Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/1053 K.2025/311

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin oto alım satımı yapan davalıdan...arihinde ... plakalı aracı ...-TL bedelle satın aldığını, satış bedelinin ...-TL'sinin elden ödendiğini, ...-TL'sinin çek ile ödendiğini, bakiye ..-TL yönünden ...-TL faiz ile birlikte ödenmesi için takibe konu .... düzenleme tarihli, .... vade tarihli, ...-TL bedelli, düzenleyeni davacı, lehtarı davalı olan bono verildiğini, bononun taksitlendirilerek davacı müvekkilinden ..-TL ödeme yapılmasının davacı tarafça istendiğini, müvekkilinin toplamda ....-TL ödeme yaptığını, ödemelerin bir kısmının davalının kardeşinin Iban hesabına gönderildiğini,

ayrıca davalının kardeşi dava dışı . . .. lehine araç rehini verildiğini, borcun sona ermesi sebebiyle senedin bedelsiz kalmasına rağmen anılan bononun takibe konulduğunu, araç rehini nedeniyle de rehinin para çevrilmesi yoluyla takip başlatıldığını, böylece aynı borç nedeniyle mükerrer takip yapıldığını, belirterek . . . .. sayılı takip dosyası sebebiyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve asıl alacağı....sinden az olmayan kötüniyet tazminatının davalıdan tahsilini dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın senede karşı imza inkârında bulunmadığını, bedelsizliğe ve ödemeye dair bir belge sunmadığını, kambiyo senetlerinin illetten mücerret olduğunu, senedin başka bir sözleşme ilişkisine istinaden verildiğinin, bunu iddia eden tarafından ancak ve ancak yazılı bir delille ispatlanması gerektiğini, her iki takibin taraflarının farklı kişiler olduğunu, borç dayanakları ve borç miktarlarının da farklı olduğunu, . içtihatları uyarınca varsa yaptığı ödemenin senede istinaden yapıldığına dair açıklama da olması gerektiğini, davacı tarafa verilen borca karşılık icra takibine konu olan senedin teslim alındığını, bu gerekçelerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince. "Bir senedin bono niteliğini kazanabilmesi için öncelikle kayıtsız şartsız muayyen bir bedeli ödeme kaydı taşıması gerekir (.). Bononun kayıtsız ve şartsız olarak düzenlenmesi kuralı tedavül yeteneğinin güvence altına alınmasına hizmet eder. Bu da temelinde kambiyo senedi olan bononun mücerret olmasının sonucudur. Senet ödeme ilişkisini içermesine rağmen, bu ödeme şarta bağlanmış ise; bu şekilde düzenlenen senedin bono olarak kabulü mümkün değildir.

Örneğin, karşılıklı edimleri içeren bir sözleşmenin teminatı olarak verilen senet diğer tüm unsurlarını taşısa bile bono vasfında kabul edilemez. Bu şekilde düzenlenen bonolara uygulamada “teminat senedi” denilir. Senedin teminat senedi olması için üzerinde veya arkasında tek başına “teminat senedidir” ya da buna benzer bir ifadenin yazması yeterli olmaz. Ayrıca hangi ilişkininin teminatı olduğunun da belirtilmesi gerekir ...

Öte yandan, senet üzerinde teminat olarak verildiğine ilişkin bir ibare bulunmasa dahi, hangi ilişkinin teminatı olarak verildiği başka şekilde ispatlanıyor ise bu senedin teminaten verildiğini kabul etmek gerekir. Somut olayda, dava dilekçesinde senedin satış sözleşmesinden kaynaklı alacağın teminatı olarak verildiği beyan edilse de bu beyanlara göre, dava konusu senetlerin teminat olarak değil ifa amacıyla verildiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle davacı tarafın senetlerin teminat senedi olarak verildiğine ve bedelsiz olduğuna dair ileri sürdüğü vakıalar hükme esas alınmamıştır. Dava dilekçesi ekinde sunulan ödeme dekontlarının irdelenmesi yönünden ise davacının kötü ödeme yaptığını belirtmek gerekir. Bilindiği üzere kötü ödeyen bir daha öder ve kötü ödemesine dayalı talepte bulunamaz.

Davacı dekontların açıklama kısmına sözleşmeye konu aracın plakasını yazmış, ancak ödemelerin takip konusu bonoya ilişkin olup olmadığına ilişkin bir irade beyanına ödeme açıklamasında yer verilmemiştir. Bilindiği gibi bono keşidecisi, o bononun asli borçlusu olarak sorumlu olup, vadede bizzat ödeme taahhüdü altına girer. Keşideci ödemeyi bizzat lehdara, ya da bonoyu

düzgün ciro silsilesiyle kendisine getiren cirantaya yapmalıdır. Bu sebeple davalının kendisine yapılmayan, diğer deyişle davalının kardeşine yapılan ve ödeme açıklamasında bonoya atıf yapılmayan ödemeler kötü ödemedir. Davacı kötü ödemesinden kendi lehine hak çıkaramaz. Yukarıdaki tüm açıklamalar bir arada değerlendirildiğinde davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Öte yandan, İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca menfi tespit davasının reddine karar veren mahkemenin, borçluyu, alacaklının ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmasından doğan zararı için tazminata mahkum edeceği, bunun için icra takibinin durdurulması veya icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmiş ve bu ihtiyati tedbir kararının uygulanmış olması gerektiği,

