Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/839 K.2025/172

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı .. A.Ş vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı . .. vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalı şirkete göndereceği mısırlara karşılık olmak üzere ....

TL tutarlı, .... numaralı, . keşide tarihli, hamiline düzenlenmiş çeki davalıya teslim ettiğini, davalının almış oluğu çeki tahrif ettiğini, keşide tarihini .. olarak değiştirdiğini ve çekte yazan "hamiline" ibaresini de silip, kendi unvanını çekin üzerinde yazdığını, daha sonra davalının davaya konu çeki tahrif edilmiş hali ile diğer davalı bankaya ibraz ettiğini, davalı .. A.Ş.'nin müvekkili aleyhine ....

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, yapılan takibin haksız ve kötüniyetli olarak yapıldığını, müvekkilinin böyle bir borcunun olmadığını, açıklanan bu nedenlerle; müvekkilinin davaya konu çekten dolayı bir borcunun olmadığının tespitine ve.. den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı . ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin tahsilinde ve tahsil edildiği oranda kredi borcundan mahsup edilmek üzere müvekkili bankaya ciro edildiğini, çek üzerinde yapılan düzeltmelerin altına atılan parafların keşideci imzası ile birebir aynı olduğunu, ayrıca davacının ilgili çek yaprağındaki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde bir iddiasının da mevcut olmadığını, davaya konu çekin müvekkiline ciro ile teslim edildiğini, müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, bu nedenlerle; açılan davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini ve .. ..'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Daval...... davaya cevap vermeyerek 6100 sayılı HMK m. 128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince. "Mahkememizin ...... nolu ara kararı uyarınca davaya konu çekteki imza ile paraflardaki imzaların ayın kişinin el ürünü olup olmadığı hususunda rapor hazırlanmak üzere dosya kül halinde .......gönderilmiş ...... tarihli raporda.

İnceleme konusu çekte . .. adına atılı keşideci imzası ile ......ın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecisi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın . .. el ürünü olduğunu, İnceleme konusu çekte düzeltme imzaları (2 adet) ile . ... mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecisi bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu imzaların mevcut mukayese imzalarına kıyasla . .. el ürünü olmadığı hususunu mahkememize bildirmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 207. maddesi hükmü gereğince senetteki düzeltmelerin borçlu (keşideci) tarafından paraf edilmesi gereklidir. Yani, senette mevcut olan çıkıntı veya senet metni altındaki kazıntı veya silinti ayrıca tasdik edilmemiş ise inkâr halinde yok hükmündedir. Bu nedenle senet üzerinde yapılan değişikliklerin geçerli olabilmesi için, düzenleyen tarafından imza veya paraf edilmek suretiyle onaylanması gerekir.

Anılan imzaya veya paraf imzasına itiraz halinde, mahkemece yöntemince imza incelemesi yapılması gerektiği, düzeltmenin onaylı olmaması veya imzanın keşideciye ait olmadığının anlaşılması halinde, düzeltme yok hükmünde olup, senedin düzeltme öncesi durumuna göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. .......Dosya İstanbul ..... Dairesine gönderilmiş, ...... tarihli raporda.

İnceleme konusu çekte bulunan keşideci imzasının davacıya ait olduğu ancak düzeltme imzaların davacıya ait olmadığı tespit edildiğinden davacının davasının kabulüne, davacının kötüniyet tazminatı talebinin davalılardan ...... yönünden kabulüne, diğer davalı ...... yönünden tazminat talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı taraf istinaf dilekçesinde; dava konusu çekte davacının keşide tarihi ve hamil kısmını düzelttiğini, düzelttiği tarihi imzası ile parafladığını, yapılan düzeltmelerin altına atılan parafların keşideci imzası ile birebir olduğunun çıplak gözle dahi tespit edilebilecek nitelikte olduğunu, davacı tarafın çek yaprağındaki imzanın kendisine ait olmadığı yönünde bir iddiasının da bulunmadığını belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senetlerine özgü icra takibi nedeniyle 2004 sayılı İİK m. 72'ye göre menfi tespit davasıdır. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. Dava konusu uyuşmazlık davaya konu çek üzerinde tahrifat olup olmadığı ve davacının bu çek nedeniyle borçlu olup olmadığı konusundadır. .... Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet ..’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, c) Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını, d) Ödeme yerini,

e) Düzenlenme tarihini ve yerini, f) Düzenleyenin imzasını, g)....... tarafından verilen seri numarasını, h) Karekodu, içerir." Aynı yasa m. 788'e göre. "Çek; a) “Emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişiye, b) “Emre yazılı değildir” kaydıyla veya buna benzer bir kayıtla belirli bir kişiye, c) Veya hamile, ödenmek üzere çekilebilir.

