Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/109 K.2024/612

Taraflar arasında görülen davada .......... . sayılı dosyasında verilen ........ tarihli kararın istinaf incelemesi davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

- KARAR -

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının ........ nolu çek ile müvekkili şirket hakkında hukuka aykırı bir şekilde ..........esas sayılı dosyaları ile birden fazla icra takibi başlattığını, davalının başlatmış olduğu icra takiplerinden dolayı .......... esas sayılı dosyasına müvekkili şirketçe........TL ödeme yapılmak zorunda kalındığını, icra dosyasına her ne kadar ödeme yapılmışsa da müvekkili şirketin davalı tarafa böyle bir borcunun bulunmadığını, davalı tarafın söz konusu meblağı müvekkili şirketten haksız olarak tahsil ettiğini,

davalının yetkili hamil olmadığı halde müvekkili şirket hakkında aynı çek numarası ile birden fazla icra takibi başlattığını, tamamen kötü niyetli olduğunu ileri sürerek müvekkili şirketçe icra tehdidi altında..........esas sayılı dosyasında davalı tarafa ödenmiş olan....... TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyen faizi ile beraber davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça açılan davanın açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının........

Esas sayılı dosyasına icra tehdidi altında ödeme yapıldığından bahsedildiğini, HMK'nın 72. maddesinden hareketle davanın ödemenin gerçekleştiği tarihten itibaren ...... sene içerisinde açılmasının gerektiğini, davacının bir sene içinde davayı açmaması bu hakkından vazgeçtiği anlamına geldiğini, istirdat davasındaki bir yıllık sürenin hak düşürücü süre olduğunu, takibe konu çekin müvekkilinde bulunduğunu, takip konusu çekte davacının çek keşidecisi olup çekte bulunan imzaya itirazının bulunmadığını, çek bedelinden sorumlu olduğunu,

ödeme yaptıktan ve bir yıl geçtikten sonra sebepsiz zenginleşme iddiasında bulunarak dava açmasının yersiz olduğunu, davaya konu çekten dolayı taraflarınca ve dava dışı kişiler tarafından şikayetin olduğunu, soruşturmanın devam ettiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, "...İstirdat davasının şartlarına göz atmak gerekirse borçlu olunmayan bir paranın ödenmesinin icra tehdidi altında ve takip kesinleştikten sonra cebri icra baskısı ile yapılması, ödemenin iadesi mümkün bir alacak sebebiyle yapılması ve davanın ödemeden itibaren .. yıllık hak düşürücü süre içinde açılması gereği söz konusudur.

İstirdat davasına ilişkin bu açıklamaların huzurdaki dosyadaki somut olaya uygulanmasında ise kesinleşen icra takibinden sonra cebri icra tehdidi altında ........ tarihinde icra dosyasına ihtirazi kayıtla ödeme yapıldığı anlaşılmış, ancak uyuşmazlık kapsamında zorunlu arabuluculuk başvurusunun ...... yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra ..... tarihinde yapıldığı görülmüştür. Bu sebeple hak düşürücü süre davacı tarafça aşıldığından davanın reddi gerekir.

Uyuşmazlığın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çözülmesine ilişkin iddianın ise hak düşürücü sürenin kaçırılması sebebiyle istirdat davasına ilişkin hükümleri dolanmak amacıyla ileri sürüldüğü açıktır. Nitekim kanun koyucu takip hukukuna ilişkin kuralları icra iflas kanununa hasretmiş olup bu hükümleri dolanmak için genel hükümlere dayanılamayacaktır. Tüm bu açıklamalar bir arada değerlendirilerek davanın reddine" karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın eksik inceleme ve değerlendirme sonucu verildiğini, hukuka, hakkaniyete ve ... kararlarına aykırı olduğunu, mahkeme kararındaki gerekçeyi kabul etmenin mümkün olmadığını, mahkemece mevzuata adil yargılanma hakkına ve hak arama özgürlüğüne aykırı karar verildiğini, müvekkilinin tamamen haklı olduğunu, kendisine yasa ile tanınan yasal yolları kullanmak suretiyle bu sebepsiz zenginleşme davasını açtığını, açılan davada herhangi bir kanun hükmünü dolanmak gibi bir gayenin güdülmediğini, ..... sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak bahse konu davanın açıldığını,

müvekkilinin keşideci olup kanunda yer alan hükme dayanılarak müvekkili şirketçe hak arama yoluna gidildiğini, yerel mahkemenin söz konusu yorumunun kabulünün kişilerin kurumların kendilerine kanun koyucu tarafından yasa ile tanınan haklardan bireylerin eli ile mahrum bırakılması anlamına geleceği, bunun da kanun koyucunun iradesine ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, taraflarınca bu davanın istirdat davası olarak açılmak istenseydi . . maddesine atıf yapılarak açılacağını,..yıllık hak düşürücü sürenin keşideci olan müvekkili için . sayılı . sebepsiz zenginleşme başlıklı .. maddesinin dikkate alınmasının mümkün olmadığını,

