Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/1777 K.2024/1177

Taraflar arasında derdest davanın ilk derece mahkemesince yapılan yargılamasında verilen ihtiyati haciz kararına karşı davalı vekilinin yapılan itirazın reddine dair ilk derece mahkemesince verilen ve yukarıda tarih numarası gösterilen ara karara karşı yine davalı vekili süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmakla; dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

A) DAVACININ TALEBİ: İhtiyati haciz isteyen vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili sahibi olduğu ve kaza günü (.......) sevk ve idaresindeki ....plaka sayılı aracıyla .... ili istikametinden gelip ....bulvarı takiben.... giriş yaptığı esnada sürücü ....'ın sevk ve idaresindeki.... plaka sayılı aracı ile müvekkiline aracına çarpması sonucu iki araçlı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, Davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, ancak sigorta şirketi tarafından ödeme yapılmadığını, müvekkilinin kaza sebebiyle aracını (TİCARİ TAKSİ) hala kullanamadığını, davalı .....

A.Ş'nin 140.000,00-TL borcunu karşılayacak miktarda menkul ve gayrimenkul mallarıyla, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine, ihtiyati haciz konulmasını, müvekkilinin aracında oluşan maddi hasar için şimdilik 60.000,00-TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkile ödenmesini, müvekkilinin aracında oluşan değer kaybı için şimdilik 100-TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesini,

müvekkilinin aracın onarımı sebebiyle aracından mahrum kaldığından araç mahrumuiyet bedeli için şimdilik 100-TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ..... Tic. A.Ş den alınarak müvekkiline ödenmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

B) İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

.... tarihli ara karar ile ;Davacının davalı .... Şirketi aleyhine yönelttiği ihtiyati haciz talebinin KISMEN KABULÜ ile, adı geçen davalının, 60.000,00 TL alacağa yetecek kadar yedinde ve/veya üçüncü şahıslarda bulunan menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslarda bulunan hak ve alacakları üzerine, taktiren alacağın %15'i oranında (9.000TL) tutarında nakdi teminat veya süresiz banka teminat mektubu karşılığında 60.000,00 TL'ye yetecek miktarının İHTİYATİ HACZİNE, karar verilmiştir.

C) DAVALI VEKİLİNİN İHTİYATİ HACİZ ARA KARARINA İTİRAZI

Davalılar vekilinin ihtiyati hacze itirazında özetle. Müvekkili şirket 81 ilde faaliyet gösteren, Merkezi Ankara'da bulunan, ticari işletmesine ve faaliyetlerine devam eden bir şirket olduğnu, müvekkili şirketin iş hacmi göz önüne alındığında dava konusu miktar için mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunma ihtimali bulunmamakta olduğunu, Diyarbakır İcra Müdürlüğü ....

E. Sayılı dosyası kapsamında bankalara gönderilen haciz müzekkereleri ile şimdiden birden fazla bankada yaklaşık 75.000,00 TL'lik haciz işlemi uygulandığını, (........) ve henüz öğrenilmemiş olan diğerler) olup, icra dosyası ile haczedilen miktar ihtiyati haciz miktarının kat kat üzerine çıkmış bulunduğunu, Bankalar icra dosyasından giden 73.000 TL ihtiyati haciz miktarı ve bazı bankalar da garanti etmek için iki katına kadar hesap üzerinde bloke işlemi uygulandığını,

açıklanan nedenlerle kanunda yer alan ihtiyati haczin koşulları oluşmamış ve amacını aşar şekilde müvekkilinin maaş ödemelerini yapamayacak şekilde aşkın hacze ve zarara uğramasına neden olduğunu, bu hususta şirketin uğramış veya uğrayacağı zararalar nedeniyle yasal haklarımız saklı tutmakla, haciz baskısı altında dava sonunda henüz bir karar verilmeden ara karar ile müvekkili şirkete ödeme yaptırıldığını, icra dosyasına haciz baskısı altında yapılan ödemenin öncelikle ihtiyati haciz kararı kaldırılarak tarafımıza iadesine karar verilmesini,

kabul anlamına gelmemekle birlikte mahkemeniz aksi kanaatte ise yatırılan tutarın teminat kabul edilerek yargılama sonuna kadar mevduata uygulanan en yüksek faiz ile saklanarak teminat kabul edilmesini ve ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

