Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/847 K.2025/173

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı...... vekili dava dilekçesinde. Davacı ile iş ilişkisi içerisinde bulunan dava dışı . . . .... tarafından ciro edilerek davacıya verilen, keşidecisi ....... olan, ... vade tarihli ve ...

TL tutarlı çekin kaybolması sebebiyle taraflarınca .......Esas sayılı dosyası üzerinden çek iptali davası açıldığını, çekin müvekkiline ticaret karşılığı verildiğinin hem ciranta hemde müvekkili şirketin kayıtlarında açıkça yer aldığını, müvekkilinin davalıya çeki vermesini gerektiren bir ticari ilişki olmadığını, çekin arkasında müvekkilinin cirosunun da bulunmadığını, çek iptali davası açtıkları ..... tarafından kendilerine istardat davası açmak için süre verildiğini, bu nedenlerle müvekkilinin rızası dışında elinden çıkan çekin istirdatını ve müvekkilinin meşru hamil olarak alacaklı olduğunun tespitini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davalının çeki ticari ilişki içerisinde bulunduğu .......aldığını, çekin kaybolmadığını, çekin ticari ilişkiler silsilesi ile müvekkiline ulaştığını, müvekkilinin çeki vermiş olduğu etiketlerin karşılığı olarak aldığını, çekin vadesi geldiğinde müvekkilinin bankaya gittiğinde ödeme yasağı bulunması nedeniyle herhangi bir ödeme yapılmadığını, bunun üzerine müvekkilinin çeki aldığı şirkete giderek çeki iade ettiğini, şirket tarafından borçlarının elden ödendiğini, çekin müvekkilinin elinde bulunmadığını, çekin halen dava dışı . .. olduğunu, davanın bu şirkete ihbarını talep ettiklerini,

davacı şirketin önceden .......hissedardan oluştuğunu, ortaklardan . .. ortaklıktan ayrıldığını, davacı şirket tarafından alacağına karşılık .. adet senet verildiğini, davacı şirket tarafından senetlerin zamanında ödenmediğini, bunun üzerine senetlerin bir kısmının işleme konulduğunu, davacı şirket tarafından senetlerin icraya konulmaması için . .. birkaç adet çek verdiğini, dava konusu çekinde . .. tarafından müvekkiline verildiğini, huzurdaki dava ile konusu aynı olan tarafları . ... ile davacı şirket olan ....

Esas sayılı dosyasında beyanlarına yönelik tüm delillerin mevcut olduğunu, bu nedenlerle haksız ve de usul ve yasaya aykırı davanın reddini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince;....... Esas sayılı dosyası, ...... Esas sayılı dosyası, .... Esas sayılı dosyası, banka kayıtları celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde özetle: Davacının dosyamız davacısı ........ olduğu, davanın davamızı konu çekinde yer aldığı ...

İptali davası olduğu, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. ... .Esas sayılı dosyasının incelenmesinde özetle: Davacının dosyamız davacısı .......'nde olduğunu, davanın istirdat davası olduğu, dosyanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.......Esas sayılı dosyasının incelenmesinde özetle: Davacının dosyamız davacısı... Şirketi, davalının .. .. .....'nde olduğunu, davanın istirdat davası olduğu, dosyanın halen derdest olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde: Dava, zayi nedeniyle açılan iptal davasında çeki elinde bulunduran kişinin tespit edilmesi üzerine açılan çekin istirdadı (iadesi) istemine ilişkindir. (...) Davalı vekili .....tarihli dilekçesi ile cevap dilekçesinde izah ettikleri üzere;

dava konusu çekin...... tarafından ticari ilişki sebebi ile kendilerine verildiğini, çek üzerindeki ihtiyati tedbir sebebi ile çekin tahsil edilemediğini, akabinde çekin ......ne iade edildiğini ve çek bedeli kadar alacağın elden tahsil edildiğini beyan etmiş ve çekin iade edildiğine dair..... tarihli belgeyi ibraz etmiştir. (...) ... tarafından dava konusu çek için yazılan müzekkerelere verilen cevaplarda; çekin davalı tarafından ibraz edildiği, ancak çek görüntüsünün ellerinde olmadığı bildirilmiştir.

