Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/2923 K.2025/1335

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirketin.... yetkili satış bayisi olarak hizmet verdiğini, müvekkili ile ... arasında ...tarafından üretilen veya ithal edilen ..... marka araçların ...tarafından bildirilen asgari adetlerde alım yapan ve/veya sözleşmeyle belirlenmiş niteliklere sahip olan filo müşterisi olan gerçek veya tüzel kişilere ...tarafından sağlanan ve finanse edilen özel indirim ve/veya fiyatlar ile ve belirli şartlar dahilinde satışını düzenlemek amacıyla ekte örneğini sunduğu "...Filo İndirimi Çerçeve Sözleşmesi"nin imzalandığını,

sözleşmeye ek olarak davalı firma yetkilisinin imzasını içeren Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi ile filo satış sözleşmesi imzalandığını, ilgili sözleşmeler kapsamında ekteki faturalardan da anlaşılacağı üzere 14/03/2020 ve 27/05/2020 tarihli faturalarla .... marka camlı van model araçların satışının yapıldığını,

davalı şirket tarafından "...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesi"nin Ek-1'deki "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi"nin 3. maddesinde yer alan "Filo Müşterisinin Beyan ve Yükümlülükleri" başlıklı Ek 1/A'nın 3/3. maddesi kapsamında müvekkil şirkete ve Ford Otosan'a satıma konu araçların belirlenen km ve belirlenen süreden önce satılmayacağı konusunda taahhüt verildiğini, ilgili madde gereği filo indirimi kapsamında satışı yapılan araçların trafik tescilinden itibaren 6 ay geçmeden ve 10.000 km yol katetmeden satılması durumunda filo indirim tutarlarının 15 gün içinde ödeneceğinin davalı şirket tarafından taahhüt edildiğini,

müvekkili şirket tarafından davalıya 14/03/2020 ve 27/05/2020 tarihli faturalarla satımı yapılan araçların 6 ay ve 10.000 km dolmadan davalı tarafça satıldığının ...tarafından tespiti ve müvekkili şirketten indirim tutarlarının satımının yapıldığı kişilerden istenmesi yönündeki talimatı üzerine, davalı şirkete ....

Noterliği'nin .... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, araç başına belirlenen tutarlar toplamı olan indirim tutarının davalıdan talep edildiğini, davalı vekili tarafından ....

Noterliği'nin...... nolu cevabi yazısında taahhütnameden haberdar olunmadığının ve ilgili sözleşmelerin şirketi temsile yetkili kişi tarafından imzalanmamış olduğunun beyan edildiğini, davalı tarafın 48.509,00 TL indirimi ödemeye yanaşmadığını, arabulucuya müracaat edildiğini, anlaşma sağlanamadığını, "...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesi" kapsamında davaya konu 3 araç için uygulanan toplam indirimin 48.509,00 TL olduğunu, taahhütnamedeki açık hükme rağmen 48.509,00 TL ödemenin davalı tarafından yapılmadığını, evrakların bizzat davalı şirket yetkilisi olan şahıs tarafından imzalandığını,

aksi halde dolandırıcılık suçunun unsurlarının oluşacağını beyan ederek 48.509,00 TL toplam indirim tutarının ihtarname tarihi olan 28/05/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine ve 2004 sayılı İİK'nun 257/1. maddesi gereğince ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; dava dilekçesinde sözü edilen fatura tarihleri ve şase numaraları belirtilen .... marka 3 (üç) adet aracı müvekkilinin beğenip fiyatlarında karşılıklı anlaşma yapılamasıyla satın alındığını, faturada istenen ücretlerin tümünün ödenmesiyle araçların devrinin alındığını, dava dilekçesinde sözü edilen "...Filo İndirimi Uygulama Çerçeve Sözleşmesi" ve buna ek "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi"nden müvekkili şirket yetkilisinin şifahi veya yazılı haberdar olmadığını, söz konusu sözleşmelerin altındaki imzaların kesinlikle müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını,

davacı tarafın iddia ettiği 12/03/2020 tarihli taahhütname ekinde bulunan (sonradan kalem ile doldurulmuş) filo indirimine konu olan araç bilgileri yazılı evrakta davaya konu araç bilgilerinin bulunmadığını, yine 23/07/2020 tarihinde imzalandığı iddia edilen sözleşme ve taahhüt name ekinde bulunan okunması taraflarınca mümkün olmayan filo indirimine konu araç bilgileri yazılı evraklarda bulunan imzaların dahi birbirini tutmadığını, iki farklı sözleşmede atılan imzaların basit bir şekilde karşılaştırılması halinde dahi fark edilebilecek durumda olduğunu,

