Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/934 K.2025/219

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı karşı davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

ASIL DAVA

Davacı vekili, davalı ile dava dışı ....... arasında ........ baş besili hayvanın . . .. indirilmesi hususunda anlaşıldığını, bu hayvanların tamamının . .. davalı firmaya yine dava dışı . . - .. tarafından taşındığını, taşınan hayvanların .. tanesi davalı tarafından teslim alınmışsa da .. tanesinin teslim alınmadığını, bu hususta nakliye firmasınca tutanak tutulduğunu, .. hayvanın davalı tarafından teslim alınmayacağının belirtilmesi üzerine dava dışı....... tarafından müvekkili şirkete ait entegre et tesisine getirildiğini, müvekkili tarafından davalı ile defalarca görüşülmüşse de hayvanların .. gün boyunca teslim alınmadığını,

müvekkilince hayvanlara yem alındığını, yem bedeli olarak .. TL fatura düzenlenerek davalıya gönderildiğini, davalı tarafından bedelin ödenmediğini, haklarında suç duyurusunda bulunulmuşsa da takipsizlik kararı verildiğini, bu sırada hayvanlardan .. tanesinin müvekkili tarafından zorunlu olarak kesildiğini,..hayvan bedeli olarak davalı tarafından .. TL fatura düzenlendiğini, bakiye ..

TL ödeme yapılarak hayvanların kalanının davalıya teslim edildiğini, müvekkilinin tüm iyiniyetiyle ve hayvan refahını sağlamak amacıyla toplamda .. gün boyunca davalının hayvanlarına kendi hayvanıymış gibi baktığını, davalıya ait hayvanlar sebebiyle çiftliğine yeni hayvan alımı yapamadığını ve karşılığında sadece davalı hayvanları için kullandığı yem bedelini tahsil edebildiğini, bu nedenle .. adet hayvanın müvekkil şirkete ait......... gün boyunca kalması sebebiyle oluşan yedieminlik ücretinin HMK .... gereğince belirsiz alacak davası olarak şimdilik .....

TL'sinin hayvanların teslim alındığ....... tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilinin dava dışı .......... ile canlı hayvan alımı üzerine anlaştığını ve toplam ...... baş besili hayvanın . . limanına nakli için.

USD ödeme yapıldığını, .. hayvanın .. indirildiğini, ancak .. tanesinin müvekkiline teslim edildiğini, kalan .. tanesinin teslim edilmediğini, .. hayvanın davacıya teslim edildiğini, davacı ile irtibata geçtiklerini, malların iadesi konusunda iknaya çalışmışlarsa da firma tarafından kullanılan yem parasının kendilerine ödenmesi karşılığından hayvanların teslim edileceğinin bildirildiğini, müvekkilinin iş çözülsün diye rayicinin iki katı olan ..

TL'yi banka aracılığıyla davac firmaya gönderdiğini, ancak buna rağmen sonuç alınamadığı için suç duyurusunda bulunduklarını, davacının .. hayvanın teslimini kabul etmediğini beyan ettiğini, ancak müvekkilinin ödemesini yaptığı hayvanların yasal olarak kendisine ait olduğunu, ..... adetini kabul edip, ... adetinin kabul edilmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dava dışı nakliyat şirketi tarafından tutulan tutanağın tek taraflı hazırlandığını, müvekkilinin rızası olmadan hayvanların davacıya gittiğini, ayrıca yedieminlik ücretinin zamanaşımına uğradığını beyanla davanın reddini dilemiştir.

KARŞI DAVA

Davacı vekili, İthal edilen hayvanlardan .. tanesinin davalı firmaya teslim edildiğini, firmanın hayvanların yem ücreti olarak rayicin iki katı üzerinde yem parası ödemesi halinde hayvanların iade edileceğinin bildirildiğini, müvekkilince de .. TL ödeme yapıldığını, sonrasında davalı tarafından iade tarihine kadar olan süre içinde .. TL yem parası talep edildiğini, müvekkili tarafından çekilen ihtarname ile bu bedelin ödenmeyeceğinin bildirildiğini, talep edilen ..

TL bedelin ödendiğini, davalı tarafından 4 adet büyükbaş hayvanın kesildiğinin kabul edildiğini, hayvanların bedelinin davalı tarafından belirlendiğini, bilirkişi marifeti ile hayvanların bedelinin tespiti gerektiğini, davalının .......rayiç fiyat çizelgesinin çok üstünde müvekkilinden icbar yoluyla fazladan yem parası istediğini, müvekkilinin kusuru olmaksızın ..hayvanın müvekkiline iade edilmediği için yem ücreti ödemek zorunda kaldığını, kusurun davalıda olduğunu beyanla müvekkilinin fazladan ödediği yem ücreti olarak şimdilik ..

