile görülmekte olan konkordato sürecini öne sürerek,

ibraz edilen çeklerle ilgili herhangi bir işlem yapmadığını, çekleri karşılıksızdır işlemine tabi tutmayarak her bir çek yaprağı için bankanın sorumlu olduğu 9.270,00-TL karşılıksız bedelleri haklı bir gerekçe olmadan, mesnetsiz ve hukuka aykırı şekilde ödemekten kaçındığını, davalı banka aleyhine, söz konusu 14 adet çekin garanti bedelinin konu edildiği, .... İcra Dairesi ....

E. Numaralı 129.780,00-TL takip çıkışlı ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı bankanın taraflarınca başlatılan icra takibine, 07/10/2024 tarihinde dava dışı keşideci şirketler hakkında görülen konkordato davasında 15/01/2024 tarihli karar ile ''davacı şirket temsilcilerinin tüm iş ve işlemlerinin komiser onayına tabi tutulmasına'' şeklinde verilen kararı gerekçe göstererek itiraz etmişse de, yapılan bu itirazın haksız ve mesnetsiz olduğunu, Karşılıksızdır işleminin yapılarak garanti bedellerinin talep edildiği çeklerin keşidecisi olan şirketlerin konkordato talebinde bulunması, yargılamanın devam etmesi,

şirketlere komiser atanması vb. nedenler, bankaların çekler ile ilgili karşılıksızdır işlemi yapmalarına ve sorumlu oldukları garanti bedellerini ödemelerine engel bir hukuki durum teşkil etmediğini, zira, kanuni süresi içerisinde bankaya ibraz edilmiş bir çekin banka tarafından incelenmesi sonucunda ibraz anında çekin karşılığının bulunmaması halinde banka tarafından çek üzerine “karşılıksızdır” işlemi yapılması ve çeklerin garanti bedellerinin çek hamiline ödenmesinin zorunlu olduğunu, Konkordatonun, borçlunun tarafı olduğu sözleşmelere olan etkisi İİK 296. maddesinde düzenlendiğini,

bu maddedeki düzenleme borçlunun temel mal ve hizmet sağlayan sözleşmelerin devam etmesi amacıyla getirildiğini, bu düzenleme ile borçluya tanınan haklar, borçlunun tarafı olduğu sözleşmelerdeki edimlerini yerine getirmekten kaçınma imkânı sağlamayacağını, bu açıdan bakıldığında borçlunun ticari ilişkisi nedeniyle düzenlemiş olduğu çeklerle ilgili bankaya ibraz halinde karşılıksız kaşesi vurulmaması şeklinde mahkemece bir karar verilmesinin mümkün olmadığını, zira çek düzenleyen borçlunun,

bu çek nedeniyle lehtar ya da cirantalar ile arasında oluşan hukuki ilişkiye ve banka ile olan hukuki ilişkisine geçici mühlet nedeniyle müdahale edilmesi konkordato kurumunun amacını aşar nitelikte olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesi tarafından kurulan hüküm, isabetli olacak şekilde usul ve yasaya uygun olduğundan, davalının istinaf başvuru ve taleplerinin esastan reddini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava; davacının hamili olduğu 14 adet çekin kanuni süreleri içerisinde ibraz olunduğu ancak dava dışı keşideci şirketin konkordato sürecinde olması nedeniyle çek garanti bedellerinin ödenmediği iddiasıyla başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalı banka vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, tüm dosya kapsamından; karar gerekçe içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği,

5941 sayılı Çek Kanunu’nun 3.maddesi uyarınca, muhatap bankanın süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde yasal sorumluluk miktarına kadar ödeme yapmakla yükümlü olduğu, aynı maddede ödeme yükümlülüğü ile ilgili hususun hesap sahibi ile muhatap banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış olan dönülemeyecek bir kredi sözleşmesi hükmünde olduğu açıklanmış olmakla belirtilen nedenle davanın kısmen kabulüne ilişkin ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı,

kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.