Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2023/950 K.2025/104

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili kooperatif tarafından üyeleri adına yaptırılan ve kendilerine teslim edilen işyerlerinin şerefiye bedellerinin .....İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, davalının ödemesi gereken şerefiye bedelini ödemediğini, bu nedenle ..... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yaptıklarını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkilince taşınmaz değerinin tamamı olan ...... tarihinde ödendiğini, taahhütnamelerde belirtilen bütün şartlar yerine getirildiğinden davacı kooperatif tarafından taşınmaz üzerindeki ipoteğin kaldırıldığını, müvekkilinin davacı kooperatife karşı her türlü parasal yükümlülüğünün sona erdiğini, bu nedenle müvekkilinin taşınmazı .. kişiye devrettiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davacı kooperatifin davalının ....metrekare işyerleri için alınması kararlaştırılan. TL olarak tespit edildiği, .. TL tutarda tarafların bir uyuşmazlığın bulunmadığı, kooperatifin .. tarihli genel kurul toplantısının ..nolu kararında şerefiye bedellerinin tespiti için dava açılmak üzere yönetim kuruluna yetki verildiği, .... tespit edilen tutarın davalı adresine gönderildiği, kooperatif ticari defterlerinde ödeme kaydının rastlanmadığı,

her ne kadar kooperatif kanunun .. maddesi gereği ortaklar eşit yükümlülüklere sahip iseler de işyeri sahibi ortakların site içerisindeki yeri, yapı durumu ve sair özellikleri nedeniyle birbirinden farklı olması söz konusu ise bu eşitsizliği gidermek için şerefiye bedelinin alınması eşitsizliğe neden olmayacağı, somut olayda şirket ana sözleşmesinin 61. maddesinde "rayiç fiyatlara göre işyerlerine takdir olunan değerler eklenmek suretiyle" şerefiye bedeline atıf yapılmış olup,

yine .... tarihli genel kurul toplantısının 11. maddesinde de kooperatif şantiye alan içerisinde işyerlerinden şerefiye bedellerinin tespiti için mahkemeye müracaat edilmesi, mahkeme kararı ile belirlenen şerefiye tutarlarının tahsili yönünde yetki verildiği görülmüştür. yine sözleşmenin 45. maddesinde belirtilen toplantı yeter sayısı sağlandığı,

ana sözleşmenin 28. maddesine uygun çağrının yapılıp yapılmadığı tespit edilememiş ise de hak düşürücü süre kapsamında genel kurul kararının iptaline yönelik dava açılmadığından bu husus ana sözleşme değişikliğinin sıhhatini etkilemeyeceği gerekçeleriyle borçlunun temerrüdüne ilişkin icra takibi ve dosya kapsamına göre belge bulunmadığından işlemiş faiz talebinin reddi ile kısmen kabulüne, davalı tarafından ...... e sayılı takibe yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin ...

TL asıl alacak üzerinden kaldığı yerden devamına, asıl alacağın ... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF GEREKÇELERİ

Davalı vekili, şerefiye bedelinin dayanağını oluşturan 1..... maddesinde; kooperatif şantiye alanı içerisinde bulunan işyerlerinin şerefiye bedellerinin tespiti için mahkemeye müracaat edilmesi, mahkeme kararı ile belirlenen şerefiye tutarlarının ortaklardan tahsil edilmesi yetkisinin, kooperatif yönetim kuruluna verilmesinin oybirliği ile karara bağlandığı.... yılı olağan genel kurul toplantısının 11. maddesinde alınan genel kurul kararının üyelere ek ödeme yükümlülüğü getirmediğini, sadece şerefiye bedellerinin tespiti noktasında mahkemeye başvurma konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesi hususunu içerdiğini,

davacı kooperatif esas sözleşmesinin 61. maddesinde; iş yeri bedellerinin nasıl tespit edileceği hususunun net bir şekilde belirlenmesine rağmen, kooperatifin ana sözleşmenin .. maddesindeki kurala aykırı şekilde ortaklarına şerefiye bedeli belirleme yoluna gittiğini, ortaklara ek yükümlülük yüklenebilmesi için genel kurulca 61. maddesi uyarınca izlenecek yol doğrultusunda hangi üyeden, ne kadar şerefiye bedeli alınacağı hususunda bir karar alınmadığı,..... tespit yoluyla alınan raporun ortaklara usulüne uygun olarak tebliğ edilmediğini, müvekkilinin de arasında bulunduğu ortakların rapora itiraz edemediklerini,