Bu durumda davacının istirdat davasını davalıya karşı açmakta bir hatası yoktur. Ancak ilerleyen aşamalarda, dilekçeler safhasında davalı ve ihbar olunan beyanları karşısında, davanın davalıya karşı görülemeyeceği anlaşılmıştır. Bu gibi durumlarda davacının, HMK'nın 124. maddesine göre; maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebinde bulunması mümkündür.

Bu talebi karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir (m.124/3). Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Ancak huzurdaki davada davacı böyle bir talepte bulunmuşta değildir. Anılan gerekçeler karşısında davalının pasif husumetinin bulunmadığı sonucuna varılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.

Ancak davacı başlangıçta davasını çeki bankaya ibraz edene karşı açmış olduğundan aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekmiştir." gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; .......

Esas sayılı dosyası kapsamında içerisinde dava konusu çekin de bulunduğu iptali istenen çekleri elinde bulunduranların .... tarihinden itibaren..ay içerisinde ilgili mahkemeye ibraz etmeleri gerektiği yönünde ..tane ilan yapıldığını, dava konusu çekin vadesinin ...... yapılan ilk ilan tarihinin ... olmasına rağmen davalı tarafın elinde bulundurduğu çek ile ilgili ... başvurarak hak talebinde bulunmadığını, davalı tarafın çeki bankaya ibraz ettiğinde üzerinde mahkeme kararı ile ödeme yasağı bulunduğunu öğrenmesine rağmen çeki aldığını söylediği şirkete iade ettiğini iddia ettiğini,

bu durumda davalı tarafın iyiniyetli üçüncü kişi olduğundan söz edilemeyeceğini, açılan istirdat davaları sonucunda dava konusu çekin de arasında bulunduğu.. adet çekin müvekkilinin elinden istemi dışında çıkmasına..... sahibi ve müvekkili şirketin eski ortağı dava dışı . .. sebep olduğunun ortaya çıktığını, davalı tarafın müvekkili şirketteki eski ortaklık konumunu kullanarak dava konusu çekleri müvekkilinin bilgisi ve onayı dışında almış olduğunu, çekin arkasında müvekkili şirketin cirosunun bulunmadığını,

diğer dava dosyaları kapsamında yapılan bilirkişi incelemelerinde müvekkili şirketin ticari defterlerinin bilirkişi heyetlerince incelendiğini ve dava konusu çeklerin müvekkili şirkete ticaret karşılığı müşterileri tarafından verildiği ve çeklerin çıkış kaydı olmadığının tespit edildiğini......ile müvekkili şirket arasında ....... tarihli duruşmasında davalı vekili dava konusu çekin de içerisinde bulunduğu çeklerin bedelsiz kaldığını beyan ettiğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 792'ye göre hamilin rızası dışında elinden çıkan çekin istirdadı davasıdır. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının davaya konu çeki davacıya iade etmek zorunda olup olmadığı konusundadır.

Davacının davaya konu çekin meşru hamilinin kendilerinin olduğunun tespitine yönelik talebi 6102 sayılı ....... göre incelenecektir. Bu madde.

"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesini getirmiş olup buna göre hamil aynı yasanın 790'ıncı maddesine göre dava konusu çekten kaynaklanan hakkını ispatlamak zorunda ve çeki eline geçirmiş olan yeni hamillerin de kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduklarını ispatlamak zorundadır. ..... madde;

".. kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır." hükmünü içermektedir.

Buna göre dava konusu çek incelendiğinde çekin dava dışı . .. tarafından düzenlendiği, lehtarının dava dışı . .. olduğu, arka kısmında ise yine . .. cirosunun bulunduğu, davacının cirosunun ise bulunmadığı görülmektedir.

Çekin ibraz edildiği bankadan gelen yazı cevabında çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiği bildirilmişse de davalının dosyaya sunduğu ......tarihli belgede davaya konu çekin dava dışı . .. iade edildiği anlaşılmaktadır. Çek istirdatı davasında husumetin çeki elinde bulunduran kişiye yöneltilmesi gerektiğinden ve davacının da HMK m. 124'e göre iradi taraf değişikliği talebinde bulunmadığından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığından davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."