Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/368 K.2025/445

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Müvekkili ....ye ait pay defteri, kasa defteri ve personel defterleri ve.... . ye ait olan Asus marka bilgisayar kasası ve LG bilgisayara ait ekran şirketin faaliyette bulunduğu Düğün Sarayının deposunda muhafaza edildiğini, müvekkili şirket pay defterine ihtiyaç duyulduğunda söz konusu ticari defterlerin ve diğer bir kısım eşyaların depoda olmadığını ve depoya girildiğini tespit ettiğini, yapılan araştırmada kimliği tespit edilemeyen bir kişinin işbu defterleri ve eşyaları aldığı anlaşıldığını, müvekkili şirket yetkilisi durumu tespit ettiklerinde karakola müracaat ile şikayetçi olduğunu, tutanak düzenlendiğini,

müvekkili şirketin tasarrufta bulunması için gereken ticari defterlerin; zayiine ilişkin belgenin düzenlenmesi zorunluğu söz konusu olduğundan yasal süresi içinde zayi belgesi verilmesi için mahkemeye başvurulması zorunluluğunun hasıl olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82. Maddesinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde bir düzenleme yer aldığını, açıklanan nedenlerle, müvekkili ....ye ait pay defteri, kasa defteri ve personel defterleri zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu defterlerin bırakıldığı odanın kapısının kilitsiz olduğu hususunun kolluk tutanağı ile tespit edildiği, şikayet edenin beyanında kapının kilitli olup olmadığını bilmediğini ve defterlerin bırakıldığı odanın karışık olduğunu bu nedenle 3-4 sene kontrol edilmediğini beyan ettiği, defter ve belgelerin çalınmaması için davacı tarafından basiretli bir tacirden beklenen tedbirlerin alınmadığı, emsal Yargıtay içtihatlarında belirtildiği gibi kasaya alınması, kilitli olarak muhafaza edilmesi şeklindeki önlemlerin alınmadığı hususları bir bütün olarak gözetildiğinde TTK'nun 82/7. maddesindeki koşulların oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; “müvekkilinin basiretli bir tacir gibi davranmadığı" gerekçesi ile taleplerinin ret edildiğini, bu gerekçenin hayatın olağan akışına ters olup, müvekkilinin ticari faaliyetlerini engelleyecek durumda olduğunu, şirket pay defteri ve diğer defterlerin şirkete ait ticari bilgi ve belgelerin muhafaza edildiği yerden kaybolduğunu, şirket yetkilisinin defterin kaybolmasında hiçbir kusuru ve ihmali bulunmadığını, yıllarca aynı yerde muhafaza edilen defterin kaybolma ihtimalinin düşünülemeyeceğini,

müvekkili şirket yetkilisi defterlerin kaybolduğunu tespit ettiğinde son derece dürüstçe gerçeği emniyet müdürlüğü ifadesinde açıkladığını, şirket ortakları arasında herhangi bir ihtilaf söz konusu olmadığından pay defterinin çalınması veya kötü niyetle yok edilmesinin de düşünülmediğini, şirket işletme ruhsatı almak için pay defterine ihtiyaç duyulduğunu, söz konusu defterin olmamasının sadece müvekkili şirketin ticari faaliyetlerini icra etmesine engel olduğunu, şirket harici bir kimsenin zararının söz konusu olmadığını,

bu nedenlerle Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/ 712 E. 2024/ 1029 K. sayılı kararının usul ve yasaya aykırılığı nedeni ile kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

TTK'nın 82/7. maddesine göre "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir."

Anılan kanun maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle, benzer olaylar kastedilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/11186 Esas 2016/5704 Karar sayılı 25/05/2016 tarihli ilamında da açıklandığı üzere zayi belgesi istenebilmesi için defterlerin muhafazasında tacirin gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması gereklidir.

Somut olayda, zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait defterlerin düğün salonunun 2. Katının merdiven çıkışının karşısındaki depoya bırakıldığı, bu depoda başka eşyaların da mevcut olduğu, şikayet edenin beyanında kapının kilitli olup olmadığını bilmediğini ve oda karışık olduğundan 3-4 sene defterlerin kontrol edilmediğini beyan ettiği, odanın kapısının ahşap ve kilitsiz olduğunun kolluk tutanağı ile tespit edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Talep edenin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defterler, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterlerin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmiştir.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait defterlerin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerektiğinden mahkemece talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1. maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.