Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/819 K.2025/582

Taraflar arasında görülen sigorta sözleşmesinden kaynaklı tazminat davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile ... Sigorta arasında düzenlenen, 12/.../2018 tarihli ... numaralı poliçe ve 12/.../2019 tarihli ... numaralı poliçe ile ... Mah. ... ... Cad. Üzerinde bulunan ...

Şubesi, ... adres kodlu taşınmazın sigorta ettirildiği, sigorta kapsamında emniyeti suistimal hasarının meydana gelmesi halinde ... numaralı poliçe ile 100.000,00-TL' ye kadar (12/.../2020 tarihine kadar), ... numaralı poliçe ile 150.000,00-TL' ye kadar müvekkili şirketin zararının karşılanacağı anlaşılmış olup prim ödemeleri müvekkili şirketçe tamamlandığını, sigortalı mahalde 17/07/2019 tarihinde müvekkili şirket çalışanı ... tarafından ... Market ... ...

Şubesinde saat 05.00 sularında güvenlik kameralarının görüntü alması engellenerek sigara çalındığını, yapılan incelemede davalının bu işlemi uzun süredir yaptığını, aynı gün olayla ilgili suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu fiil nedeniyle ... ve çaldığı sigaraları sattığı kişi olan Abdulhamit İlbaş hakkında Erzurum 6. Asliye Ceza Mahkemesi 2019/... Esas - 2021/...

Karar sayılı karar ile mahkumiyet hükmü verildiğini, müvekkili şirket, emniyeti suistimal riskinin gerçekleştiği yönünde ... Sigorta'ya başvuruda bulunulduğunu, ...sayılı hasar dosyası açıldığını, teminatın ödenmesi taleplerinin söz konusu hasarın riziko adresinden farklı bir adreste olduğu iddiasıyla reddedildiğini, hasarın gerçekleştiği adres ile rizikonun gerçekleştiği adresin aynı olduğunu, ilgili fiil nedeniyle zarara uğrayan müvekkili şirket zararın ...

Sigorta'dan ve ...'ten tahsil edilebilmesi amacıyla zorunlu arabuluculuğa başvurulduğunu ancak anlaşmaya varılamadığını, müvekkili şirketin uğradığı maddi zararın tazmini için dava açmak zarureti hasıl olduğunu, müvekkilinin alacağının karşılıksız kalmaması için davalının malvarlığına tedbir konulmasını, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00-TL maddi tazminatın davalı ... bakımından rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...

Anonim Türk Sigorta Şirketi bakımından başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sigorta şirketi limit ile sorumlu olmak kaydıyla müteselsilen ve müştereken tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Anonim Türk Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; poliçe özel ve genel şartları kapsamında emniyeti suistimal klozu koşullarının oluşmadığını, şüphelinin hasar tarihinde hasarın meydana geldiği şubede SGK kayıtlı çalışan olmaması nedeniyle emniyeti suistimal klozu şartlarının sağlanmadığını, muafiyet klozunun dikkate alınması gerektiğini, haksız ve hukuk dayanaktan yoksun davanın reddini talep etmiştir. Davalı ...'e usulüne uygun dava dilekçesi tebliğ edilmiş ise de cevap dilekçesi verilmediği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; " Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, dava sigorta poliçesi nedeniyle maddi tazminat taleplidir. Davacı ile sigorta şirketi davalı arasında 12...2018-12...2019 tarihlerini kapsayacak şekilde ''... Market Sigorta Poliçesi'' akdedilmiştir. Akdedilen poliçede Emniyeti Suistimal Teminatı olarak.

Sigortacı, sigortalının emrinde ve hizmetinde çalıştırdığı bordroya kayıtlı kişi veya kişilerin, sigortalıya ait para ve kıymetli evrakını veya para ile ölçülebilen mallarını çalmak, zimmetine geçirmek, hile ve dolandırıcılık veya sahtekarlık ... ile bunlara sahip olmak suretiyle yapacakları emniyeti suistimal halleri neticesinde sigortalının uğrayacağı maddi zararı yasal faizi ile birlikte, muafiyet hükmü saklı kalmak kaydıyla poliçede yazılı teminatı geçmemek üzere Hırsızlık Sigortası Genel Şartları çerçevesinde temin eder, hükmü yer almaktadır.