olayda müvekkilinin keşideci olup genel hükümlerin dikkate alınması gerektiğinin sabit olduğunu, açılan davanın niteliğinin açık olup ortada herhangi bir hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığını, müvekkili şirketin davalı tarafın çeke istinaden açmış olduğu takip ve davalarla uğraşırken bu kez .....'nin açmış olduğu icra takibi ve akabinde .......esas üzerinden açmış olduğu dava ile karşı karşıya kaldığını, müvekkili şirketçe . . şirketine meblağın tamamının ödendiği gibi davalı tarafça tahsil edilen meblağın sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde ......... dayanılarak tahsili istemi ile bu davanın açıldığını,

yerel mahkeme kararının aksine süresi geçen bir davanın söz konusu olmadığı gibi devam eden davaların söz konusu olduğu ve bu devam eden davaların açılacak bu davanın sonucunu etkileyeceğinin de gözetilerek öncelikle yapılan ve yapılacak ödemenin gerçekten haksız olup olmadığını yargı kararına göre netleştirdikten sonra mükerrer davaya ve dava kalabalığına mahal vermemek için müvekkili şirketin bu davaya hemen açamadığını,

davalı tarafça aynı çekle ilgili açılan itirazın iptali davası dikkate alındığında bir an için bir yıllık süre dikkate alınsa dahi hak düşürücü sürelerin veya zamanaşımının işlemediğinin sabit olduğunu belirterek söz konusu itirazın iptali davasının sonucu beklenmeden bu şekilde karar verilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

HMK'nın 353.maddesine göre inceleme yapıldığından duruşma açılmamıştır.

İstinaf incelemesi, . . . .. maddesi hükmü uyarınca, istinaf edenin sıfatı, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, icra tehdidi altında ödenen bedelin borçlu bulunmadığı iddiası ile geri alınmasına yönelik istirdat davasıdır. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davacının keşidecisi olduğu, ........ USD bedelli ...... olan, ciro silsilesi bozuk olan ve bu şekilde kopuk ciro silsilesi ile davalı eline geçen çek dayanak yapılarak, davalı tarafından davacı aleyhine . .....Esas sayılı ilamsız icra takibi yapılmıştır. Davacı tarafından anılan icra dosyasına, icra tehdidi altında ..... tarihinde ihtirazi kayıtla..... TL ödeme yapılmış olup, davacı işbu dava ile borçlu olmadığı bedeli ödediği iddiası ile ödenen bedelin istirdatını talep etmektedir. İlk derece mahkemesi tarafından ödemenin ihtirazı kayıtla yapıldığı, ancak ödemeden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde dava açılmadığı gerekçesiyle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Davalı çek hamili tarafından davacı aleyhine aynı çek dayanak gösterilerek ...... sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmış, borçlu (bu davada davacı) itirazı üzerine açılan itirazın iptali davasında .........sayılı kararı ile ciro silsilesinin kopuk olması nedeniyle takip alacaklısının yetkili hamil olmadığı ve alacaklı olduğunu da tüm dosya kapsamında ispatlayamadığı gerekçesiyle...... tarihinde davanın reddine karar verilmiş, anılan karar...... sayılı karar ilamı ile ..... tarihinde onanarak kesinleşmiştir.

Açıklandığı üzere; taraflar arasındaki ilişkinin ve çekin bedelsizliği hususunun ayrı bir yargılamaya konu olması nedeniyle, davacının ödediği bedelin iadesini isteme süresi yönünden bir yıllık hak düşürücü sürenin ancak ......... sayılı aynı çeke yönelik açılan itirazın iptali davasının kesinleştiği ..... tarihinde başlayacağı, davacının da bu tarihten önce yasal süre içinde işbu davayı açmış olması karşısında olayda hak düşürücü sürenin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi yerinde değildir.

Davalı yan istirdat davalarındaki 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini savunmuşsa da borç olmayan paranın ödendiğine ilişkin olduğu Dairemizin yukarıda bahsi geçen ....... tarihli kararı ile tespit edilerek kesinleştiği anlaşıldığından burada 1 yıllık süre artık ödeme tarihinden itibaren değil mahkeme kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemesi gerekir. . . .. maddesi gereğince özel hukuk yargısında kanunların sözünün yanı sıra özü itibariyle de değindiği bütün konularda uygulanacağı açık olup, davacının borçlu olmadığını .....tarihli karar ile öğrendiği sabittir.

Dolayısıyla artık kanun hükmü katı bir şekilde uygulanarak salt ödeme tarihinden itibaren 1 yıllık sürenin işletilmesi düşünülemez. Dolayısıyla buna ilişkin savunma yerinde olmadığından ve takip konusu çekte ciro silsilesinin kopuk olması nedeniyle davalının yetkili hamil konumunda olmadığı, davacıdan alacaklı olduğunu da tüm dosya kapsamında ispatlayamadığından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken süre nedeniyle davanın reddine karar verilmesi yerinde değildir.

Ancak bu husus yeni bir yargılama gerektirmediğinden . .... maddesi gereğince hükmün kaldırılarak davanın kabulü yönünde yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."