müvekkili şirketin söz konusu araçları davacı tarafından söylenen fiyatlardan satın aldığını, müvekkili şirketin davacı taraftan ciddi bir şekilde araç alımı olduğunu, alım satımların çok ciddi rakamlara tekabül ettiğini, haliyle yapılmış bir indirim var ise de bu indirimin söz konusu sözleşme gereği olmadığını, tarafların karşılıklı anlaşmaları ile olduğunu, müvekkili şirketin davacı şirket ile ...arasındaki iş ilişkisini bilmesinin mümkün olmadığını, istenen ücretlerin ödenmesi suretiyle araçların satın alındığını, davacının ihtiyati haciz talebi yönünden 2004 sayılı İİK'nun 257. maddesindeki şartların oluşmadığını beyan ederek;

davanın ve ihtiyati haciz talebinin reddine, davacı aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; taraflar arasında ...filo indirimi kapsamındaki satışa ilişkin sözleşme bulunduğu iddia edilse de davalının sözleşme altındaki imzayı inkâr ettiği, ispat yükünün davacıda olduğu, imza incelemesi için davalı şirket yetkilisinin ticaret sicil kayıtlarından ve mukayeseye elverişli imzalı belgelerden bilirkişi raporu alındığı, bilirkişinin sözleşme altındaki imzanın davalı şirket yetkilisine ait olmadığını tespit ettiği, bu nedenle davacının sözleşmenin davalı tarafından imzalandığını ispat edemediği, ispat yükü yerine getirilemediği gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili; davalının sözleşme altındaki imzaların kendilerine ait olmadığı yönündeki savunmasının 4721 sayılı TMK m. 2 hükmü uyarınca hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu, araçların filo indirimi kapsamında satıldığının Ford Otosan’dan gelen cevabi yazıyla doğrulandığını, piyasa şartlarında böyle bir indirimin taahhütname olmaksızın yapılmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, ayrıca sözleşme ve taahhütnamelerin davalı şirket çalışanları tarafından şirket kaşesi basılı şekilde davacıya teslim edildiğini,

6098 sayılı TBK m. 116 ve 547 vd. hükümleri kapsamında yardımcı kişilerin fiillerinden şirketin sorumluluğunun bulunduğunu, kaşenin davalı şirkete ait olduğunu ve bu hususta itirazın dahi bulunmadığını, indirimli satıştan davalı şirketin yararlandığını, araçların taahhütnameye aykırı şekilde erken satılmasıyla davacının zarara uğradığını, kararının hatalı olduğunu, kararın kaldırılarak davanın kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olmak üzere yapılan inceleme sonunda; Dava, davalı şirket yetkilisi tarafından imzalandığı iddia olunan 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli ...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesine aykırılık nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. Uyuşmazlık, 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmelerdeki imzaların davalı şirket yetkilisi ......'a ait olup olmadığı ile davalı şirket tarafından anılan sözleşmelerin ilgili hükümlerinin ihlal edilip edilmediği hususlarında toplanmaktadır.

Davacı tarafından dava dilekçesinin ekinde dosyaya sunulan 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli "...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesi" başlıklı sözleşmelerin incelenmesinden; dokuz (9) sayfadan oluştuğu, Ek-1 "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi'nin" sözleşmelerin içinde yer alan ve sözleşmelerin 5. sayfasını oluşturan kısım olduğu, 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmelerin ara sayfası niteliğinde olduğu,

12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmelerin 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8 ve 9. sayfaları ile bir bütün oluşturup sıralı olarak devam ettiği, davacının dayandığı 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmeler (9) sayfadan ibaret olup, maddelerin başlığı, sırası, içeriği dokuz sayfasının birbiri ile bağlantılı olduğu ve bir bütünlük taşıdığı, 12/03/2020 tarihli sözleşmedeki her sayfada davalı şirketin kaşesinin üzerinde imza olduğu, 23/07/2020 tarihli sözleşmedeki bazı sayfalarda sadece imza, bazı sayfalarda ise davalı şirketin kaşesinin üzerinde imza olduğu,

davalı vekilinin cevap dilekçesi ile 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli "...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmelerinin" ve "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamelerinin" şirket yetkilisi tarafından imzalanmadığını iddia ettiği, davalı tarafın cevap dilekçesi ile imza itirazında bulunduğu anlaşılmaktadır.

Yargıtay uygulaması ve öğretide; tacirler arasında düzenlenmiş olsa bile birden çok sayfadan oluşan yazılı sözleşmelerin devam eden sayfalarının taraflarca imzalanması veya paraf edilmesi zorunluluğu kabul edilmemektedir. Sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'dan bu yolda bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, sözleşme metninin birden çok sayfadan oluşması halinde her sayfanın imzalanması zorunlu değil ise de, metin içerik, anlam ve devam eden maddeler ile başlıkları bakımından mantıksal sıralama (silsile) ve bir bütünlük arzetmesi gerekmektedir (Yargıtay 3. HD'nin 07/12/2021 tarihli ve 2021/273 E., 2021/12613 K. sayılı kararı).