Davacı vekili, 17.09.2019 tarihinde müvekkil şirket çalışanı tarafından ...

Market ... şubesinde sigara çalındığını, davalının bu işlemi uzun süredir yaptığının anlaşıldığını, söz konusu fiil ile ilgili suç duyurusunda bulunulması üzerine ... ve sigara sattığı şahıs hakkında mahkumiyet hükmü verildiğini, müvekkili tarafından sigorta şirketine hırsızlık nedeniyle başvurulmasına rağmen ödeme yapılmadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakkını saklı tutarak 1.000 TL maddi tazminatın davalı ... bakımından rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalı ...

Anonim Türk Sigorta Şirketi bakımından başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte sigorta şirketi limit ile sorumlu olmak kaydıyla müteselsilen ve müştereken tahsilini talep ve dava etmiş yargılama aşamasında dava değerini 216.000TL'ye çıkarmıştır.

Erzurum 6. Asliye Ceza Mahkemesi 2019/... Esas 2021/... Karar sayılı dosyasında yer alan iddianame, sanık ifadeleri, olaya ilişkin kamera görüntüleri, bilirkişi raporu incelenmiş, iddianamede belirtildiği elde edilen kayıtlara göre; 30/.../2019 günü 04.44 sularında, 03/07/2019 günü 04.... sularında, 12/07/2019 günü 04.03 sularında, 17/07/2019 günü 05.10 sularında ... Market ... Şubesinin deposunda bulunan sigaraları çaldığı hususunda kamera görüntülerin sabit olduğu, kameralara yakalanmamak için ceketiyle kameraları örttüğü, yanında getirdiği poşetlere her defasında sigaraları doldurarak iş yerinde ayrıldığı sabittir. Nitekim davalı ...'in davacı elemanı olarak çalıştığı, ceza yargılamasında kendisine verilen anahtarla davacıdan sigara çaldığını beyan ettiği görülmüştür.

Davalı vekili, hasarın meydana geldiği adresin, poliçede belirtilen riziko adresinden farklı olduğu, şüphelinin hasar tarihinde, hasarın meydana geldiği şubede SGK kayıtlı çalışan olmaması nedeniyle emniyeti suistimal klozu şartlarının sağlanmadığı ve emniyeti suistimal teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceğini, bu durumda hasarın hırsızlık teminatı kapsamında değerlendirilebileceği düşünülse dahi, markette yaşanan hırsızlık olayında, üzerine atılı suçu kabul eden şüphelinin iş yerine (kuvvetle muhtemel olarak çalıştığı dönemden itibaren uhdesinde tuttuğu) anahtar ile girdiği, bu bağlamda asıl anahtar ile hırsızlık hadisesinin gerçekleştirildiğini, hırsızlık teminatı şartlarının da sağlanmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

''Emniyeti suistimal fili sadece fiziki hırsızlıktan ibaret olmayıp “bordroya kayıtlı kişi veya kişilerin, sigortalıya ait para veya kıymetli evrakını veya para ile ölçülebilen mallarını çalmak, zimmetine geçirmek, hile veya dolandırıcılık veya sahtekarlık ... ile bunlara sahip olmak suretiyle yapacakları emniyeti suistimal halleri neticesinde sigortalının uğrayacağı maddi zararı” ifade etmektedir.

