Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2565 K.2025/1992

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davacının zilyedi bulunduğu üzeri doldurulmamış ... A.Ş. .../... Şubesinin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...., ...., ..., ... seri numaralı çekleri içerir çek koçanının kaybolduğunu, çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde davacının zarara uğrayabileceğini ileri sürerek, ... A.Ş. .../... şubesine ait ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "Davacının ... A.Ş. .... Şubesinin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı çekleri içerir çek koçanının kaybolduğunu, çeklerin zayi nedeniyle iptalini talep etmiştir. Çeklerin hesabının kime ait olduğu yönünde bankalara yazılan müzekkere cevabında çeklerin hesabının davacıya ait olduğu bildirildiğinden Türk Ticaret Kanununun 757., 818/1-s. maddeleri gereğince ve Yüksek Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları gereğince çek keşidecisinin çek iptali davası açma hak ve yetkisinin olmadığı ifade edildiğinden davacının dava konusu çeklerin keşidecisi olduğu anlaşıldığından davacının çek iptali açma hak ve yetkisi bulunmadığından davanın usulden reddine" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde. Davacının zilyedi bulunduğunu, üzeri doldurulmamış .... A.Ş. .../... Şubesi’nin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ...., ... seri numaralı çekleri içerir çek koçanının kaybolduğunu, davaya konu çeklerin üzerinin boş bir halde olması nedeniyle kötü niyetli kişiler tarafından doldurulması riski bulunduğunu, bu ihtimalin davacının çokça zarara uğramasına sebep olacağını beyan ederek davaya konu ... A.Ş. .../...

Şubesi’nin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı çekleri hakkında ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulması, akabinde yargılama sonunda kaybolmak suretiyle zayi olan ilgili çeklerin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesinin usule ve yasaya uygun olmadığını beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine yöneliktir. Mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi üzerine karara karşı davacı vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757 ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Diğer yandan, zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur.

Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davacı tarafça zayi belgesi istenen çeklerin boş çek koçanı olduğu anlaşılmıştır. TTK hükümlerince boş çek yaprağı henüz doldurulmadığından kambiyo vasfı niteliği taşımamaktadır. Zayi nedeniyle iptali istenilen boş çek yaprakları kıymetli evrak niteliği taşımadığından bu madde kapsamında iptali istenemez. (Bknz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 03/04/2018 tarihli, 2016/9840 Esas - 2018/2362 Karar sayılı ilamı) Kaldı ki davacı tarafın çek hesaplarının sahibi yani keşideci olduğu, kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmadığı anlaşılmakla mahkemece verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan bu durum karşısında; dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler uyarınca mahkeme kararının gerekçesinde ve dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı anlaşılmakla, davacının istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.