Somut olayda, taraflar arasında araç satışı ilişkisi olduğu, davacı tarafından davalıya filo indirimi kapsamında piyasa fiyatlarının altında araçlar satıldığı, davacı tarafça 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmelere ve sözleşmelerin içinde yer alan ve sözleşmelerin 5. sayfasını oluşturan Ek-1 "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi'nin" 3.2 ile 3.3. maddelerine aykırı olarak, yani davaya konu üç (3) adet aracın altı (6) ay geçmeden ve 10.000 kilometre yol kat etmeden davalı şirket tarafından satışının yapıldığı iddia edilerek indirim bedelinin davalıdan tahsilinin talep edildiği,

davalı tarafın "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi" isimli belgelerin, 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmelerin müvekkili şirket yetkilisi tarafından imzalanmadığını, anılan belgelerin ve sözleşmelerin şirketi bağlamadığını beyan ederek davanın reddini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince davalı şirket yetkilisi ...'a ait imza ve yazı örneklerinin ilgili yerlerden celp edildiği, davacı tarafından 23/07/2020 tarihli sözleşmenin aslının dosyaya sunulduğu, ancak 12/03/2020 tarihli sözleşmenin aslının sunulmadığı,

08/07/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre tetkik konusu belge olan 23/07/2020 tarihli dokuz (9) sayfadan ibaret bir adet ...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesi ile mukayese konusu belgelerin incelenmesi neticesinde inceleme konusu ...Filo İndirimi Uygulaması Çerçeve Sözleşmesi üzerinde "......." adına atılı olan imzaların mevcut mukayese imzalarındaki farklılıklara atfen ... elinden çıkmadığının tespit edildiği, İlk Derece Mahkemesince 22/07/2022 havale tarihli bilirkişi raporu esas alınarak davanın reddine karar verildiği, verilen bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamı incelendiğinde; davacı tarafça dava konusu edilen toplam (3) adet araçtan; ... şase numaralı (2) adet aracın 12/03/2020 tarihli sözleşmeye istinaden,...... şase numaralı aracın ise 23/07/2020 tarihli sözleşmeye istinaden davacı tarafından davalıya satıldığı, davacı tarafça dava dilekçesi ekinde 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli her iki sözleşmenin fotokopisinin de sunularak her iki sözleşmeye de dayanıldığı, davalı tarafça cevap dilekçesinde 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli her iki sözleşmedeki imzanın da müvekkiline ait olmadığının savunulduğu,

İlk Derece Mahkemesinin 17/05/2022 tarihli ara kararında sözleşme tarihi tasrih edilmeksizin sözleşme aslının temin edilerek grafoloji bilirkişisinden imza incelemesi konusunda rapor istendiği, davacı vekili tarafından 10/01/2022 tarihli dilekçe ekinde sadece dava konusu araçlardan ... şase numaralı araca ilişkin 23/07/2020 tarihli sözleşme aslının ibraz edildiği, hükme esas alınan 22/07/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda da sadece bu sözleşmedeki imza aidiyeti konusunda inceleme yapıldığı,

diğer iki araca ilişkin 12/03/2020 tarihli sözleşme hakkında İlk Derece Mahkemesince herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadan, eksik inceleme ile hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır.

Hal böyle olunca İlk Derece Mahkemesince 12/03/2020 ve 23/07/2020 tarihli sözleşmeler ve anılan sözleşmelerin 5. sayfalarında yer alan "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesi"nin sözleşmenin bir parçası olarak kabulü ile davalı tarafın hem anılan sözleşmelere hem de sözleşmelerin 5. sayfasında yer alan "Filo İndirimi Müşteri Taahhütnamesindeki" imzalara itirazı olduğundan, 12/03/2020 tarihli sözleşme aslı celp edilerek mukayese konusu belgeler ile davalı şirket yetkilisi ...'ın imzası karşılaştırılarak anılan sözlemedeki imzanın davalı şirket yetkilisi ...'ın elinden çıkıp çıkmadığının tespitinin yapılması,

söz konusu 12/03/2020 tarihli sözleşmedeki imzanın davalı şirket yetkilisinin elinden çıktığının tespiti halinde 12/03/2020 tarihli sözleşmeden ve anılan sözleşmenin 5. sayfasındaki taahhütnameden sorumlu tutularak ..... şasi numaralı iki araç yönünden davacının talep edebileceği tazminat miktarı da hesaplanarak hâsıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik ve yüzysel inceleme ile yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.

Yukarıda anılan gerekçelerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353 maddesi gereğince, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılması sonucuna göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Ayrıca, davacı .... A.Ş.'nin icranın geri bırakılması talebinin .... İcra Hukuk Mahkemesinin 22/09/2022 tarih ve 2022/805 D.İş, 2022/809 D. İş K. sayılı kararı ile kabul edilerek Diyarbakır İcra Dairesinin 2022/89645 E. sayılı dosyasındaki ilamlı icranın geri bırakılmasına karar verildiği, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/09/2022 tarih ve 2021/261 E., 2022/2262 K. sayılı kararının kaldırılmasına karar karar verilmesi nedeniyle icranın geri bırakılması kararı için sunulan teminatın güvence fonksiyonu kalmadığı anlaşıldığından, davacının Diyarbakır İcra Dairesinin 2022/89645 E. sayılı dosyasına sunmuş olduğu teminatın davacıya iadesine de karar verilmiştir.