Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/1624 K.2026/316

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirket ile davalı arasında.. ." alışverişine ilişkin .. tarihli proforma fatura düzenlendiğini, ürün ithalatının zamanında tamamlanamaması nedeniyle sürastarya süresinin aşıldığını, süre aşımına ilişkin demuraj tahakkuk ettiğini, dava dışı ... tarafından .. gelirine ilişkin... tarihli ..

USD bedelli fatura düzenlendiğini, bu faturanın müvekkili şirket tarafından ödendiğini, akdedilen sözleşme gereği ürün ithalatının davalıya ait olduğunu, demuraj bedelinin doğmasının sebebinin davalının ithalat işlemlerini zamanında tamamlayamaması olduğunu, müvekkili tarafından ödenen bu bedel için davalıya fatura düzenlediklerini, davalı tarafça faturaya itiraz edildiğini ve faturanın ödenmediğini, .. Müdürlüğü'nün..

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalının haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı tarafından ödenen demuraj alacağının müvekkilinin riziko alanında meydana gelmediğini, .. alacağının taşıma işleminin tarafları arasında hangi tarafın riziko alanından kaynaklanan sebepler ile gecikmenin meydana geldiği hususu tespit edilerek bir tarafa yüklenmesi gerektiğini, müvekkili şirketin taşıma ilişkisinin doğrudan tarafı olmadığını, dava konusu demuraj bedelinin ödenmesinin davacı taraftan kaynaklanan menşei araştırmasına yönelik resmi belgelerin temin edilememesinden kaynaklandığını savunarak davanın reddini istemiştir.

KARAR

Mahkemece, toplanan deliller ve aldırılan bilirkişi raporuna göre davacının . .. .. taşınan yükün gönderilen/alıcısı olduğu, dosyaya sunulan evraka göre davalının eşyanın ithali işlemlerini borçlandığı, davacının, eşyanın bekleme süresinde teslim alınmaması sebebiyle, eşyayı deniz yolu ile taşıyan dava dışı .. sürastarya ücreti ödediği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının ödediği sürastarya ücretinin doğumuna davalının yol açtığı iddiasından kaynaklandığı, davalının eşyanın ithal işlemlerini borçlandığı, borcunun iş görme borcu niteliğinde olduğu, bu sebeple özen gösterme yükümlülüğünün bulunduğu,

davalının esasen eşyanın taşınması ve gümrük işlemleri bakımından edimini ifa ettiği ancak, eşyanın niteliğinin dikkate alınarak idarenin talep edebileceği evrakı göz önünde bulundurması ve bu hususu alıcı/gönderilene bildirmesi gerektiği, davalının atadığı gümrük müşavirinin işlemler yürütülürken evrak istenmesi üzerine davacı alıcı/gönderileni bilgilendirdiği, bu esastan hareket edildiğinde davalının sorumlu olduğu, bununla birlikte, davacının da kendisinden istenen evrakı teminde geciktiği, talep edilen nitelikte evrakı ibraz edemediği,

tüm bu olgular dikkate alındığında tarafların birlikte kusurlu oldukları, kusurun eşit oranda olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davalının .. Dairesinin ..

Esas sayılı dosyasına vaki itirazının kısmen iptali ile takibin .. . asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa .. sayılı Kanun'un 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının .. doları ile açılmış .. yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranının uygulanmasına, alacak likit olmadığından ve yargılamayı gerektirdiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı taraf vekillerince istinaf isteminde bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, taraflar arasındaki satışa konu yükü taşıyan geminin ..

Cumartesi günü .. limanına vardığını, .. tarihinde davalının gümrük işlemlerini yapan.. beyanname tescilini alabilmeleri için evrak görüntüleri iletildiğini, gümrük evrak asıllarının gemi varışından .. iş günü sonra .. salı günü davalıya teslim edildiğini, davalının gümrük müşavirliğine ..tarihinde evrak görüntüleri iletilmesine rağmen .. gün sonra başvurarak .. tarihinde beyanname tescili aldığını, ...'de davalı şirketin ithalat başvurusundan sonra menşei soruşturmasını başlattığını, davalı tarafından .. tarihinde yükleyici firma ile müvekkilinin kardeş firma olduğuna dair bir yazı talep ettiğini, bu yazıyı .. tarihinde davalıya ilettiğini,

davalının, müvekkilinden .. tarihinde iletilen evraktan sonra resmi evrak talebinde bulunduğunu, araya .. arasında ''. .'' resmi tatili girdiğinden evrakın iletilemediğini, resmi kurban bayramı tatili dönüşünde .. memurunun herhangi bir resmi evrak olmadan beyannameyi kapatıp işlemleri sonlandırdığını, bu hususun dosya arasındaki yazışmalar ile sabit olduğunu,müvekkilinin, ..e görüntüleri iletilip,

