Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/337 K.2024/1117

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin davalı şirketten araç satın aldığını, aracın satış ilanında kilometre bilgisi olarak .. km yazılı olduğunu, daha sonra müvekkilinin aracı dava dışı .. isimli ekspertiz firmasına götürdüğünü ve buradan alınan rapora göre aracın gerçek kilometresinin ... km civarında olduğunun anlaşıldığını, aracın kilometre sayacı ile oynama yapıldığını ve bu nedenle müvekkiline satılan aracın ayıplı olduğunu, aracın ayıplı olması nedeniyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşulu ile şimdilik .. TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, dava konusu aracın .. gün müvekkilinin mülkiyetinde kaldığını, aracı satın aldığı kişiden kilometrenin düşürülmediğine ilişkin taahhütname alındığını, kilometrenin müvekkili tarafından düşürülmediğini, araçla ilgili garanti verilmediğini, ihaleye katılanların servis ve tramer araştırma yükümlülüğünü üstlendiklerini belirterek yasal dayanağı olmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince, "Dosya kapsamı değerlendirildiğinde davacı tarafın davalıdan satın almış olduğu aracın kilometre sayacının daha yüksek olarak göstermesi gerekirken daha düşük olarak müdahale ile düşürülmesi nedeniyle satın alınan malın gerçek değerinin düşük olmasından kaynaklı uğranılan zararın tazminini talep ettiği anlaşılmakla, satım sözleşmelerinden satılanan gizli ayıbının bulunması halinde ayıbın öğrenilmesinden itibaren satıcıdan talep edilebilecek bazı haklar bulunmaktadır.

Davacı yan müspet zararın tazminini talep etmiştir. Davacı gizli ayıbın kilometre sayacının oynanmış olduğunu iddia etmekle, . ..maddesine göre kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür hükmü yer almakta davacı bu iddiasının ispat için dava dilekçesinin deliller bölümünde . . ., . . . . .. tarihli Araç. Raporu, Aracın Satımına İlişkin İlan Ekran Görüntüleri, Araç Ruhsat Fotokopisi, ..

Bildirildiğine İlişkin Mail Ekran Görüntüleri, Ödeme Dekontları, Bilirkişi İncelemesi, Tanık Beyanları ve Yemin deliline dayanmış olup, araç kilometresinin oynandığının ispatının kendileri tarafından yaptırılan ekspertiz incelemesi olduğunu ayrıca açıklamıştır. Tarafların mahkeme ve noterlik dışında karşı tarafın yokluğunda yaptırdıkları bilirkişi incelemelerinin hükme esas alınması mümkün değildir.

Araç kilometresinin oynandığı ya dava içi keşif ya da dava dışı delil tespiti davası yöntemi ile karşı tarafa itiraz hakkı tanınması durumların değerlendirilmesi mümkündür. Davacı yan herhangi bir delil tespiti dosyasına delil olarak dayanmamıştır. Dava konusu aracın elden çıkarılması, elden çıkarılmasa dahi dava açıldığından bu güne kadarki kilometresindeki değişim ile maddi olarak iddia olunan olgunun ispatı mümkün olamayacaktır.

Buna göre 3. kişinin elinde bulunan araçta keşif dahi yapılsa kilometresinin oynanıp oynanmadığı, oynanmışsa ne zaman oynandığı ile bilgiler keşif ve bilirkişi delili ile de ortaya konamayacaktır.

Davacı taraf aracın muayenesi ve bakımlarının yapıldığı kurum ve kuruluşlardan istenilecek delillere dayansa idi iddia olunan hususların tespiti kolaylaşacak olup, hem davacı yanın bu delillere dayandığını açıkça belirtmemesi hem de hukuk muhakemelerinde taraflarca getirilme ilkesin karşısında ispat olunamayan davanın reddi gerekmiş ve de aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, verilen kararın tamamen hukuka aykırı olduğunu, hakimin davayı aydınlatma ödevi bulunduğunu, ekspertiz raporunun delil olarak sunulduğunu, satın alınan aracın motor beynine takılan km'nin düşürülüp düşürülmediğinin ekrandaki motor kilometresinin uyumlu olup olmadığının tespitinin mümkün olduğunu, bu nedenle bilirkişi incelemesi yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 227'ye göre satılanın ayıplı olması nedeniyle tazminat davasıdır. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. Dava konusu uyuşmazlık davacının satın aldığı aracın gerçek kilometresi ile göstergede yazılı kilometrenin birbiriyle uyumlu olmamasıdır.

