Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/128 K.2024/350

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, davalının müvekkili şirkete icra takibine ve davaya konu ............tarihli, ............. TL bedelli faturadan kaynaklı, ..........

TL borcu olduğunu, davalı şirketin müvekkili şirkete faturaya konu borcu ödemediğini, bu nedenle faturaya konu alacağı için davalı şirket aleyhine ................ esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, başlatılan takibe davalı tarafça yapılan itiraz üzerine takibin durduğunu, yapılan itirazın haksız ve kötü niyetli olduğunu, itiraz üzerine müvekkili şirketin .............. başvuru numarası ile arabulucuğa buşvurduğunu, arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz neticelendiğini, bu nedenlerle davalı tarafından ..................esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına,

borçlu aleyhine....... icra intar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARI

........... tarihli kararıyla davalının cevap dilekçesi vermeyerek, davacı tarafça iddia olunan akdi ilişkinin varlığını inkar ettiği, ancak HMK'nın 222. maddesi kapsamında kendisine gönderilen muhtıraya rağmen ticari kayıtlarını sunmadığı,

bu durumda davacının ticari defterlerinin HMK m. 222 kapsamında kesin delil olarak değerlendirilebileceği, usulüne uygun tutulmuş davacı defterlerinde bilirkişi marifetiyle yaptırılan incelemede davacının, davaya konu faturadan dolayı davalıdan toplam ...............-TL alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, alacak likid olduğundan hükmedilen miktarın ........... oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir............. tarihli kararıyla;

mahkemece davalının ticari defterlerini sunmadığı gerekçesi ile davacının iddiasını ispatladığı sonucuna varılmışsa da HMK'nın 225/5. maddesindeki düzenleme gereğince davalının ticari defterini ibraz etmemesi nedeniyle davacının iddiasını ispatlamış sayılabilmesi için davacının davalının ticari defterindeki kayıtları kabul edeceğini bildirmiş olması gerektiği, bir başka anlatımla davacının delillerini sadece davalı tarafın ticari defterine hasretmesi gerektiği, dava konusu somut olayda davacı tarafın delillerini davalının ticari defterlerine hasretmediği,

davacının münhasıran davalının ticari defterlerine dayanmadığından davalının ticari defterlerini ibraz etmemesi aleyhine sonuç doğurmayacağı, ........... davalının ticari defterini ibraz etmemesi nedeniyle davacının iddiasını ispatlamış sayıldığı yönündeki gerekçe isabetsiz olduğu, yargılama devam ederken........... tarihinde HMK'nın 222. maddesinde. "Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı.

Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir...............

Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.

" HMK'nın 222. maddesine ek cümle ile, söz konusu hükmün yargılama tamamlanmadan yürürlüğe girmiş olması gözönünde bulundurulduğunda, söz konusu değişiklikle birlikte mahkemesince HMK'nın 222. maddesi gereğince, gerekli ihtarlarda bulunulduktan ve defterlerin söz konusu ihtara rağmen ibraz edilip edilmediğinin, oluşacak sonuca göre değerlendirilmek suretiyle mahkemece hüküm kurulması gerektiği belirtilerek davalının istinaf talebinin kabulü ile, yerel mahkeme kararı kaldırılarak, gerekli yargılama yapılması için mahkemesine dosyanın iadesine karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davaya dayanak takibin ....... tarihli, ........ TL bedelli faturadan kaynaklandığı, bu faturaya konu malların tesliminin kabulü için faturanın her iki tarafın da ticari defterlerine kaydedilmesi gerektiği, ancak davalının ticari defterlerinde anılan faturaya dair herhangi bir kayıt bulunmadığı, öte yandan davacı tarafça sunulan irsaliyelerin davaya konu fatura ile uygunluk göstermediği, bu nedenle faturaya konu malların teslim edildiğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, dosyaya sunulan hem fatura ve sevk irsaliyesinin birbirini doğruladığını ve malların davalıya teslim edildiğini gösterdiğini, davalı tarafın dosyaya sunulan ve malların teslim edildiğini gösteren sevk irsaliyesine ve içeriğine herhangi bir itirazlarının olmadığını, mahkemenin fatura ile sevk irsaliyesinin uygunluk göstermediği yönündeki gerekçesinin doğru olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın kabulü için istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, ticari satım fatura bedelinin tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili, müvekkilinin düzenlediği ............ koli freshlife hasta altı yatak koruyucunun davalıya satılarak teslimine rağmen ......... tarihli .......... TL bedelli fatura bedelinin müvekkiline ödenmediğini, başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu belirterek takip başlatmıştır. Davalı ise sözleme ve alacak iddiasını inkar etmektedir.

Davacı tarafından............ sayılı dosyasında .