.... sayılı kararında da “Davacı .. ana sözleşmesinin 23/13. maddesine göre; genel kurulun ortaklardan tahsil edilecek taksit miktarı, ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek görev ve yetkisinin devir ve terk edilemeyeceği, kooperatif ana sözleşmesinin "İş yeri Bedellerinin Tespiti" başlıklı 61. maddesinde iş yeri bedellerinin tespiti hususunda izlenecek yolun kararlaştırıldığını ve ortakların itiraz hakkının hüküm altına alındığını, .. sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 42. maddesi gereğince üyeler hakkında yükümlülük belirleme yetkisinin münhasıran genel kurula ait olduğunu,

23. maddesinde ise eşitlik ilkesinin düzenlendiğini, bu nedenle, üyelerin yükümlülüklerini doğuran konularda genel kuruldan karar alınması gerektiğini, kooperatif ortaklarından, genel kurul kararına dayanmayan akçalı bir edim talep edilemeyeceğini, ortada geçerli bir .. dayalı takip bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiğini,......

İş sayılı dosyası kapsamında tek taraflı ve gerçeğe aykırı tespit edilen meblağın da hukuka uygun olup olmadığına ilişkin bir değerlendirme yapılmadığını, müvekkilince ...parseldeki taşınmaz değerinin tamamı .. TL'nin 30.10.2013 tarihinde ödendiğini, buna binaen kooperatif tarafından taahhütnamelerde belirtilen şartlar yerine getirildiğinden taşınmazdaki ipoteğin kaldırıldığını her türlü parasal yükümlülüğün sona erdiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, şerefiye alacağının tahsili için girişilen takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf edenin sıfatı, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı... maddesine göre; genel kurulun ortaklardan tahsil edilecek taksit miktarı, ödeme şartları ile gecikme halinde uygulanacak esasları tespit etmek görev ve yetkisinin devir ve terk edilemeyeceği, .. başlıklı ..i ile yapı masrafları ve yol, su elektrik gibi müşterek tesis masrafları okul, kütüphane, satış mağazaları, bahçe ve spor alanı gibi genel hizmet tesis bedellerinden her konuta düşecek olan miktar ile genel giderler ve yönetim masraflarından ortaklara düşecek paylar hesaplanmak suretiyle konutların geçici maliyetleri bulunur.

Bundan sonra yönetim kurulu kararı ile oluşturulacak en az üç kişilik bir teknik heyet tarafından taşınmazlara, yeri, yapı durumu ve sair özelliklerine göre kıymet takdir olunur. Teknik heyet kararı bir rapora bağlanarak, tanzim tarihi ve imzaların doğruluğu bakımından noterce onandıktan sonra yönetim kuruluna tevdi edilir. Bu rapor yönetim kurulunca, noter vasıtasıyla taahhütlü mektupla veya elden imza karlışığında ortaklara tebliğ edilir.

Ortaklar tebliğ tarihinden itiberen 15 gün içinde bu kıymetlere itiraz edebilirler. 15 günün geçmesi ile itiraz hakkı resen kesin olarak düşer. İtiraz edildiği takdirde, teknik heyet ve yönetim kurulunun kendi üyeleri arasından birer, itirazda bulunan ortaklardan tarafından seçilecek bir kişiden oluşan üç kişilik yeni bir kurul marifetiyle tekrar kıymet takdir olunur. Bu heyet tarafından takdir olunan fark, geçici maliyet bedellerine eklenir veya bu bedelden indirilir.

Geçici maliyet tespitinden sonra yapılan masraflar kesinleşen kıymet takdiriyle orantılı olarak bölünerek kesin maliyet bulunur. İtiraz taksitlerin ödenmesini geciktiremez. Her ortak kendisine düşen konutu kesin maliyet bedeli üzerinden kabule mecburdur.