D) İHTİYATİ HACZE İTİRAZIN REDDİNE DAİR İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI

İlk derece mahkemesi,.... tarihli gerekçeli ara kararıyla davalı vekilinin ihtiyati haciz kararına yaptığı itirazının reddine karar vermiştir.

İlk derece mahkemesince ..... tarihli ara kararıyla "İİK'nın 265. maddesinde, ihtiyati hacze itiraz nedenleri tahdidi olarak sayılmıştır.

Bunlar; mahkemenin yetkisine, teminata ve ihtiyati haczin dayandığı nedenlere ilişkin olup ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin yaklaşık ispat gerçekleşmediğinden bahisle ihtiyati haczin haksız konulduğu iddiasının somutlaştırılmamış olmakla ve güncel içtihatlar dikkate alındığında haksız fiilin gerçekleşmesi ile alacağın muaccel hale geleceği,

aşkın haciz iddiasının şikayet yolu ile ileri sürülebileceği ve icra dosyasına yatırılan paranın mahkememizce teminat kabul edilemeyeceği kanaat edilmekle davalı vekilinin itirazları İİK'nın 257. maddesinde sayılan itiraz nedenleri arasında yer almadığı ihtiyati haciz şartlarının bulunduğu görülmekle itirazın reddine" karar vermiştir.

C) İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı......A.Ş. vekili istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde; Alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirdiği ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığı, icra dosyasına teminat olarak para yatırıldığı gerekçesiyle ihtiyati haczin kaldırılmasına karar karar verilmesini talep etmiştir.

D)DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası nedeniyle açılan hasar bedeli, değer kaybı tazminatı ve araç mahrumiyet bedeli istemine ilişkindir.

İnceleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve re'sen kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Geçici hukuki koruma kurumu olan ihtiyati haciz İİK'nun 257 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. İİK'nun 257. Madde de; “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir.

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında maucceliyet kesbeder." hükmünü havidir. Keza, aynı Kanunun 259. maddesinde de teminat hususu düzenlenmiştir. Madde de “İhtiyati haciz isteyen alacaklı hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul ve Hukuk Muhakemeleri Kanununun 87. maddesinde yazılı teminatı vermeye mecburdur.

Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz.

Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme teminata luzum olup olmadığını takdir eder." hükmünü içermektedir. Bu açıklamalara göre ihtiyati haciz kararları esas hakkında kesin bir kanaat oluşmadan ve tam bir ispat aranmadan verilen geçici nitelikte hukuki korumaya ilişkin kararlardır. Diğer bir anlatımla ihtiyati haciz, devam etmekte olan dava sonucunda davacının hükmedilecek alacağının tahsilini garanti altına almak için davalının mallarına geçici olarak el konulmasıdır. Maddenin birinci fıkrasında vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz talep etme koşulları; ikinci fıkrada ise vadesi gelmemiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilecek haller düzenlenmiştir.

Gerek birinci, gerekse ikinci fıkra hükümleri dikkate alındığında, ihtiyati haciz talep edebilmek için, öncelikle ortada bir para borcunun bulunması, bir diğer deyişle ihtiyati haciz talep eden kişinin talep konusu borcun alacaklısı sıfatına sahip olması gerekir.

Maddenin birinci fıkrasına göre ihtiyati haciz isteyebilmek için, alacağın kural olarak vadesinin gelmiş olması gerekir. Vadesi gelmiş borçlar için ihtiyati haciz istenebilmesinin diğer bir şartı ise alacak rehin ile temin edilmemiş olmalıdır. Rehin ile temin edilmiş olan bir alacak teminata haiz olduğu için ihtiyati hacze gerek yoktur.

