Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1409 K.2025/612

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... İletim A.Ş. .... Bölge Müdürlüğü ve ...

Genel Müdürlüğü ile bağlı diğer Bölge Müdürlükleri tarafından yapılan ihalelere girdiğini ve müvekkilinin uhdesinde kalan ihalelere ilişkin imzalanan sözleşmeler neticesinde müvekkilinin edimlerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı ile müvekkil arasında herhangi bir anlaşmazlık veya davanın bulunmadığını, söz konusu ihalelere ilişkin olarak davalı kurum ve diğer Bölge Müdürlükleri arasında sözleşme yapılmadan önce ...

Bölge Müdürlüklerinin talebi nedeniyle ihale bedelinin yüzde 0.569’na tekabül eden ihale karar damga vergisi bedellerinin mezkur kurumların hesaplarına yatırıldığını, bu bedellerin daha sonra ...

Bölge Müdürlükleri tarafından ilgili vergi dairelerine ihale karar damga vergisi olarak beyan edilip ödendiğini, sözleşme yapılmadan önce davalı ve diğer kurumlar tarafından icbar mahiyetinde sözleşmenin bir ön koşulu olarak istenen ihale karar damga vergisi bedellerine ilişkin olarak gerek müvekkili şirketçe ve gerekse bu alanda faaliyet gösteren başka şirketlerce Vergi Usul Kanununda yer alan "Vergilendirme Hatası" nedeni ile ilgili vergi dairesi ve akabinde Gelir İdaresi Başkanlığı nezdinde yine Vergi Usul Kanununda yer alan "Düzeltme" ve "Şikayet" yollarına başvurulmasının gerektiğini,

sonuç alınmadığı takdirde Vergi Mahkemelerinde Gelir İdaresi Başkanlığı aleyhine dava açılacağını, müvekkili tarafından açılan bu davalarda gerek davalı GİB ve gerekse müdahil olarak davaya katılan ... tarafından yapılan sözleşmelerin, şartnamenin, tebliğin bazı maddeleri ve sebepsiz zenginleşme gibi hususları ileri sürülerek davanın reddinin talep ettiklerini ancak Vergi Mahkemeleri tarafından bu hususlara itibar edilmeyerek davaların lehlerine sonuçlandığını, müvekkili şirket tarafından davalı ...

İletim A.Ş. (...) .... Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan ihalelere ilişkin ve davalı hesabına yatırılan ihale karar damga vergisi bedellerine ilişkin olarak Erzurum Vergi ...Vergi Mahkemesinde açılan 6 davanın tamamının lehlerine sonuçlandığını, müvekkili tarafından ...

Genel Müdürlüğü ile diğer Bölge Müdürlüklerinin icbar yolu ile tahsil ettiği ihale karar damga vergilerine yönelik açılmış ve müvekkil lehine sonuçlanmış çok sayıda davanın bulunduğunu, söz konusu davaların müvekkili lehine sonuçlanıp vergi daireleri tarafından müvekkile ödeme yapıldıktan sonra ilgili vergi daireleri tarafından davalı ve diğer ...

Bölge Müdürlüklerine vergi fişi kesildiğini ve ihale karar damga vergilerinin tahsil edildiğini, mahkeme kararı gereğince vergi daireleri tarafından müvekkili şirkete ödenen meblağların yasal olarak alınması gerekli mükelleften yani davalıdan geri alındığı için ortada vergi mahkemesi kararları olmasına rağmen davalı tarafından müvekkili şirketin aralık 2021 hakkedişinden kesildiğini ve müvekkili şirketin mahkemeden lehine karar çıktığı için cezalandırıldığını, müvekkili şirketin şimdiye kadar uğraştığı yasal yolların davalı tarafından çöpe atıldığını,

davalının müvekkilinin hakedişinden bu kesintiyi yaparken müvekkiline hiç bir yazılı ya da sözlü bilgi vermediğini tamamen keyfi olarak kesintiyi gerçekleştirdiğini ve müvekkilinin Aralık 2021 hakedişinden 96.992,60-TL'lik bir kesinti yapıldığı şeklinde ki sorusu üzerine davalı kurumun bir kısım çalışanları tarafından şifahi olarak bilgi verildiğini, davalı ... ....Bölge Müdürlüğünün müvekkili şirketin hakkedişinden yaptığı kesintinin kendileri tarafından vergi dairesi müdürlüklerine yapılan hangi ihale karar damga vergisine ilişkin olarak yaptığının anlaşılamadığını,

davalının ilk önce 150.000-TL'lik bir kesinti yaptığını sonra bunun bir kısmını geri müvekkili şirkete ödediğini ve yaptığı kesinti ile ilgili olarak müvekkili şirketin yazılı başvurusuna rağmen yazılı bir cevap vermediğini, davalı ... ....

