Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2591 K.2025/2140

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı şirket yetkilisi tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde; tarafına ait tek ortaklı ... Mahallesi, .... Sokak, No... ... adresinde bulunan ... Yapı Mühendislik Mimarlık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Ünvanlı ticari işletmesine ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri 26/05/2025 tarihinde kaybolduğunu, söz konusu defterlerin kaybolması sonucu yerel gazete ile 30/05/2025 tarihinde şirketlerine ait "Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin" kaybolduğunu ve hükümsüz olduğunu gazetede ilan ettirdiklerini belirterek, şirketlerine ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile. 6102 sayılı TTK.nun 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " hükmü gereğince "...yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık vs. sebeplerle " zayi belgesi verilmesi talep edilebileceği, davaya konu olayda ise böyle bir doğal afet söz konusu olmayıp, genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kaybolduğunun belirtildiği, dava konusu edilen defterin zayi olduğuna dair dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığı, tacir olan davacının muhafaza konusunda gerekli özen yükümünü yerine getirmediği,

zayi belgesi talep eden şirketin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafazasında kusurlu olduğu ve defterlerin zayi olduğunun ispatına yarar bir delilin dosyaya sunulmadığı gerekçesiyle, açılan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı şirket yetkilisi istinaf başvuru dilekçesinde; her ne kadar taraflarınca 04/09/2025 tarihinde duruşma yapılmaksızın karar verilmesini talep etmişseler de, taleplerinin kabul edileceği düşüncesi ile hareket ettiklerini, yerel mahkemenin gerekçesinin yasalara aykırı olup, zayi belgesinin sadece mücbir sebep hallerinde değil zorunlu olduğunda ve ispat edildiğinden her daim talep ve istenebileceğini, yerel mahkemenin delilleri toplamadığını, eksik inceleme yaptığını, en önemlisi yargılama yapılması ve duruşma açılması gerektiğini ve delillerin ibrazı ile toplanmasına karar verilmesi gerektiğini,

zayi belgesi davasında yargılama yapmadan karar verilemeyeceğini, belgelerin kaybolmasından sonra ... C.Başsavcılığı'nın...Soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma yapıldığını, tanık ve gerekirse bilirkişi incelemesi ile dava dilekçesinde belirttikleri deliller toplanmadan ve yargılama yapılmadan karar verildiğini ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İstinaf başvurusuna konu uyuşmazlık, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.”

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir. Buna göre, TTK'nun 82/7.maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zayiinin istenebilmesi için öncelikle tacirin saklama yükümlülüğünün usulüne uygun yerine getirip getirmediği, ticari defter ve belgelerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilip gösterilmediği ve ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelip gelmediği hususlarının irdelenmesi gerekir. Bir başka ifadeyle davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle koruması ve bu konuda basiretli bir tacir gibi davranması gerekir.

TTK'nın 82/7. maddesindeki düzenlemenin kamu düzenine ilişkin olması gerekse HMK'nın 385/2. maddesi uyarınca çekişmesiz yargı işlerinin resen araştırmaya tabi olması nedeniyle, ilk derece mahkemesinin, davacının ileri sürdüğü iddiaları araştırması gerekir.

Davacı dava dilekçesinde tanık deliline de dayanmış olup mahkemece davacıya tanıklarını bildirmesi için süre verilmeden, bildirdiğinde tanıkları dinlenip iddia edilen kayıp olayının ne zaman, nerede, ne şekilde ve nasıl gerçekleştiği, olayın nasıl meydana geldiğine ilişkin, kayıp durumuna davacı tacirin basiretsizliğinin neden olup olmadığı, zayi olmaması için gerekli tedbirin alınıp alınmadığı, davacı şirket hakkında bağlı olduğu SGK'dan n hakkında bir soruşturma olup olmadığı sorularak ve bildirilen ceza soruşturma dosyası getirilerek, bu hususlar değerlendirilmeden eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.