Kişinin Sigortalı hizmetinde çalışmaktan kaynaklı sahip olduğu yetki, bilgi ve şifreleri dijital ortamlarda kullanarak çıkar elde etmesi de aynı teminat kapsamına girmekle birlikte, bu fili dijital ortamda dünyanın herhangi bir yerinden gerçekleştirme imkanı bulacağı, bu durum yapılan işin Emniyeti Suistimal fiili olduğunu değiştirmeyeceği,

ayrıca hasarın sigortalının emrinde ve hizmetinde çalıştırdığı bordroya kayıtlı kişi tarafından gerçekleştirilmesi klozlardaki şartlar arasında fiilin gerçekleştiği riziko adresi üzerinde bir SGK bordro kaydı şartı aranmıvor olması gerekçeleriyle davalının savunmalarına dava konusu edilen hırsızlık olayının poliçe kapsamı dışında kaldığı savunmasına itibar edilmemiştir.

Davalı ...'in hırsızlık olayını gerçekleştirdiğini kabul ettiği, ceza yargılamasında davalının marketten sigara aldığı günlerin adedi, tek seferde alabileceği sigara sayısı değerlendirildiğinde davacının o tarihlerdeki satışlarında meydana gelen tüm zararının hırsızlık olayına atfedilemeyeceği, davalının da kabulünde olan hırsızlık olayının belirli günlerde yapıldığı, hırsızlığın yapıldığı her gün için de çalınan sigara sayısının belirlebilir olduğu, davacının 2019 yılı ilk altı ayına ait tüm zararının hırsızlık olayı ile bağdaştırılabilecek yeterli kanıtın bulunmadığı gözetilerek,

davacının çalmış olduğu sigaraların bedelinin ortalama 5.500TL olduğu kanaatine varılmış"gerekçesiyle " Davanın kısmen kabulüne, 5.500,00-TL tazminatın sigorta şirketi yönünden 27/07/2020, ... yönünden 17/07/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yetersiz bilirkişi raporunun hükme esas alınması nedeniyle yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, ...'in hırsızlık fiilini gerçekleştirdiği hususu sabit olmakla birlikte Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi tarafından da zararın daha fazla olması nedeniyle sanıkların istinaf taleplerinin reddi ve istinaf taleplerinin kabulü ile zararın tespiti nedeniyle yeniden bilirkişi raporu aldırılması için yerel mahkeme kararını bozması hususu da dikkate alınarak,

Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından yalnızca davalı ve sanık olan ...'in ikrarına ilişkin beyanın esas alındığı hükmün kaldırılması ve 21/09/2022 tarihli bilirkişi raporunun hükme esas alınarak davamızın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, belirterek kararın kaldırılması istemi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararda nispi vekalet ücretine hükmedilmediğini, 216.000,00-TL üzerinden nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davacı tarafından gerekli belgelerin sigorta şirketine sunulmadığını, tüm poliçe özel ve genel şartları kapsamında emniyeti suistimal klozu koşullarının oluşmadığını, kabul etmemek ile birlikte ilgili davada teminat kapsamında herhangi bir değerlendirme yapılması durumunda muafiyet klozunun dikkate alınması gerektiğini belirterek kararın kaldırılması istemi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, işyeri sigorta sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir. İstinaf kanun ... başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; davacı ile davalı taraf arasında düzenlenen ... Market Paket Sigorta Poliçesi 12/.../2019-12/.../2020 tarihlerini kapsamaktadır. 30/.../2019, 03/07/2019, 12/07/201 ve 17/07/2019 tarihlerinde davacının ...

Şubesinde işyeri çalışanı olan davalı ... tarafından hırsızlık olayı gerçekleştirilmiş, hırsızlık olayından sonra düzenlenen eksper raporuna göre; şüphelinin hasar tarihinde hasarın meydana geldiği şube de SGK kayıtlı çalışan olmaması nedeniyle emniyeti suistimal klozu şartlarını sağlamadığından, zarar teminat kapsamı dışında değerlendirilmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde hırsızlık sonucu meydana gelen zararın poliçe kapsamında olduğu kabul edilerek yukarıda yazılı gerekçe ile zararın ortalama 5.500,00-TL olduğu kabulü ile hüküm tesis edilmiş, karara karşı taraf vekillerinin istinaf yasa yoluna başvurdukları anlaşılmıştır.