Fakat rehinli malın kıymetinin rehinli alacağı karşılamayacağı tahmin ediliyorsa, karşılanamayacağı (açık kalacağı) tahmin edilen bölümü için, ihtiyati haciz istenebilir. Yine alacağın rehin ile temin edilmiş olmasına rağmen, istisna olarak, ilk önce rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapmak zorunluluğu olmayan hallerde, alacaklı (rehinle temin edilmiş olan alacağı için) ihtiyat haciz isteyebilir (Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El kitabı,)

Yukarıda belirtilen şartların bulunması halinde, vadesi gelmiş bir borcun alacaklısı, ihtiyati haciz için gerekli "yaklaşık ispat" şartının da gerçekleşmesi durumunda başka bir şart aranmaksızın ihtiyati haciz isteme hakkına sahiptir.

Vadesi gelmemiş bir borçtan dolayı ihtiyati haciz talep edilebilmesi ise; İİK’nun 257. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. Söz konusu fıkraya göre, borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa, borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeğe, kaçırmağa veya kendisi kaçmağa hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa, bu hallerde ihtiyati haciz talep edilebilecektir.

Bu açıklamalara göre ihtiyati haciz kararları esas hakkında kesin bir kanaat oluşmadan ve tam bir ispat aranmadan verilen geçici nitelikte hukuki korumaya ilişkin kararlardır. Diğer bir anlatımla ihtiyati haciz, devam etmekte olan dava sonucunda davacının hükmedilecek alacağının tahsilini garanti altına almak için davalının mallarına geçici olarak el konulmasıdır.

Dosya içerisindeki belgeler,,davanın trafik kazası nedeniyle tazminat istemine ilişkin olması,dosyada mevcut kaza tespit tutanağı ve raporlar nazara alındığında yaklaşık ispat koşulunun sağlandığı anlaşılmaktadır.

Zarar haksız eylemden kaynaklandığından tazminat haksız eylemin gerçekleştiği tarihte muaccel hale gelmektedir. Buradaki "muacceliyet" kavramı, alacaklı tarafından talep ve dava edilebilir hale gelmiş olma anlamındadır. Yukarıda belirtilen belgeler de nazara alındığında davacıların maddi - manevi zararlarının olabileceği kuvvetle muhtemeldir. Haksız fiil tarihi itibarıyla davacının tazminat alacakları muaccel hale gelmiştir.

İhtiyati haciz talep edildiği, davanın ilk açıldığı aşamada zararın miktarının net olarak belirlenmesini beklemek hakkaniyetle bağdaşmaz. Açıklanan nedenlerle, İİK-257-264. maddeleri uyarınca mahkemece şartları gerçekleştiği gerekçesiyle verilen ihtiyati haciz kararı usul ve esas bakımından hukuka uygundur.

(Yargıtay 17.Hukuk Dairesi 2016/18144 E,2017/11201 K; aynı daire 2016/9800 E,2017/8052 K) Buna göre, davalı vekilinin yukarıda açıklanan yönlere ilişkin tüm istinaf itirazlarının reddi gerekir.

İİK'nın 266. maddesi "Borçlu, para veya mahkemece kabul edilecek rehin veya esham yahut tahvilat depo etmek veya taşınmaz rehin yahut muteber bir banka kefaleti göstermek şartı ile ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden istiyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer." hükmünü ihtiva etmektedir.

6100 Sayılı 341/1-b maddesi gereğince; İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabileceği, bunun dışında ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir ile ilgili verilen kararlara karşı başvurulabilecek bir yasa yolu bulunmadığı, teminat karşılığı ihtiyati haciz talebinin kabulü ya da reddine dair kararların istinaf incelemesi dışında bulunduğu, dikkate alındığında, davalılar vekilinin teminat karşılığı ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına ilişkin istinaf istemi HMK'nın 352'inci maddesi uyarınca usulden reddedilmiştir.