Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/810 K.2025/187

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...

Erzurum Şubesi'nin ... seri numaralı, 28/.../2022 keşide tarihli, 150.000,00 TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı hamiline olan çekin keşideci tarafından ciro yapılmaksızın zilyetliğin devri yoluyla dava dışı ... isimli kişiye, dava dışı ... ise, aralarındaki ticari ilişki münasebetiyle ciro yapmaksızın yine zilyetliğin devri yoluyla müvekkile devrettiğini, söz konusu çekin yetkili ve meşru hamil olan müvekkilinin yedinde iken kaybolduğu veya çalındığını, müvekkilinin Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/...

Soruşturma No'lu dosyası ile suç duyurusunda bulunduğunu, söz konusu çeklerin iptali için Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, ödeme yasağı konulduğunu, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas sayılı dosyasında davalı ... müdahale talebinde bulunduğunu, verilen süre içerisinde istirdat davası açtıklarını, keşideci ...

(TC. ...) ve ilk hamil olan çeki müvekkiline teslim eden dava dışı ...'un beyanlarının alınmasını, müdahale talebinde bulunan davalının iptalini istediği çekin arkasında cirosu bulunan... tarafından çekin kendisine verildiğini iddia ettiğini, söz konusu çekin son yetkili ve meşru hamilinin müvekkili olduğunu, çek müvekkilinin yedinde iken kaybolduğu veya çalınmış olduğunu, çeki eline geçiren meşru ve yetkili hamil olmayan...'ın cirosu ile birlikte ciro silsilesinde kopukluk olduğunu, ilk cironun senedin lehtarı olan kişi tarafından yapılması gerektiğini,

bunu takip eden cironun ise senedin lehtarı tarafından kendisine ciro edilen kişice yapılması gerektiğini, bu nedenle yetkili ve meşru hamilin tespiti noktasında ciro zincirinin araştırılmasını, aksi halde çeki bulan veya çalan bir kişinin de hamil olmasının mümkün olmadığını, davalı taraf yetkili ve meşru hamil olduğunu iddia ediyorsa da kaybolmuş veya çalınmış olan çeki bulan veya çalan kişinin ciro yapmış olmasının davalı tarafı yetkili ve meşru hamil haline getirmeyeceğini, ...'ın çeke nasıl sahip olduğun da ayrıca önemli olduğunu,

hakkında suç duyurusunda bulundukları ve iptali için dava açtıkları çekin müvekkil yedinde iken kaybolduğunu veya çalınmış olduğunu, davalı tarafın yetkili ve meşru olmayan hamilden söz konusu çeki devraldığını, kötü niyetli olduğununu, çekin tarafımıza iadesi ve müvekkilin haksız yere uğradığı zararın giderilebilmesi için istirdat davasını açtıklarını beyan etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... esas sayılı dosyasında çekin müvekkilinde olması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiğini, keşidecisi ... olan 28/.../2022 ödeme tarihli 150.000,00 bedelli ... Erzurum Şubesine ait 1 adet çek hakkında istihkak davası açılmış ise de, yargılamaya konu edilen çekin trafik tescil kayıtlarında müvekkili adına kayıtlı bulunan ...

Plaka sayılı aracın satışına istinaden çekin arkasında cirosu bulunan ...kimlik numaralı... tarafından aracın satış bedeline karşılık olmak üzere müvekkiline verildiğini, müvekkilinin çekin ödeme günü olan 28/.../2022 tarihinde çek bedelini tahsil etmek amacıyla ... Erzurum şubesine çeki ibraz ettiğini, banka görevlisinin Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/...

Esas sayılı dosyası ile ödeme yasağı konulmuş olduğunu söylediğini, kendisine çekin bedelinin ödenemeyeceğini söylediğini, davanın redddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda;"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu çekin dava dışı ... tarafından hamiline düzenlendiği, davacının yetkili hamil olduğunu beyan ettiği çekin kaybolduğundan bahisle Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/... Soruşturma sayılı dosyası ile şikayetçi olduğu ve Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/...

Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açtığı, davaya konu çekin davalının elinde bulunduğunun anlaşılması üzerine eldeki çek istirdadı davasının açıldığı, davalının çeki araç alım satımı dolayısıyla dava dışı...'tan aldığını beyan ettiği, dava konusu çekte davacının cirosunun bulunmadığı, TTK'nun 792.

Maddesi uyarınca ispat külfetinin davacı üzerinde olduğu, davacının ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdadını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebileceği, çek üzerinde cirosu bulunmayan davacının yetkili hamil olduğunun dosya kapsamı itibariyle ispatlanamadığı (Nitekim Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin 2019/2860 Esas ve 2022/516 Karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır) anlaşılmakla" gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin hamiline yazılı bir çek olduğundan öncelikle çekin arka yüzünün incelenmesi ve ciro zincirinin eksiksiz olduğunun belirlenmesi gerektiğini, hamiline yazılı bir çek olması münasebetiyle zilyetliğin devri yoluyla çeke hamil olan kişilerinde tespitinin önem arz ettiğini, bu nedenle çeki keşidecisi ... ile ilk hamil olan çeki müvekkiline teslim eden ... beyanlarının dosya arasına alındığını, Erzurum CBS'nin 2023/... soruşturma numaralı dosyadaki ifade tutanaklarının sunulduğunu,

hakkında suç duyurusunda bulundukları ve iptali için dava açmış olduğu çekin müvekkili yedindeyken kaybolduğunu, davalı tarafın yetkili ve meşru hamili olmadığını, iş bu dosyada soruşturma dosyası sonuçlanmadan acele ile ve hukuka aykırı bir şekilde red kararı verildiğini, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, rıza hilafına elden çıktığı iddia edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Dosya kapsamı itibariyle, davacının zayi nedeniyle çek iptali açtığı, dava konusu çekin davalı tarafından bankaya ibrazı üzerine eldeki iade davasını açtığı, ilk derece mahkemesince davacının yetkili hamil olduğunun ve davalının kötüniyetinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verdiği, karar karşı davacı vekilinin istinaf yasa yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK' nın 792. maddesiyle, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Somut uyuşmazlıkta; davacı tarafça yapılan suç duyurusu üzerine Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... soruşturma sayılı dosyasında; suç eşyasını satın alınması ve kabul edilmesi suçu yönünden ... hakkında karar tarihinden sonra 02/03/2024 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, davalının söz konusu senedi araç satışı karşılığında... isimli kişinden aldığını beyan ettiği ve buna ilişkin yazılı belge sunduğu, ... ve... hakkında suç eşyasını satın alınması ve kabul edilmesi suçu dolayısıyla 21/05/2024 tarihinde iddianame düzenlendiği,

her ne kadar soruşturma dosyası beklenilmemiş ise de inceleme tarihi itibariyle davalı hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği anlaşılmakla, davacı tarafından davalının çeki kötüniyetli iktisap ettiği ve iktisapta ağır kusurlu bulunduğunun ispatlanamaması nedeniyle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, inceleme konusu karar usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.