Davacı ... ... İnş. Taah. Gıda Teks. Tur. Hay. Tic ve San. A.Ş ile ... Sigorta A.Ş. arasında imzalanan ... nolu poliçede riziko mahallinin ... ...zincirinin 11 şubesinden biri olan ... .. adlı şubeye ait olduğu ve riziko adresinin ... Mah. ... ... cad. ... Apartmanı no: ... .../Erzurum olduğu, hırsızlık olayının da mevcut riziko adresinde, davacı şirket çalışanı olan ... tarafından gerçekleştirildiği, davalı ...'in Erzurum 6. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/... Esas 2023/... Karar sayılı dosyasında cezalandırılmasına karar verildiği, Erzurum BAM 4. Ceza Dairesi'nin 2023/... Esas 2024/.... Karar sayılı ilamı ile Yargıtay ... açık olmak üzere istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Poliçe de Emniyeti Suistimal klozunda; " Sigortacı, sigortalının emrinde ve hizmetinde çalıştırdığı bordroya kayıtlı kişi veya kişilerin, sigortalıya ait para veya kıymetli evrakını veya para ile ölçülebilen mallarını çalmak, zimmetine geçirmek, hile veya dolandırıcılık veya sahtekarlık ... ile bunlara sahip olmak suretiyle yapacakları emniyeti suistimal halleri neticesinde sigortalının uğrayacağı maddi zararı yasal faizi ile birlikte, muafiyet hükmü saklı kalmak kaydıyla, poliçede yazılı teminatı geçmemek üzere, hırsızlık sigortası genel şartları çerçevesinde temin eder." denilmektedir.

O halde, hırsızlık olayını gerçekleştiren davalı ...'in davacının emrinde ve hizmetinde çalıştırdığı bordroya kayıtlı kişi olduğunun sabit olması, hırsızlık olayının poliçe de belirtilen adreste gerçekleşmesi, davacının 11 ayrı şubesi bulunup emrinde çalışan davalı ...'i kendine ait işyerlerinde görevlendirebileceği, poliçede de bununla ilgili bir kısıtlama bulunmaması nedeniyle, gerçekleşen zararın poliçe teminatı kapsamında olduğu yönündeki kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Ancak, davalı ... gerçek zarar miktarı ile, davalı sigorta şirketi ise gerçek zarar miktarından poliçe limiti ile sorumlu olup, 21/09/2022 tarihli bilirkişi raporunda dolap kapasitesi, her sigara bedelinin ortalama 15 TL olacağı ve 4 kez gerçekleşen hırsızılık olayında dolabın tamamen boşaltılmış olmasının kabulü ile zarar hesaplaması yapılmış, ilk derece mahkemesince de davacının gerçek zararının tam olarak ispatlanamadığı kanaati ile davalı ... 'in ceza yargılamasındaki beyanı dikkate alınarak yazılı şekilde hüküm kururmuştur. Gerçek zararın belirlenmesi için mahkemece yapılan inceleme yeterli görülmemiştir.

Bu durum da, mahkemece, davacının hırsızlığın gerçekleştiği tarihlerde ki ticari defterleri, faturaları, satış belgeleri, varsa şubedeki stokları gösterir evraklar incelenip işyerinde bulunan sigara sayısı, markası, satılan miktar, oluşan açık, ceza dosyası ve ekspertiz raporu birlikte dikkate alınarak gerçek zararın tespiti için sigorta hukuku ve mali müşavir bilirkişi raporu alınarak gerçek zarar belirlenip, muafiyet klozu da dikkate alınıp, uğranılan zarar miktarının tam olarak ispat edilemediği takdirde de 6098 sayılı TBK'nın 50/2. maddesi değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin ve davalı sigorta şirketi vekilinin istinaf isteminin kabulü ile mahkemece verilen kararın HMK'nın 355, 353/(1)-a-6. maddeleri uyarınca, kaldırılmasına dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.