(2) Belirli bir kişi lehine “veya hamiline” kelimelerinin veya buna benzer başka bir ibarenin eklenmesiyle düzenlenen çek, hamiline yazılı çek sayılır. (3) Kimin lehine düzenlendiği gösterilmemiş olan bir çek, hamiline yazılı çek hükmündedir." Her iki maddeye göre çekin üzerinde belirli bir kişinin isminin yazılı olması, emre yazılı ibaresinin olması ya da hamiline yazılı ibaresinin olması çekin kurucu unsuru değildir.

Davacı çeki hamiline yazılı olarak düzenlediğini ancak davalı tarafından kendi unvanının yazılarak tahrif edildiğini ileri sürmektedir. Davalının unvanının yazılı olduğu yerin altında yer alan parafın davacıya ait olmadığının ATK raporu ile tespit edilmiş olması nedeniyle çekin hamiline yazılı olduğunun ve geçerli olduğunun kabulü gerekir.

Kaldı ki davacı taraf davaya konu çeki, çekin üzerinde unvanı yazılı olan şirketten satın aldığı ürünlerin bedeli karşılığı verdiğini kabul etmekte ve keşideci imzasına da itirazda bulunmamaktadır.

Çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığı, paraf imzasının da sahte olduğu yönündeki itirazlar çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden 6100 sayılı HMK m. 266'ya göre bilirkişi incelemesi yapılması gerekir. Çek keşideci tarafından düzenlenmiş olduğundan ve çek üzerindeki çıkıntı ve değişikliklerin keşideci tarafından paraf edilmesi gerektiğinden somut olayın özelliği ve iddianın ileri sürülüşü gereğince yöntemince imza incelemesi yapılmalıdır.

Yapılacak imza incelemesi sonunda keşide tarihindeki paraf imzasının keşideciye ait olmadığı anlaşılır ise düzeltme yok hükmünde olup düzeltme öncesi duruma göre değerlendirme yapılması, buna göre çekin 6102 sayılı TTK m. 796 ve 808'de öngörülen yasal süreden sonra ibraz edildiği sonucuna varılır ise kambiyo vasfında olmayacağından 2004 sayılı İİK m. 170/a maddesi uyarınca borçlu yönünden takibin iptaline karar verilmesi gerekir.

Keşide tarihindeki paraf imzasının keşideciye ait olduğu anlaşılır ise çek üzerinde yapılmış olan değişiklik keşideci tarafından 6100 sayılı HMK m. 207'ye uygun olarak onaylanmış olduğundan değişiklik hukuken geçerli olacaktır.

Ancak bu hâlde 6102 sayılı TTK m. 818 yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken aynı yasa m. 748 uyarınca değişiklikten sonra imza koymuş olanlar değişmiş metin gereğince sorumlu olacağından borçlunun iddialarının bu hükümlere göre de değerlendirilmesi gerekir. ..

Mahkemece yaptırılan ATK incelemesinde sadece paraf imzalarının davacıya ait olup olmadığı konusunda inceleme yapılmış, düzenleme tarihinin düzeltme öncesinde ne olduğu konusunda bir inceleme yapılmamıştır. Bu konuda da inceleme yaptırılması ve düzenleme tarihinin düzeltme öncesinde ne olduğunun tespit edilerek yukarıda yapılan açıklamalara göre değerlendirme yapılması gerekmektedir. Eğer düzenleme tarihinin önceki durumu tespit edilemiyorsa bu durumda düzenleme tarihi yazılmamış sayılır ve TTK m. 781/I'e göre zorunlu unsurun bulunmaması nedeniyle senet, çek hükmünde olamayacağından buna göre karar verilmesi gerekir. Bu gerekçelerle davalının istinaf talebinin kabulüne karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."