somut olayda ise icra veznesindeki paranın tedbiren alacaklıya ödenmemesine ilişkin kararın uygulanmış olması nazara alınarak dava değerinin . oranındaki tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesi yönünde karar verilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine ve tazlinata karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; dosyaya sundukları satış sözleşmesi ve mesaj kayıtlarının dikkate alınmadığını, dosyada bulunan satış sözleşmesine ve davalı ile olan mesaj kayıtlarına bakıldığında senedin araç satışından kalan bakiye borç için verildiğinin açıkça anlaşıldığını,....gelen yazı cevabında davalının, kardeşi dava dış....ile ortak olduğunun anlaşıldığını, müvekkilinin ödeme için davalıdan iban numarası istediğinde davalının müvekkile kardeşine ait olan iban numarasını attığına dair mesaj kaydının dava dosyasında bulunduğunu, davalının ödemeleri yap daha sonra rehini kaldıralım şeklinde mesajı olduğunu,

ödeme açıklamasında bonoya atıf yapılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu, teminatın tamamının neye göre davalıya ödenmesine karar verildiğinin açıklaması bulunmadığını, belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senetlerine özgü icra takibine karşı .. sayılı İcra ve İflas Kanun m. 72'ye göre açılmış menfi tespit davasıdır.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık takibe konu bono nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı konusundadır.

Dosya içerisindeki ... tarihli .." incelendiğinde sözleşmenin ... plakalı araç için yapıldığı, satış bedelinin .. TL olduğu, .. TL kapora alındığı, .. TL peşinatın .. tarihli çek olarak alındığı, geriye .. TL kaldığı, kalan ödemenin de ..ay boyunca aylık .. TL olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin satıcı sıfatıyla davalı, alıcı sıfatıyla davacı, şahit sıfatıyla da dava dışı .... tarafından imzalandığı görülmektedir.

..... incelendiğinde sözleşmenin ..... plakalı araç için yapıldığı, satış bedelinin ..... TL olduğu, sözleşme bedelinin ödendiği, aracın da teslim edildiği, sözleşmenin satıcı sıfatıyla dava dışı . .., alıcı sıfatıyla davacı tarafından imzalandığı görülmektedir.

......tarihli yazı cevabında davalı ile dava dışı ..... ortakları olduğu görülmektedir.

Davaya konu bono incelendiğinde düzenleme tarihinin.....TL, keşidecinin davacı, lehtarının ise davalı olduğu, bedelinin nakden alındığının yazılı olduğu görülmektedir.

Davacının dosyaya sunduğu banka dekontlarının incelenmesi sonucunda ödemelerin tamamının dava dışı . . . yapıldığı, toplam ödeme miktarının . TL olduğu, dekontların üzerinde davaya konu aracın plakasının yazılı olduğu ve araç satışına ilişkin açıklama bulunduğu, bu miktarın.....'sinin sözleşme ve bono tarihi olan ....TL'nin ise birer ay ara ile toplam ..ay boyunca farklı miktarlarda ödendiği anlaşılmaktadır.

Dosyaya sunulan ... yazışmaları incelendiğinde yazışmaların davalı ile yapıldığını gösterir davalının telefonu ya da ismi gibi tanımlayıcı bir açıklama olmadığı, dava dışı....numarasının ise .. tarihindeki yazışmada yer aldığı görülmektedir. Ancak davacının sunduğu banka dekontlarından o tarihe kadar da bu kişiye ait ..para gönderildiği anlaşılmaktadır. Ödemenin yapılması durumunda araç üzerindeki rehinin kaldırılacağının da yazılı olduğu görülmektedir.

Davacı aleyhinde dava dışı... başlattığı ....sayılı rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip dosyası incelendiğinde borç miktarının .... TL olduğu, rehin konusu malın ise davaya konu... plakalı araç olduğu görülmektedir. Takibe konu ..... sayılı rehin sözleşmesi incelendiğinde .... TL bedelli borç karşılığında aracın rehin verildiği, .. tarihinde dosyaya .. TL yatırıldığı anlaşılmaktadır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda ....tarihinde..., davaya konu bono ve araç rehin sözleşmesi yapıldığı, bu tarihten sonraki ....ay içinde davacının dava dışı ....TL ödeme yaptığı, daha sonra bu kişi tarafından davacı aleyhinde başlatılan rehinin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi dosyasına da....TL para yatırıldığı dolayısıyla dava dışı .... ödenen toplam miktarın .... TL olduğu anlaşılmaktadır.

Yerleşik ....kararlarına göre araç satışını düzenleyen ..... tarihli sözleşmede takip dayanağı bonoya açıkça atıf yapılması, açıkça atıf yapıldığının kabulü için de bononun, vade ve düzenleme tarihleri ile miktarının belirtilmesi gerektiği tespit edilmiştir..... Davacının delil olarak dayandığ... tarihli sözleşmede takip konusu bononun, vade ve düzenleme tarihleri yazılı değildir. Dolayısıyla satış sözleşmesi ile bono arasında temel borç ilişkisinden kaynaklı nedensellik bağının bulunduğu söylenemez. Bu gerekçelerle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."