TL'nin faiziyle beraber müvekkiline iadesini, bu olmazsa bilirkişi marifetiyle veya yem ücretleri rayiç bedel araştırması ile bu hususun tespitinin yapılarak fazladan ödenmiş tutarın taraflarına iadesini, öte yandan .. tarafından iade edilmeyen .. adet büyükbaş hayvan bedelinin iadesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, karşı davanın belirsiz olarak açılamayacağını ve hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, davalı karşı davacı tarafından yem bedeli olarak şirkete ödenen tutara ilişkin olarak herhangi bir ihtirazi kayıt konulmaksızın ödeme yapıldığından karşı tarafça kabul edilen yem bedeli ile hayvan bedelinin istenemeyeceğini, asıl dava dilekçelerinde belirtildiği üzere müvekkil tarafından davalı karşı davacı yana .. adet hayvan için kullanılan yem bedeli olarak ..

TL fatura düzenlendiğini ve davalı karşı davacı tarafından bu faturaya karşı "yem bedeli olarak ....... TL anlaşma yapılmıştır. Düzenlemeyi yapıp tekrar gönderiniz." şeklinde açıklamayla fatura iadesi yapıldığını, dolayısıyla da zayi olan hayvanlara ilişkin .. TL fatura kesilerek müvekkiline hiç bir ihtirazi kayıt koymadan yem bedeli açıklamasıyla banka havalesi yoluyla ..... TL ödeme yapılarak cari hesabı kapattığını beyanla karşı davanın reddini dilemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, karşı dava ile takas talep edildiği sonucuna varılmış, bu kanaat doğrultusunda hazırlanan bilirkişi raporu hükme esas alınmış ve davalı/ karşı davacının, davacı/ karşı davalıdan .. TL alacaklı olduğuna yönelik bilirkişi raporu hükme esas alınarak asıl davanın reddine, karşı davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili, kısmi alacak davası olan karşı dava davalı karşı davacı vekilince ıslah edilmiş olmasına rağmen ıslah dilekçesi tarafı yerine davalının kendisine tebliğ edildiğini ve bu şekilde savunma hakkı ile ıslaha karşı öne süreceği zamanaşımı savunmasının kısıtlandığını ve tarafça bu husus yerel mahkemenin .. tarihli celsesinde detaylı şekilde açıklanmasına rağmen yerel mahkeme tarafından süre verilmek yerine savunma hakkı kısıtlanarak dosya hakkında karar verildiğini,

yerel mahkemece zamanaşımı itiraza çok kısa cevap verilerek asıl davanın vekaletsiz iş görme olduğundan bahsedilmiş ve bu itibarla zamanaşımının 10 yıl olması sebebiyle zamanaşımı itirazımızın reddedildiğinden bahsedildiğini, öncelikle ortada vekaletsiz iş görme bulunmamakla birlikte biran için bulunduğu kabul edilse dahi bu asıl davanın konusu olduğunu, yerel mahkemece de belirlendiği üzere karşı davanın dayandığı sebep ise sebepsiz zenginleşme olduğunu,

mahkemece bilirkişi kök raporuna itirazları doğrultusunda dosya bilirkişi ek raporuna gönderilmiş ancak bilirkişi ek raporunda yazılı itiraz dilekçesini hiç nazara alınmayarak yalnızca duruşmadaki sözlü beyanları nazara alınarak inceleme yaptığını, dayanak ek raporda davalı tarafından hayvanların müvekkile yediemin olarak bırakıldığına dair yazılı ve sözlü bir beyan olmadığı belirtilerek nakliye firması tarafından düzenlenen hayvanların teslim alınmayacağına ilişkin tutanak dosya kapsamında yokmuş gibi davranıldığını ve müvekkili davalının hayvanlarını gasp etmiş gibi gösterilmeye çalışıldığını,

yerel mahkeme dosyasına dayanak bilirkişi raporunda belirtilen hayvanın günlük yem ihtiyacı kuru madde bazında hesaplanmış olduğunu, ancak bu hesaplamanın da gerçeği yansıtmadığını, bu nedenlerle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Asıl dava hukuki niteliği itibariyle, davalıya ait . adet hayvanın .... gün boyunca bakımı nedeniyle yedieminlik ücretinin tahsili, karşı dava ise, fazladan ödendiği iddia olunan yem bedelleri ile davacı karşı davalı tarafından kesilen 4 adet hayvan bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Öncelikle usuli yönden yapılan incelemede mahkemece HMK'nın 107. maddesine göre açılmış belirsiz alacak davasında talep artırım dilekçesinin tebliğ edilmesine lüzum görülmediği yönündeki değerlendirme emredici usul kurallarına açık bir şekilde aykırı olup, bu durum kamu düzenine ilişkin mutlak kaldırma sebebidir.

