Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2026/711 K.2026/758

Av. ...-... KARŞI TARAF : ...

DAVANIN KONUSU

İhtiyati Haciz

G.KARAR YAZIM TARİHİ : 02/04/2026

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati haciz talep eden vekili ihtiyati haciz talepli değişik iş başvuru dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz talebine konu m/y (Motor Yachı/Motor Yat) "...” isimli yatın, ... bayraklı,...limanına kayıtlı ve ... çağrı işaretli, ... MMSI numaralı özel kullanım yat olup, İngiltere'de kurulu, hissedarının ve direktörünün Türk olduğu ...

Limited şirketinin üstüne kayıtlı oluğunu, müvekkili ...'un yatta mürettebat olarak görevde bulunduğu süre boyunca teknenin ...'den ...e seyrine yardımcı olduğunu, ara durak olarak ...'den yakıt aldığını,...'e varılmasının ardından teknenin tamir ve bakım gerektiren işlemleri ile ilgilenildiğini, firmalardan teklifler toplandığını, tekne sahibinin onay verdiği işlemleri kendi cebinden karşılamak suretiyle yaptırdığını, tekne sahibi olmadığı halde müvekkilinin katlandığı masraflar, yazışma ve kayıtlar ile aleni ve açık olduğunu, sezon kapanışıyla birlikte,

müvekkilinin teknedeki görevinin sona erdirildiğini ve aralık ayı itibariyle tekneden gönderildiğini, teknede çalıştığı süre boyunca mesai mefrumu gözetmediğini, maaşlarının eksik ödendiğini, cebinden karşılamak zorunda kaldığı teknenin tamir ve bakım masraflarının kendisin ödenmediğini, kendisini işe alan ve ...direktörü (müdürü) olan ...ile defaatle ile irtibata geçmeye çalışmışsa da, sürekli oyalandığını aramalarına dönüş yapılmadığını, Ekim ve Kasım maaşlarının ödenmediğini, maaşları ve yapmış bakım ile tamir ödemelerinin yapılmadığını, toplamda 369.219,00 TL alacak haklarının bulunduğunu belirterek,

teminattan muaf olan gemiadamı müvekkilinin 369.219,00TL deniz alacağı için ... Bayraklı ... limanına kayıtlı ve ... çağrı işaretli ... MMSI numaralı özel kullanım M/Y "..." teknesi üzerine ihtiyati haciz koyulmasını talep ve dava etmiştir.

İlk derece mahkemesi 08/01/2026 tarihli değişik iş kararında; Hizmetin ifa edildiği geminin yabancı bayraklı olması nedeniyle uyuşmazlık, Türk bayraklı gemilerde bir hizmet akdi ile yapılan çalışmaları düzenleyen 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 1. maddesi kapsamı dışında kalmaktadır. Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki temel ilişkinin hizmet akdinden kaynaklanıp, uygulanacak hükümlerin de hizmet sözleşmesine ilişkin hükümler olduğu, uyuşmazlığın Türk Ticaret Kanunu'nda öngörülen hususlardan da doğmadığı ve davacının alacaklarının BK hükümlerine göre tespiti gerektiği gözönüne alındığında davaya Asliye Hukuk Mahkemesinde bakılması gerekmektedir.

İhtiyati haciz talep edilen geminin ... Liman Başkanlığının sahasında bulunduğunun belirtildiği, ...