Ortaklar, yönetim kuruluna yazı ile bilgi vermek şartı ile kendilerine düşen konutları, diğer ortakların konutları ile değiştirebilir." şeklinde iş yeri bedellerinin tespiti hususunda izlenecek yol, ortakların itiraz hakkı hüküm altına alınmıştır.

...maddesi gereğince üyeler hakkında yükümlülük belirleme yetkisi münhasıran genel kurula aittir. ... maddesinde ise "Ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibelerde eşittirler" hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle, üyelerin yükümlülüklerini doğuran konularda genel kuruldan karar alınması .. ortaklarından, genel kurul kararına dayanmayan akçalı bir edim talep edilemez.

Yasal düzenleme yukarıdaki şekilde olduğu halde, aynı miktarda ödeme yapıp, aynı büyüklükte konut ya da işyeri sahibi olan ortakların, konutların ya da işyerlerinin site içindeki yeri, yapı durumu ve sair özellikleri nedeniyle birbirinden farklı olması söz konusu ise, yükümlülüklerde (ödemelerde) eşit olduğu halde hakta yukarıdaki gerekçelerle eşit olması mümkün olamamaktadır. .. bu eşitliği sağlamak amacıyla yapılan ve mevcut yapı kooperatifleri mevzuatına göre yapılması zorunlu olan bir işlemdir ...

Bir hukuki işlem, konusu, veya meydana gelişi itibariyle emredici hukuk kurallarına aykırı olabilir. Öze ilişkin emredici hükümlere aykırılık halinde hukuki işlem şeklen mevcut olmakla beraber konusu bakımından amaçlanan hüküm ve sonuçları başlangıçtan itibaren hiç kimseye karşı sonuç doğurmaz. Öze ilişkin emredici hukuk kurallarına aykırılık sebebiyle hukuki işlemin mevcudiyet kazanamaması halinde, hukuki işlemin yokluğundan söz edilir. Bu nedenle yok hükmünde olan karar ve işlemler baştan beri hüküm ifade etmez ve sonradan icazetle geçerli hale gelmezler. Mutlak hükümsüzlük kural olarak düzeltilemez ve hukuki yararı bulunan herkes tarafından süresiz olarak ileri sürülebilir ve mahkeme tarafından kendiliğinden göz önünde tutulur.

Davaya konu şerefiye bedelinin dayanağını oluşturan .... maddesinde; kooperatif şantiye alanı içerisinde bulunan işyerlerinin şerefiye bedellerinin tespiti için mahkemeye müracaat edilmesi, mahkeme kararı ile belirlenen şerefiye tutarlarının ortaklardan tahsil edilmesi yetkisinin, kooperatif yönetim kuruluna verilmesinin oybirliği ile karara bağlandığı, ..... maddesinde alınan genel kurul kararının üyelere ek ödeme yükümlülüğü getirmediği, sadece şerefiye bedellerinin tespiti noktasında mahkemeye başvurma konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesi hususunu içerdiği, davacı kooperatif esas sözleşmesinin 61. maddesinde;

iş yeri bedellerinin nasıl tespit edileceği hususunun net bir şekilde belirlenmiş olmasına rağmen, davacı kooperatifin ana sözleşmenin ..maddesindeki kurala aykırı şekilde ortaklarına şerefiye bedeli belirleme yoluna gittiği, ortaklara ek yükümlülük yüklenebilmesi için genel kurulca 61. maddesi uyarınca izlenecek yol doğrultusunda hangi üyeden, ne kadar şerefiye bedeli alınacağı hususunda bir karar alınmadığı,...... tespit yoluyla alınan raporun ortaklara usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği, davalının da arasında bulunduğu ortakların, iş bu rapora itiraz edemedikleri anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, “Yetkili icra dairesinde geçerli bir ilamsız icra takibine girişilmesi itirazın iptali davalarının koşullarından biri" olduğundan, ortada geçerli bir genel kurul kararına dayalı başlatılan bir icra takibi bulunmadığından, her davanın açıldığı anda, dava şartlarının tamam olması gerektiğinden, ilk derece mahkemesince davanın, dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Açıklanan nedenlenle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.(3) maddesi uyarınca kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında yeniden hüküm kurularak, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."