Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi E.2024/717 K.2024/1284

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ile davalı arasında ... plakalı aracın sözleşmesi ile çalışması için Erzurum....

Noterliğinin 06/07/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı sözleşmesi ile davacı ile davalı arasında anlaşıldığını, davalının bu araçlar ile davacı müvekkilinden hizmet sağladığı belli yerlere çalışmasını istediğini ve bunun karşılığında müvekkiline ücret ödediğini, ancak sözleşme imzalanırken davalının daha önce başka kişilere yaptığı gibi bazı sebepler öne sürerek sözleşme bedelini hukuka aykırı olarak 1.200,00 TL olarak belirlediğini, bu hususun davalının baştan beri kötü niyetle hareket ettiğinin açık delili olduğunu,

sözleşme içeriğinde araç içerisinde çalışacak olan personelin Sosyal Güvenlik ve İş Güvenliği sorumluluğunun ruhsat sahibi olan davacı müvekkile ait olacak şekilde anlaşıldığını, müvekkili tarafından araçlara istinaden davalıya kesmiş olduğu fatura ile müvekkile ödenen rakamlar arasında oldukça fazla bakiye alacaklarının olduğunu, müvekkilinin esnaf olduğunu, davalı tarafından her seferinde yapılan eksik ödemeler ile Ocak 2023 ve Şubat 2023 dönemlerine ilişkin olarak belirlenen alacakların ödenmesini toplantıda talep etmesi ile davalı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak sözleşmenin feshedildiğini,

fesihten önceki son iki aya ilişkin müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin maddi kayba uğradığını belirterek davanın kabulüne, feshedilen sözleşme gereğince müvekkilinin hak ettiği ancak ödenmeyen fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL'nin, maddi kayba uğrayan müvekkili için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Erzurum .. Asliye Hukuk Mahkemesi 14.12.2023 tarih ve 2023/... Esas - 2023/... Karar sayılı kararı ile; " Somut olayda sözleşme konusu ... plakalı aracın kamyon olduğu, ruhsat kaydında kullanım amacının ticari olarak belirtildiği, işin ticari nitelikte bulunduğu tartışmasızdır.( Aynı yönde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 14/07/2023 tarih 2023/1707 Esas, 2023/2230 Karar sayılı ilamı)

Tüm dosya kapsamı, tarafların yazılı beyanları, dosya bir bütün olarak incelenmiş olup, taraflar arasındaki uyuşmazlığın taraflarca imzalanan sözleşmeden kaynaklanan alacak ve sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan maddi tazminat talebi olduğu, sözleşme konusu ... plakalı aracın kamyon olduğu, ruhsat kaydında kullanım amacının ticari olarak belirtildiği, davalının limited şirket olduğu ve davacının işletme hesabına göre defter tuttuğu anlaşılmakla, taraflar arasındaki işin ticari nitelikte ve bu nedenle uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu anlaşılmakla görevsizlik kararı vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın GÖREVSİZLİK nedeni ile REDDİNE, görevli mahkemenin ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ olduğuna,

2-HMK'nun 20/1 maddesi uyarınca iş bu karar süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşir ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulur ise başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye talep gönderilmesini talep etmesi halinde dava dosyasının GÖREVLİ ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NE GÖNDERİLMESİNE,," şeklinde karar verilmiş verilen karar 21.03.2024 tarihinde kesinleşmiştir.

Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi 28.03.2024 tarih ve 2024/... Esas - 2024/... Karar sayılı kararı ile; "Somut uyuşmazlıkta taraflar arasındaki dava, bir aracın sürücüsü ile birlikte hizmet vermesine ilişkin hizmet sözleşmesi olduğundan, davanın mutlak ticari dava ve yukarıda belirtilen üçüncü grup ticari davalardan olmadığı açıktır. Bu davanın nispi ticari dava olması için ise her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlık konusunun her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir. (bknz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2020/1481 Esas 2020/3593 Karar sayılı ilamı) Davacının tacir olup olmadığı hususunda ticaret odasına yazılan müzekkere cevabında davalının ticaret odası kaydının bulunmadığı belirtilmiştir. Esnaf odasına yazılan müzekkere cevabında davacının

esnaf odasına kayıtlı olduğunun bildirildiği, yine Gelir İdaresi Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabında da davacının işletme hesabına göre defter tuttuğu belirtilmiştir. Davacının vergi kayıtları ve esnaf odası ile ticaret odası kayıtlarından anlaşılacağı üzere davacının tacir olmadığı ve esnaf olduğu sabittir. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlık nispi ticari dava olarak da değerlendirilemez. Eldeki dosya ile benzer doğrultuda olan Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2019/4302 Esas 2019/5615 Karar 08/10/2019 karar sayılı ilamı doğrultusunda, davacının davasının görev nedeniyle usulden reddine, Mahkememizin görevsizliğine, dosyada görevli mahkemenin Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, 2-Erzurum 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ile karşılıklı görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından, Mahkememiz kararının kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesi halinde görevli mahkemenin tayini için dosyanın Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmesine," şeklinde karar verilmiş olup, verilen karar 09.05.2024 tarihinde kesinlişmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Her iki mahkeme tarafından verilen görevsizlik kararları ile çıkan olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi amacıyla dosya HMK 21. maddesi uyarınca re'sen merci tayini için Dairemize gönderilmiştir.

Bilindiği üzere yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

HMK'nın "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "Kesin yetki hallerinde her iki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvurulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. maddesine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye ilişkin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahkemesince veya Yargıtayca belirlenir."

Dava, sözleşmenin feshi nedeniyle tazminat isteklerine ilişkindir.

HMK'nın 2. maddesinde asliye hukuk mahkemelerinin görevi düzenlenmiş olup, bu hükme göre "Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir." Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasında istisna öngörülerek "Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." ifadesine yer verilmiştir.

Taraflar arasında akdedilen 06/07/2020 tarihli sözleşmenin konusu, davacıya ait olan kamyonun davalılar için taşıma yapmak üzere kiralanması işi olup, sözleşmenin 7. maddesinde, sürücü olarak çalışacak kişinin SGK ve İş Güvenliği sorumluluğunun ruhsat sahibi tarafından karşılanacağı kararlaştırılmıştır. Buna göre, sözleşme sürücüsüz araç kiralama hizmeti sözleşmesi olduğu, davacının tacir olduğunun dosya içeriğinden anlaşılamadığı, kamyonun şoförünün davacı yanca temin edileceği, taraflar arasında kira ilişkisi bulunmayıp uyuşmazlık hizmet sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. ( Yarg 3. HD 2017/6402 Esas – 2019/2883 Karar sayılı ilamı) görülmektedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın sürücüsüz araç kiralama işine ilişkin hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle, davanın genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi tarafından görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.