Liman Başkanlığı'nın 07/01/2026 tarihli cevabı yazılarından; teknenin bölgelerinde bulunmadığı OTS konum bilgisinin 29/12/2025 tarihinde ... .... çevresinde görüldüğünün tespit edildiğinin bildirildiği, 6100 sayılı HMK.nun 114/1-c maddesi gereğince görev hususunun dava şartı olduğu, 6100 sayılı HMK.nun 115/1 maddesi gereğince dava şartlarının yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden araştırılacağının belirtildiği anlaşıldığından,

6100 sayılı HMK.nun 114/1-c maddesi delaletiyle, 6100 sayılı HMK.nun 115/2 maddesi gereğince davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine ve mahkemenin görevsizliğine, 6100 sayılı HMK'nun 21/1-c maddesi gereğince görevli ve yetkili mahkemenin geminin ... - ... çevresinde bulunduğu bildirildiğinden 6102 sayılı TTK'nın 1355 maddesindeki "- (1) Türkiye’de yabancı bayraklı gemiler hakkında ihtiyati haciz kararı, sadece, geminin demir attığı, şamandıraya veya tonoza bağlandığı,

yanaştığı ya da kızağa alındığı yer mahkemesi tarafından verilir" hükmü gereğince 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-ı maddesi delaletiyle 115/1-2 maddesi gereğince ihtiyati haciz talebinin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin gerekçeli kararında talebin reddine hükmettiğini, ihtilaf hizmet sözleşmesinden kaynaklandığından ötürü denizcilik ihtisas mahkemesinin görevli olmadığına ve teknenin Marmara Denizi'nde sinyal verdiğinden ötürü yetki sahasında olmadığına dayandığını, her iki gerekçenin de yersiz ve hukuka aykırı olduğunu, değişik iş talepli ihtiyati haciz dosyalarında Denizcilik İhtisas Mahkemesinin görevli olduğunu, 6102 sayılı TTK'nun 1352. maddesi, bir geminin ihtiyati haczine imkan tanıyan "deniz alacaklarını" numerus clausus (sınırlı sayı) ilkesine göre belirlediğini,

söz konusu maddenin 1. fıkrasının (o) bendi.

"Gemi kaptanına, gemi adamlarına ve gemide çalışan diğer personele, gemideki görevlerinden dolayı ödenecek ücretler ile bunların ülkelerine geri getirilme giderleri ve onlar adına ödenmesi gereken sosyal sigorta katılma payları dahil, diğer bütün tutarlara ilişkin istemler" ifadesiyle gemi adamı alacaklarını açıkça deniz alacağı olarak tanımladığını, müvekkilinin ... bayraklı "..." isimli yat bünyesinde mürettebat olarak görev yaptığını, geminin seyrine,

bakımına ve operasyonel süreçlerine fiilen katıldığını ve yatta çalışmaya başladığını ilk derece mahkemesinde sunulan değişik iş dosyasını havi talep dilekçesinde sunulan 29/08/2025 tarihinde düzenlenmiş Seyir İzin Belgesi ve tekne sahibi ile olan yazışmaları ile ispat ederek kanıtladığını, ödenmeyen Ekim ve Kasım aylarına ait maaş alacakları yanı sıra yapılan masraflar ve giderlerin tartışmasız bir şekilde "deniz alacağı" niteliğinde olduğunu, mahkemenin, uyuşmazlığın temelinin hizmet sözleşmesine dayanması nedeniyle Denizcilik İhtisas Mahkemeleri'nin görev alanına girmediği yönündeki tespitinin, TTK m.1352/1-o hükmünü işlevsiz bıraktığını,

zira bir alacağın deniz alacağı sayılması için kanun koyucu, alacağın hukuki sebebinin (sözleşme, haksız fiil vb.) ötesinde, alacağın "geminin işletilmesi ve gemideki görevle" olan illiyet bağını esas aldığını, keza yine 2004 sayılı İcra İflas Kanunu madde 258 uyarınca, ihtiyati haciz taleplerinde kesin değil yaklaşık ispat arandığından, dava dilekçesinde sunulan ekler ile yaklaşık ispat sağlandığını, müvekkilinin sunduğu yazışmalar, banka kayıtları ve gemideki görevine ilişkin belgelerle bu yaklaşık ispat koşulunu fazlasıyla yerine getirdiğini, mahkemenin masraflar yönünden aksi kanaatte olması yönünden dahi, TTK m.1352/1-ı bendi.