Bölge Müdürlüğünün müvekkili şirketin 11.01.2022 tarihinde hesabına yatan 2021 yılı Aralık ayı hakedişinden haksız olarak kestiği 96.992,60-TL'nin tahsili için bu davayı açma zorunluluğunun doğduğunu belirterek davalarının kabulü ile davalı ... ....Bölge Müdürlüğünün müvekkili şirketin 2021 Aralık ayı hakkedişinden haksız olarak kestiği 96.992,60-TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Bölge müdürlükleri ile davacı kurum arasında imzalanan sözleşmelere ilişkin damga vergilerinin davacı kurumla yatırıldığını, Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan hizmet alım ihalelerinde sözleşmenin tarafı olan ilgili firmaların, %4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderleri içerisinde sözleşmeden doğan damga vergilerinin yer almakta olduğu,

ayrıca sözleşme hükümleri gereğince kurumlarına ödenmek durumunda kalınan damga vergisinden firmanın sorumlu olduğunu, firma ile yapılan hizmet alım sözleşmesinin 7. Maddesine göre "Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahi ) yerine getirilmesine ilişkin ulaşım, her türlü, sigorta, vergi, ve harç giderlerinin isteklice teklif edilecek fiyata dahildir.” hükmü gereğince ihale karar damga vergisinden davacı firmanın sorumlu olduğunu, damga vergisine tabi olan sözleşmelerde tarafların, özel düzenleme ile damga vergisi yükümlülüğünün bir tarafa ait olacağını kararlaştırabildiklerini,

damga vergisinin ödeme yükümlülüğünün belirlendiği bu hükümlerin sözleşmenin tarafları arasında geçerli olduğunu ve vergi idaresine karşı ileri sürülemeyeceğini, Vergi Usul Kanunu'nun .... maddesinde "Vergi kanunlarıyla kabul edilen haller müstesna olmak üzere, mükellefiyete veya vergi sorumluluğuna müteallik Özel mukaveleler vergi dairelerini bağlamaz." hükmünün yer aldığını, yasada da belirtildiği üzere, damga vergisini ödeme yükümlüğünde sözleşmenin değil, kanun hükmünün esas olduğunu, tarafların kendi iradeleri ile mükellef veya sorumlu sıfatlarını ortadan kaldıramayacağını ve başkasına aktaramayacaklarını,

damga vergisi kanununun 24/2 maddesinde birden fazla kişi tarafından imza edilen kağıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenlerin müteselsilen sorumlu olduğunu, vergi dairesinin müteselsil sorumluluk gereği sözleşmenin herhangi bir tarafından damga vergisinin tamamını ödemesini isteyebileceğini, Sözleşmede damga vergisinin bir tarafa ait olduğuna yönelik kaydın özel hukuk yönünden geçerli olacağını, vergi idaresine damga vergisini ödemek zorunda kalan tarafın sözleşme gereği ödemekle yükümlü olan tarafa rücu edebileceğini, kurumlarınca sözleşmeden doğan yasal yükümlülüklerin yapılan sözleşmelerle karşt tarafa devredildiğini,

damga vergisinin ödemesinin üç türlü gerçekleştiğini, söz konusu sözleşmeye ait damga vergisinin makbuz karşılığında ödenmek suretiyle kanuni yükümlülüğün yerine getirildiğini, davacının dava dilekçesinde belirttiği ve taraflarına ihbar edilen dosyaların henüz kesinleşmediğini istinaf incelemesi aşamasında olduğunu, davacı firmanın ödemiş olduğu ihale karar damga vergilerini, gelir idaresi başkanlığından iade aldığını, kurumlarının bu vergileri Vergi dairesine tekrar ödediğini, davacı firmanın tekrar dava açıp açıp talep etmesinin sebepsiz zenginleşmeye yol açacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

YEREL MAHKEME KARARI

Mahkemece, "...Taraflar arasındaki uyuşmazlık ihale karar damga vergisinden sorumlu olan tarafın davalı mı davacı mı olacağı hususunda toplanmaktadır. Öncelikler taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde ihale karar damga vergisinden davacı yüklenicinin sorumlu olacağı hususunda herhangi bir madde olmadığı anlaşılmaktadır.