.............tarihli ............ TL bedelli faturanın tahsili amacıyla ilamsız takip başlatılmış, ödeme emrinin tebliği üzerine süresinde borç ve ferilerine itiraz edilmesi sonucu takibin durduğu, itiraz ve davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinde alacağın varlığı ve mal tesliminin gerçekleştirildiği davacı tarafından ispatlanmalıdır.

HMK'nın 190. maddesinde ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, TMK'nın 6. maddesinde ise taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu belirtilmiştir.

HMK'nın 222. maddesine göre ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulması, açılış ve kapanış onaylarının yaptırılması ve defter kayıtlarının birbirini doğrulaması gerekmektedir. Bu şartlara uygun biçimde tutulmuş defter kayıtlarının, sahiplerinin lehine delil olarak değerlendirilmesinin ise diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

HMK'nın 222/3 maddesi "İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir." hükmünü haizdir.

HMK'nın 222. maddesi ticari defterlerin ibraz ve delil olmasını düzenlemiş olup, mahkemece, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi ile karar verilebilir. Ticari defterlerin karşılıklı olarak incelenip değerlendirilmesi esastır. HMK'nın 190. maddesi gereğince teslim vakıasının kanıtlanması yükümlülüğü davacıdadır. Dolayısıyla ispat yükü üzerinde olmayan davalının ticari defterlerini incelemeye sunmaması, davacının ispat yükünün yerine getirildiği anlamına gelmez. Davacı vekili dava dilekçesinde münhasıran davalı tarafın ticari defterlerine dayanmadığından iddiasını başka delillerle kanıtlamalıdır.

Somut olayda, Dairemizin kaldırma ilamından sonra yerel mahkemesince yapılan tahkikat aşamasında davalı tarafından da ticari defterler bilirkişi incelemesine sunulmuş olup, takip konusu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmaktadır. Yerel mahkemece davalının ticari defterlerinde faturaya dair herhangi bir kayıt bulunmadığı gibi davacının sunduğu irsaliyelerin davaya konu fatura ile uygunluk göstermediği gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

Halbuki takibe dayanak teşkil eden, ............. tarihli ............ TL bedelli, ............. koli freshlife hasta altı yatak koruyucu satışıyla ilgili fatura detaylı incelendiğinde sağ üst kısmında irsaliye numarası olarak ........, irsaliye tarihi olarak .............. yazmaktadır. Yargılama esnasında davacı vekilince ibraz edilen sevk irsaliyesinde de irsaliye seri numarası olarak 252121 yazdığı gibi fatura tarihi de 10/08/2018 olarak düzenlenmiştir.

Ayrıca teslime konu malın nitelik ve türü de birbiriyle uyuşmaktadır. Öte yandan faturanın teslim alan kısmında ............. adı soyadı ile imzası ve ayrıca bir adet imza daha bulunmaktadır. Dolayısıyla işbu imzalı belge davalı elinden aleyhine sadır olmuş yazılı belge niteliğinde olup, mahkemece imzalı ve faturayla uyumlu irsaliye üzerinde durulmadan karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, kaldırma kararımız sonrası ibraz edilen imzalı sevk irsaliyesi belgesinin yeni delil olduğunun düşünülmesi durumunda ise, kaldırma sonrası yapılan yargılamada mahkemece aldırılan bilirkişi raporuna karşı itiraz dilekçesi ekinde davacının söz konusu delili ibraz ettiği, işbu delilin esasında e-arşiv faturasının uzantısı ve eki niteliğinde olduğu, bir başka deyişle söz konusu faturayla imzalı irsaliyenin birbiriyle mündemiç olduğu, mahkemece bu belgenin değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmelidir.

Kabule göre de tarafların BA/BS formlarının dosyaya celbinin sağlanmadığı, tarafların ticari defter ve belgelere dayandığı, özellikle davacının takibe dayanak kıldığı 1 adet e-arşiv faturası bakımından davalının BA formlarının getirtilmediği, bu formların getirtilmesi gerektiği, BA formunda faturaların gösterilmesi halinde bu faturalardaki malların teslim alındığına ilişkin karine olduğu, bu karinenin aksinin iddia edenin ispatlaması gerektiği, o halde yapılması gereken davalının BA kayıtları getirtilerek,

takip ve dava konusu faturayla ilgili vergi dairesine bildirimde bulunup bulunmadığı öncelikle sorulmalı, bildirimde bulunulmamış ise malların teslimine ilişkin sevk irsaliyesindeki teslim alan kişilere ilişkin davalı yetkilisinin isticvabı sağlanarak ve gerektiğinde imza incelemesi yapılmak suretiyle malı teslim aldığı iddia edilen kişilerin SGK kayıtları da getirtilerek davalı şirket çalışanı olup olmadıklarının tespiti ile oluşacak sonuca göre yargılamaya devamla esas hakkında karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayanılarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun değildir.

Bu bakımdan ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda her hangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a.(6) maddesi uyarınca kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde delillerin toplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi nedeniyle kararın kaldırılması gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."