..."Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme. 2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme. 4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.

Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.

Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir." Davacı bu maddede sayılan seçimlik haklardan genel hükümlere göre TBK m. 49 kapsamında tazminat talep etme hakkını kullanmıştır.

TBK m. 49'a göre tazminat talep edilebilmesi kusur, zarar ve kusur ile zarar arasında uygun nedensellik bağının bulunması koşuluna bağlıdır. Bu üç unsurun da dava konusu uyuşmazlıkta tespiti somut olayın özelliği dikkate alındığında teknik bilirkişi incelemesi ile mümkündür.

Dosya kapsamında davacı tarafın otomobili ekspere götürdüğü ve bir rapor aldığı, mahkemenin ise eksper incelemesini yeterli görmeyerek dosya üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırdığı anlaşılmaktadır.

Mahkeme gerekçeli kararında, "Tarafların mahkeme ve noterlik dışında karşı tarafın yokluğunda yaptırdıkları bilirkişi incelemelerinin hükme esas alınması mümkün değildir." gerekçesiyle davacının yaptırdığı eksper incelemesini hükme esas almamıştır.

Sigorta eksperlerinin hukuki dayanağ......yayınlanan .. sayılı Sigorta Eksperleri Yönetmeliğidir.

...... “Maddî hasarla sonuçlanan trafik kazaları için yetkili sigorta eksperleri tarafından düzenlenmiş, örneği . .. tespit olunacak rapor, sigorta tazminatının ödenmesinde . . . .uncu maddesindeki kaza ve zarara ilişkin tespit tutanağı hükmündedir. Eksperler tarafından düzenlenen raporlar delil niteliğindedir.” Bu madde eksper raporunun "Maddî hasarla sonuçlanan trafik kazaları için" tespit tutanağı ve delil hükmünde olduğunu düzenlemektedir.

Yasada eksper raporlarının trafik kazası dışında alım satım sözleşmeleri nedeniyle ortaya çıkacak uyuşmazlıklarda tespit ve delil hükmünde olduğuna ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak .. sayılı yasa ..

"Sigorta eksperi: Sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişiyi," tanımı yapılmış olup bu tanıma göre sigorta eksperinin tarafsızlığı yasa hükmü ile kabul edilmiştir.

Bu nedenle yasanın bu maddesinin alım satım sözleşmelerinde de kıyasen uygulanması hukuken mümkündür.

5684 sayılı yasada delil kabul edilen bu raporun kesin delil mi yoksa takdiri delil mi olduğu konusunda bir hüküm bulunmamaktadır. Eğer eksper raporuna tarafların itirazları varsa yargılama esnasında HMK m. 266'ya göre hazırlanacak bilirkişi raporunda eksper raporunun hem nesnel ölçütlere göre hem de tarafların itirazlarına göre değerlendirilmesi gerekir.

Bu açıklamalar çerçevesinde yargılamayı yapan mahkemenin sadece eksper raporunu doğru kabul edip başkaca bir bilirkişi incelemesi yaptırmadan hüküm kurması adil yargılanma hakkının ihlalini oluşturacağı gibi eksper raporu hiç dikkate alınmadan hüküm kurulması da aynı şekilde adil yargılanma hakkının ihlalini oluşturacaktır.

Mahkemece aracın dava dışı üçüncü kişilere satışı nedeniyle keşif yapılamamasından ötürü keşif yapılmadan dosya üzerinden bilirkişi raporu aldırdığı, bu raporda da eksper raporu ile uyumlu şekilde aracın kilometre göstergesi ile oynandığının tespitinin yapıldığı ve buna göre de davacının zararının hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Mahkemenin, dava konusu aracın elden çıkartılmış olması, elden çıkarılmasa dahi dava açıldığından bu güne kadarki kilometresindeki değişim ile maddi olarak iddia olunan olgunun ispatının mümkün olamayacağı, üçüncü kişinin elinde bulunan araçta keşif dahi yapılsa kilometresinin oynanıp oynanmadığı, oynanmışsa ne zaman oynandığı ile ilgili bilgilerin keşif ve bilirkişi delili ile de ortaya konamayacağı yönündeki tespiti yukarıda açıklanan gerekçelerle usule tamamen aykırıdır.

Ancak bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile dairemizce HMK'nın 353/1-b.(2) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılıp gerekçesi düzeltilerek, yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."