"Geminin işletilmesi, yönetimi, korunması veya bakımı için sağlanan eşya, malzeme, kumanya, yakıt, konteynerler dâhil teçhizat ve bu amaçlarla verilen hizmetler" uyarınca doğan alacaklarının yine deniz alacağı olarak kabul ettiğini, müvekkili tarafından karşılanan tamir ve bakım masrafları, geminin "korunması ve bakımı" için verilen hizmet ve sağlanan malzeme kapsamında kaldığını, ilk derece mahkemesinin en temel yanılgısının, geminin yabancı (Malta) bayraklı olması sebebiyle ve alacağın işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanmasının bir gereği olarak 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun uygulanamayacağı gerekçesinden hareketle,

uyuşmazlığın deniz ticareti hukuku kapsamından çıktığına hükmetmesi olduğunu, oysa ki bir geminin yabancı bayraklı olması veyahut işçilik alacağından kaynaklanması, o gemi hakkında Türk mahkemelerinde ihtiyati haciz talep edilmesine veya alacağın TTK m.1352 anlamında bir "deniz alacağı" olarak nitelendirilmesine engel teşkil etmeyeceğini, zira TTK bayrak ayrımı gözetmeksizin Türk karasularında bulunan veya Türk mahkemelerinin yetki alanına giren gemiler üzerindeki ayni hakları ve deniz alacaklarını düzenlediğini, Deniz alacakları, Türk Ticaret Kanunu tarafından özel olarak tanınmış bir hak olup, bu kapsamda uygulanan seferden men tedbiri,

klasik anlamdaki ihtiyati haciz uygulamasından hukuki niteliği ve sonuçları itibarıyla farklılık arz ettiğini, yatın Göcek'te (mahkemenin yetki sahasında) olup, talep dilekçesi ile aynı tarihli ulusal gazete ile fotoğrafının dosyaya sunulduğunu, müvekkili gemi adamının, yatın ...'den ...'e getirilmesinde görev aldığını ve yatı son bıraktığı yer ...'te açıkta (kıçtan kara bağlı olarak) ... koyu olduğunu, dava dilekçelerinde teknenin telsizinin kapalı olduğu,

bu nedenle yanlış yerden sinyal verdiğinin öngörüldüğünü ve mahkemenin dikkatine sunulduğunu, çünkü müvekkilinin, teknede çalışan bir mürettebat olduğundan, teknenin telsizi cep telefonuna bağlandığını ve dolayısı ile müvekkili nereye gidiyorsa oradan sinyal verdiğini, bu durumun kendisi tarafından 29/12/2025 tarihinde fark edildiğinde, uzaktan telsizin bağlı olduğu mobil uygulamayı cep telefonundan sildiğini ve teknenin son sinyal verdiği yer, uygulamayı sildiği esnada konumu olan İstanbul olarak kaldığını, ancak bu durumun taraflarınca öngörüldüğünü ve mahkemenin şüphelerini gidermek adına,

telsizin (AIS) kapalı olduğunun beyan edildiğini ve ek deliller ile gerçek mevcut yerinin ispatlandığını, bu kapsamda mahkemenin yetkisizlik yanılgısına düşmemesi adına teknenin güncel yerinin aynı gün tarihli ulusal gazete ile desteklendiğini ve mahkemenin gerek görürse diye keşif deliline dayanıldığını, dolayısı ile 2004 sayılı İcra İflas Kanunu madde 258 uyarınca, ihtiyati haciz taleplerinde aranan yaklaşık ispat yetki sahası açısından da sağlandığını, nitekim benzer bir durumun daha önce MarineTraffic üzerinden taraflarınca da yaşandığını; bu hatalı konum verilerine dayanılarak....

Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde başvuru yapıldığını, ancak anılan dosyada Liman Başkanlığı tarafından gönderilen resmi yazı ile teknenin fiili konumunun farklı olduğunun açıkça ortaya konulduğunu, ... Liman Başkanlığı'nın müzekkere cevabında teknenin yerini tespit ettiğini, Değişik iş başvurularını takiben yerel mahkemenin ...

Liman Başkanlığına müzekkere yazdığını, Liman başkanlıkları uluslararası veritabanı sağlayan websiteler üzerinden teknenin sinyal verdiği yeri kontrol ettikleri için ilk müzekkere cevabında ... Denizinden sinyal verdiğini yazdığını, yerel mahkemede işbu müzekkere cevabı ışığında hatalı karar kurulduğunu, ancak ilk derece mahkemesinin 09/01/2026 tarihli ret gerekçeli kararından sonra, 20/01/2026 tarihinde ...

Liman Başkanlığı dosyaya ikinci bir müzekkere cevabı gönderdiğini ve "16.01.2026 tarihinde liman kontrol botumuzun rutin saha denetim faaliyetleri esnasında yukarıda adı geçen tekne yassıca adaları civarında demirli haldeyken tespit edilmiştir. teknenin tespitine ilişkin fotoğraf ek içerisinde yer almaktadır." demek suretiyle teknenin ...

Asliye Ticaret Mahkemesi yetki sahasında olduğunu kanıtladığını, gelinen noktada, teknenin yerinin sabit ve kanıtlı olduğunu, teknenin .../... koyunda kıçtan karaya bağlanarak açıkta bulunduğundan ... Asliye Ticaret Mahkemeleri yetkili olup, usul ekonomisi gereği ihtiyati haczin kabulü gerektiğini, müvekkilinin deniz alacağı olduğunu noktasında ihtilaf bulunmadığını ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

İhtiyati haciz talep eden vekili, yabancı bayraklı bir gemide çalışırken işçilik ücret alacağının ödenmediği iddiasıyla ihtiyati haciz talebinde bulunmuştur.

İhtiyati haciz dava açılmadan önce esas hakkında görevli mahkemeden talep edilebilir. Mahkemelerin görevi, kamu düzenine ilişkin olduğundan, kendisinden ihtiyati haciz talep edilen mahkeme, re’sen görevli olup olmadığını incelemek durumundadır.

Deniz İş Kanunu 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bir geminin Deniz İş Kanunu'nun kapsamına girebilmesi için denizlerde, göllerde ve akarsularda çalıştırılması, bu geminin Türk bayrağı taşıması, geminin yüz ve daha yukarı grostonilatoluk olması gerekir. Maddenin 2. fıkrasına göre de:

a) Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu takdirde, bu gemilerle, bu gemilerde çalışan ve çalıştıranlar Deniz İş Kanunu hükümlerine tabi olacaklardır.

b) İşverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazla bulunduğu takdirde başka bir şart aranmaksızın, başka bir anlatımla geminin grostonilatosuna bakılmaksızın, bu gemi Deniz İş Kanunu kapsamına giren bir işyeri olacaktır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz.

25.11.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 5/1. maddesine göre ise; "İş Mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı TBK nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ... ilişkin dava ve işlere bakar." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Somut olayda, yabancı bayraklı gemide çalışan gemi adamları Deniz İş Kanunu kapsamında bulunmamakta olup, TBK'nın 393. maddesinde düzenlenen hizmet sözleşmesi hükümleri kapsamında bulunmaktadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 5. maddesine göre de; 6098 sayılı TBK nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına İş Mahkemelerince bakılacağından eldeki uyuşmazlıkta görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. (Emsal Y. 9. HD. 2018/560 Esas ve 2021/1092 Karar sayılı ilamı)

Hal böyle olunca, ilk derece mahkemesince, ihtiyati haciz talebinin iş mahkemelerinden talep edilmesi gerektiği gerekçesiyle talebin görev yönünden reddi yerine, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinin HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden karar verilmek üzere kaldırılmasına karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmuştur.