Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1387 K.2025/836

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin desteği ...'nun işveren adına yürüttüğü iş nedeniyle kullanmakta olduğu... plakalı sigortasız araçla trafik-iş kazası geçirdiğini ve aynı işverene bağlı olarak çalışan diğer işçi ...’la birlikte vefat ettiğini, kazaya karışan aracın işleteninin ... olduğunu, kazaya karışan aracın sigortasız olması nedeniyle, meydana gelen zarar ... teminatı kapsamında olduğundan; davalı ... tarafından bahsi geçen kazada ölen diğer işçi ... mirasçılarına destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, ödediği tazminatın rücuan tahsili amacıyla da müvekkilleri aleyhine Erzurum ....

İcra müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, ...

26/12/2019 tarih ve 2019/...sayılı yazısı ile "... mirasçılarına, poliçe limiti dahilinde toplam 150.000,00-TL'nin ödeneceğine karar verildiği ancak ... yaptığı ödemeler için zarara neden olan aracın işletenine, sürücüsüne ve diğer sorumlulara ve kusuru nisbetinde rücu edebileceğini, bu nedenle müvekkillerine ödenmesine karar verilen tazminatın, ...'ın ölümü nedeniyle hak sahiplerine ödenen tazminata mahsup edileceğinin" bildirildiğini, Erzurum 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2008/..

E - 2021/.. K sayılı dosyasında, müvekkilleri aleyhine açılmış olan 2020/87 E sayılı birleşen dava yönünden davanın reddine karar verildiğini, müvekkillerinin murisi olan sürücünün kazada tam kusurlu olsa dahi, davalı ... tazmin sorumluluğunun ortadan kalkmayacağını beyanla davalı tarafça, Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2021/...

Esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile itiraz konusu tüm alacaklar yönünden takibin kaldığı yerden devamıyla davalı aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra-inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafların taleplerinin zamanaşımına uğradığını, açılan davanın haksız olduğunu, davacıların yapmış olduğu haksız ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacak nitelikteki talebin esastan reddini, yargılama masrafları ve vekalet ücretlerinin davacılara yükletilmesini talep ettikleri anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, "...Şu hale göre; işleten (veya sürücü) murisin, ister kendi kusuru ister bir başkasının kusuru ile olsun salt ölmüş olması, destekten yoksun kalanlar üzerinde doğrudan zarar doğurup; bu zarar gerek Kanun gerek poliçe kapsamıyla teminat dışı bırakılmamış olmakla, davacının hakkına, desteğinin kusurunun olması etkili bir unsur olarak kabul edilemez ve destekten yoksunluk zararından kaynaklanan hakkın sigortacıdan talep edilmesi olanaklıdır...

''Davacının uğradığı zarara bağlı olarak talep ettiği hak, salt miras yoluyla geçen bir hak olmayıp, bilimsel ve yargısal içtihatlarda kabul edildiği üzere destekten yoksun kalanın şahsında doğrudan doğruya doğan, asli ve bağımsız bir talep hakkıdır.

Davacıların ölenin salt mirasçısı sıfatıyla değil, destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatıyla dava açtığı, ölüm nedeniyle doğrudan davacı üzerinde doğan destekten yoksunluk zararının oluşumundaki kusurun davacıya yansıtılamayacağı, dolayısıyla tam kusurlu araç sürücüsünün ve onun eylemlerinden sorumlu olan işletenin kusurunun, işletenin ve sürücünün desteğinden yoksun kalan davacıyı etkilemeyeceği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve kaza tarihinde yürürlükte olan Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı davalı sigorta şirketi,

işletenin ve dolayısıyla sürücünün üçüncü kişilere verdiği zararları teminat altına aldığına ve destekten yoksun kalan davacı da zarar gören üçüncü kişi konumunda bulunduğuna göre, davalı sigorta şirketi zararın tamamından sorumlu olacağından, davacıların davalı sigorta şirketinden destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilecektir.'' (YHGK., 15/06/2011 gün ve 2011/17-142 Esas - 411 Karar; YHGK., 22/02/2012 gün 2011/17-787 Esas, 2012/92 Karar; YHGK., 16/01/2013 gün, 2012/17-1491 Esas, 2013/74 Karar).'' Yargıtay 4 HD 2021/13853E.

2022/7107K

Emsal yargı içtihatları ve kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan ''Genel Şartlar'' değerlendirildiğinde mahkememizce davacıların gerçek zararının belirlenebilmesi için dosya aktüer bilirkişisine tevdi edilmiş ibraz edilen raporda. 2009 Yılı Teminat Limiti 150.000,00 TL olmakla, hesaplanan tutarların garameten paylaştırılması halinde; eş ... yönünden 142.682,87 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, çocuk ...

Yönünden 655,10 TL destekten yoksun kalma tazmlnatı hesaplandığı, çocuk ...yönünden 1.751,68 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, Çocuk ...yönünden 1.151,34 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, çocuk ... Yönünden 3.759,01 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, Erzurum.. İcra Dairesi 2021/...

Esas Dosyası'nda (Teminat Limitiyle Bağlı Kalınarak) 169,875,00 TL takip çıkışı hesaplandığı davacıların taleplerinin gerçek zararları kapsamında olduğu, meydana gelen trafik-iş kazası nedeniyle davacıların gerçek zararlarını davalıdan isteyebilecekleri..." gerekçesiyle

..."Davanın kabulü ile, Erzurum .. İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyasına konu itirazın iptali ile, takibin 150.000,00-TL asıl alacak, 19.875,00-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 169.875,00-TL üzerinden devamına, Asıl alacağın %20'si olan 30.000,00-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı istinaf dilekçesinde özetle; talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, eşin evlenme şansı indiriminin kaza tarihindeki yaşına göre hesaplanması gerekirken yerel mahkemece bu hususta inceleme yaptırılmadığını ve gramaten paylaştırma ilkesine riayet edilmediğini, kazanın trafik kazası değil iş kazası niteliğinde olduğunu, kazanın meydana gelmesinde asli ve tam kusurun müteveffaya ait olduğunu, bu sebeple davacıların herhangi bir tazminat hakkı bulunmadığını,

müteveffanın sigortasız aracın tam kusurlu sürücüsü olup mirasçılarının genel şartlar uyarınca sürücü zararından kaynaklanan olayda davacıların tazminat hakkının bulunmadığını, müvekkili şirketin temerrüde düşmediği gibi dava açılmasına da sebebiyet vermediğini, icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi bulunmayan aracın karıştığı trafik kazası sonucu meydana gelen ölüm nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalanların başlattığı icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş, davalı vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) Davanın tarafları gözetildiğinde işçi ve işveren/işveren vekili arasındaki iş akdi ya da iş kanunu kapsamında bir uyuşmazlık söz konusu olmadığı, ...’na karşı açılan davanın ticari nitelikte bir dava olduğu (bknz.

Yargıtay 4.H.D.2024/6488 E. 2024/8079 K. Sayılı ilamı), kazanın meydana geldiği tarih dikkate alındığında; davacıların desteğin ölümü ile oluşan zararın ölenin mirasçısı olmaları sıfatına değil destekten yoksun kalan üçüncü kişi sıfatlarına dayanarak tazminat talebinde bulundukları, ölenin kusur durumunun davacıları etkilemeyeceği, kazaya karışan aracın ZMSS poliçesi bulunmadığından oluşan zarardan ... sorumlu olduğu sabit görülmekle (bknz.

Yargıtay 4. H.D.2022/9861 E. 2024/6079 K. Sayılı ilamı) davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

2-) Dava trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatının tahsili istemine yönelik itirazın iptali davasıdır. Uyuşmazlığın haksız fiilden doğmuş olması nedeniyle, tarafların kusur oranının ve gerçek zarar miktarının belirlenmesi yargılamayı gerektirmektedir. Bu minvalde ortada likit bir alacağın bulunduğundan bahsetmek mümkün olmadığından eş söyleyişle alacağın miktarının tayini yargılamayı gerektiğinden icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde icra inkar tazminatına karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davalı vekilinin istinaf itirazının (1.) bentte yazılı açıklama dahilinde reddi, (2.) bentte yazılı açıklama dahilinde hatalı olarak icra inkar tazminatına hükmedilmiş olması nedeniyle kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dairemizce yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

II-KALDIRILIP DÜZELTİLEN HÜKMÜN YERİNE GEÇMEK ÜZERE

"1-Davanın kabulü ile, Erzurum .... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı dosyasına konu itirazın iptali ile, takibin 150.000,00-TL asıl alacak, 19.875,00-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 169.875,00-TL üzerinden devamına,

Davacının icra inkar tazminatı isteminin alacak likit ve belirlenebilir olmadığından reddine,

2-Davacı taraflar adli yardımdan yararlandığından ve dava açılırken harç ve yargılama giderlerinden muaf olduğundan, başlangıçta alınması gereken 80,70-TL başvuru harcı ve 11.604,16-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan 26.481,25-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

4-Davacı taraflar adli yardımdan yararlandırıldığından suç üstü ödeneğinden harcandığı anlaşılan 1.000,00-TL bilirkişi ücreti, 81,50-TL posta ve e-tebligat ücreti olmak üzere toplam 1.081,50-TL yargılama giderinin davalı tarafından hazineye gelir kaydına,

5-Dava şartı olan arabuluculuk son tutanağı gereğince arabulucuya ödenen 1.640,00-TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine," şeklinde YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

III-Davalıdan alınan istinaf karar peşin harcının davalıya iadesine,

IV-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan, 492,00-TL başvuru harcı, 234,00-TL dosya masrafı olmak üzere toplam 726,00-TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

V-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

VI-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında başvurusunda bulunan davalı tarafından tehiri icra talebi uyarınca varsa yatırılan teminatın iadesine,

VII-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 02/06/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.