..e asılları teslim edilen evraklar ile .. tarihinde davalının talebi üzerine iletilen yazı haricinde teslim edebileceği bir evrakın mevcut olmadığını demuraj bedelinin oluşmasından müvekkilinin sorumlu olmadığını savunarak ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, müvekkili ile davacı şirket arasında akdedilen sözleşmeye istinaden düzenlenen proforma belgesinde ithalatın alıcı müvekkili şirkete ait olduğu yer almakta ise de burada ithalat giderlerinden kastedilen kalemlerin normal ve standart işlemler sebebiyle ortaya çıkan giderler olduğunu, davacı ile müvekkili arasındaki ilişki devir alma işlemi iken demuraj alacağının taşıma ilişkisinden kaynaklanan bir alacak olduğunu, demuraj alacağının,

taşıma işleminde alıcı ve gönderici şirket arasında hangi tarafın riziko alanında meydana gelen durum sebebiyle beklemenin gerçekleştiği tespit edilerek bir tarafa yüklenebilen bir bekleme alacağı olarak tanımlandığını, davacı tarafça dosyaya sunulan konişmento belgesi incelendiğinde, alıcı ve gönderici taraflar arasında müvekkili şirketin adının dahi zikredilmediğini, işbu konişmentoya konu ticari malın gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra alıcı davacı şirket tarafından müvekkiline teslim edilmesine karar verildiğini, bu halde davacı tarafından ödenen demuraj alacağının müvekkilinin riziko alanında meydana gelmediğini,

davacının tarafı olduğu ithalat işlemlerinin yürütülmesi amacıyla . . . destek alındığını, ithalat giderlerinin müvekkiline ait olması hususunun, ithalat işlemini gerçekleştirmekle yükümlü tarafın davacı şirket olduğu gerçeğini değiştirmeyeceğini, davacı şirketin, ithalatın gerçekleştirilmesinde hizmet aldığı .. .. talep edilen ve davacı şirketin alıcısı olduğu ithalat işleminde gönderici sıfatı ile yer alan yabancı menşeili şirket yönünden talep edilen menşei araştırmasına yönelik resmi evrakı temin edemeyeceğini .. tarihinde mail yolu ile ilettiğini.. tarihleri arasında ise resmi tatil sebebiyle . .. işlem yapmadığını, anılan belge,

davacı şirket tarafından .. tarihinde temin edilse idi işbu beklemenin gerçekleşmeyeceği ve gümrük işlemlerinin herhangi bir gecikme meydana gelmeksizin tamamlanacağı da dikkate alınarak demuraj alacağının davacı şirket tarafından üstlenilmesi gerektiğini, davacı şirket tarafından resmi belge temin edilememesi sebebiyle resmi tatile denk gelinen günde işlemlerin tamamlanamadığını ve 9 gün boyunca gümrük işlemlerinde herhangi bir ilerleme kaydedilemediğini, dava konusu demuraj alacağının meydana geldiği taşıma işleminin, davacı şirket ile müvekkili arasında dahi gerçekleşmediğini, burada,

yalnızca devir alma işlemine taraf olan müvekkilinin herhangi bir ihmal veyahut kusurunun bulunmaması ve davacının taşımanın tarafı alıcı firmaya ait resmi evrak temin edemediği hususlarının tümüyle davacı yanın riziko alanında meydana geldiği gözetilerek, müvekkili aleyhine taşıma ücretine hükmedilmesinin mümkün olmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava, davacının ödediği sürastarya ücretinin doğumuna davalının sebebiyet verdiği iddiasıyla sürastarya ücretinden kaynaklanan alacağın tahsili için davalı hakkında başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

.. Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Karar sayılı ilamıyla, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı taraf vekilleri istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan delillerin değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık olmamasına ve özellikle proforma fatura üzerinde eşyanın ithalinden davalının sorumlu olduğunun belirtilmiş olmasına,

davalının esasen eşyanın taşınması ve gümrük işlemleri bakımından edimini ifa etmiş olmasına ancak, eşyanın niteliği dikkate alınarak idarenin talep edebileceği evrakı göz önünde bulundurması ve bu hususu alıcı/gönderilene bildirmesi gerektiği, davalının atadığı gümrük müşavirinin işlemler yürütülürken evrak istemesi üzerine davacı alıcı/gönderileni bilgilendirmiş olmasına,

davacının da kendisinden istenen evrakı teminde gecikmiş olması sebebiyle tarafların birlikte kusurlu oldukları ve kusur oranlarının eşit olduğu kanaatine varılmış olmasına göre Mahkemece davanın kısmen kabulüne yönelik verilen kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."