Talep artırım dilekçesinin tebliği konusundaki düzenleme, adil yargılanma hakkının kapsamında yer alan savunma haklarının etkin biçimde kullanılmasını teminen konulmuş olup hassasiyetle üzerinde durulmalıdır. Anılan bu yasal düzenlemede, davada taraf olanların haklarının korunması amaçlanmış olup tarafların yargılama süreçlerine etkin katılımının sağlanması ise, yapılan tüm tebligatların usulüne uygun olması ile sağlanabilecektir.

Talep artırım dilekçesi tebliğ edilmeden davalının dilekçeye karşı cevap verme, savunmalarını yapma imkanından yoksun bırakıldığı görülmektedir.

Kaldı ki somut olayda karşı dava dilekçesi bakımından davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı anlamına gelen açık bir ibare bulunmadığı gibi belirsiz alacak davası olarak ikame edilse dahi talep artırım dilekçesinin karşı tarafa tebliği ve beyanda bulunma süresi verilmesi zorunludur. ........... tarihli celsede davacı karşı davalı vekilince ıslah dilekçesinin kendisine tebliğ edilmediğinden beyanda bulunmak için süre talep ettiği, bunun üzerine duruşmada elden tebligat yapıldığı, ancak talep edilmesine rağmen süre verilmeden hüküm verildiği anlaşılmaktadır.

O halde, davacı vekilinin...... tarihli dava değerinin belirlendiği kısmi karşı davada ıslah dilekçesi mahiyetindeki dilekçesinin davacı karşı davalıya yargılama konusu miktarla ilgili bilgi sahibi olması bakımından süre verilerek karar verilmesi gerekirken, aynı zamanda kamu düzenine ilişkin de olan HMK’nın 27. maddesinde düzenleme bulan adil yargılanma hakkının en önemli unsuru hukuki dinlenilme hakkının ihlali ile karar verilmesi isabetli olmayıp kararın öncelikle bu yönden mutlak kaldırılmasını gerektirmiştir.

Kabule göre esas yönünden ise, her ne kadar davalı karşı davacı taraf, .. hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ve hayvanları teslim alabilmek adına kendilerinden istenen fahiş miktardaki ..

TL yem bedelini baskı altında ödediklerini beyan etmişlerse de, savcılık tarafından yapılan bu şikayetin ...... tarihinde hukuki ihtilaf olduğundan bahisle takipsizlik kararı verildiği, .......tarihinde davalı karşı davacı .. tarafından hiç bir çekince ve ihtirazi kayıt koymaksızın ödeme gerçekleştirildiği, öte yandan .. tarafından ....... tarihli temel senaryoda düzenlenen iade faturasında "yem bedeli olarak ....... TL olarak anlaşma sağlandığından" bahisle ....

TL olarak....... tarihinde .. tarafından düzenlenen faturanın iade edildiği anlaşılmıştır. Bu durumda davalı karşı davacı . .. TL yem bedeli konusunda .. ile anlaşmaya vardığının kabulü gerekir. Kaldı ki, her iki taraf da tacir olup, davalı karşı davacı .. gabin ve müzayaka halinde kalmak suretiyle bu bedelde anlaşmaya zorlandığına dair herhangi bir delil söz konusu değildir.

Çünkü önemle vurgulamak gerekir ki........ tarihinde davalı karşı davacıya teslim edildiği uyuşmazlık konusu olmayıp, bir gün sonra davalı karşı davacı tarafından düzenlenen ve ikrar mahiyetinde de olan ....... tarihli iade faturasındaki ...... TL bedelde anlaşma sağlandığına dair beyanı cebren ödeme yapılmak zorunda kalındığı yönündeki iddiayı çürütür mahiyettedir.

Dolayısıyla, tarafların yem bedeli olarak .. TL üzerinden anlaşma sağladıklarının kabulü ile sonucuna göre hüküm verilmesi gerekirken, davacı karşı davalının bu yöndeki savunması üzerinde durulmadan ve gerekçeli kararda bu yönde bir tartışmaya yer verilmeden karar verilmesi yerinde görülmemiş, kararın esası bakımından da bu yönlerden kaldırılması gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."