Davalı taraf ihaleyi yapan olması nedeniyle bu durumunu kullanarak sözleşmeden önce davacıdan ihale karar damga vergisi adı altında ödemeler almış ise de, davacı Vergi Mahekemelerinde açtığı davalar neticesinde bu vergiden kendisinin sorumlu olmadığını ispatlayarak bu bedelleri iade almıştır. Vergi Mahkemesi kararlarında bu vergiden davalının sorumlu olacağı gerekçesiyle davacının davaları kabul edilmiştir.

Davalının sorumlu olduğu vergiyi hizmet sözleşmesine herhangi bir hüküm eklemeden davacıdan tahsil etme gayreti neticesinde, davalı hukuki müracaat hakkını kullanarak ödediği bedeli iade almıştır. Akabinde davalının davacının 2021/... ihale kayıt numaralı ihale kapsamındaki hakedişinden kesinti yapmasının ise hiç bir hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Davalı davacının yükümlü olmadığı bir tutarı davacı tarafa ödetmek istemektedir, ancak taraflar arasındaki sözleşmede buna dair bir hüküm bulunmadığından ve davacının hizmetinde bir eksiklik ya da ayıp bulunmadığı " gerekçesiyle "Davanın kabulü ile;96.992,60-TL'nin 11/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine " şeklinde karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF İTİRAZLARI

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan hizmet alım ihalelerinde sözleşmenin tarafı olan ilgili firmaların, %4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderleri içerisinde sözleşmeden doğan damga vergilerinin yer aldığını, ayrıca sözleşme hükümleri gereğince de ödeme durumunda kalınan damga vergisinden firmanın sorumlu olduğunu, yine firma ile yapılan hizmet alım sözleşmesinin 7. Maddesine göre “ Taahhüdün ( ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil ) yerine getirilmesine ilişkin ulaşım, her türlü sigorta , vergi,

ve harç giderleri isteklice teklif edilecek fiyata dahildir.” hükmü gereğince ihale karar damga vergisinden davacı firmanın sorumlu olduğunu, Bölge Müdürlüğünce imzalanan sözleşmelere ait tüm yasal yükümlülüklerin kanuni süresinde yerine getirilmiş olmasına rağmen, ...

Vergi Dairesi tarafından ihbarnamelerin gönderildiğini, damga vergilerinin tahakkuk ettirilerek vergi dairesine ödendiğini, yapılan ihalelerle ilgili firma hakedişinden herhangi bir kesinti yapılmadığını, Gerekçeli kararda sözleşme yapılmadan sadece Bölge Müdürlüğünün talebi gereği, ihale karar pulunun Teşekkül hesabına yatırıldığı hususu belirtilmiş ise de vergisel konuların açık ve net bir şekilde yazılı olduğu sözleşme ve idari şartnamenin sözleşme imzalanmadan önce ihale dökümanında firmanın bilgisine sunulduğunu, yani sözkonusu firmanın vergisel yükümlülükleri hususunda bilgi sahibi olarak sözleşmeyi imzalamaya gelindiğini,

sözleşme ve idari şartnameyi imzalayarak tüm maddelerin açık bir şekilde kabul edildiğini, sonuç olarak verilen kesin kararlar karşısında müvekkilinin yapmış olduğu herhangi bir hatalı işlemin olmadığı, davacının açmış olduğu davada hukuki menfaatinin bulunmadığı gibi talebinde tek dayanak olarak göstermiş olduğu delillerin de ortadan kalktığını, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

İstinaf talebinde bulunan davalı vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı,

mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunda davacı yüklenicinin trafo merkezlerinin 6 ay süre ile hizmet alımı yolu ile işletilmesi işine ait 2021 Aralık ayı hakkedişinden kesilen, 96.992,60 TL tutarın, temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.