Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/24 K.2024/243

Taraflar arasında görülen davada ............. Karar kararının istinaf incelemesi davacı/talep eden vekili tarafından istenmiş olmakla, 6100 sayılı HMK’nın 353. Maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşıldıktan, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçeler, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

-K A R A R-

Davacı vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin ...

A.Ş.'nin ...'de yer alan bayisini işlettiğini, ...'da 15/03/2023 tarihinde aşırı yağış nedeniyle sel felaketi meydana geldiğini, ...'nin de bu felaketten etkilendiğini, müvekkili şirketin ...'de işlettiği mağaza iki kattan oluşmakta olup, mağazanın giriş katının tamamen sular altında kaldığını, müvekkilinin meydana gelen bu sel felaketi nedeniyle iş yerinin giriş katı tamamen zarar gördüğünü, iş yerinde bulunan 2012 -15 Mart 2023 tarihleri arasına ait tüm ticari defterler, alış ve satış faturaları, irsaliyeler,

vergiye esas belgeler ve sair her türlü belge ve evrakların zayi olduğunu belirterek davanın kabulü ile 2012 - 15 Mart 2023 tarihleri arasına ait tüm ticari defter, alış- satış faturaları, irsaliyeler, vergiye esas belgeler ve sair her türlü belge ve evrakların zayi olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece; "....Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterlerin afet veya hırsızlık sebebiyle ziyaya uğraması halinde mahkemeden belge talep edilebileceği hususu düzenlenmiş olup, değinilen düzenleme uyarınca tacirin defter ve belgelerini özenli bir şekilde saklama yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka anlatımla tacir özen yükümlülüğüne uymasına rağmen defter ve belgelerin zayi olduğunu kanıtlamak durumundadır.

Davacı tarafça 2012-15 Mart 2022 tarihleri arasına ait Yevmiye Defteri, Envanter Defteri, Kebir Defteri, 2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ait ve 2023 ocak-şubat-mart aylarına ait alım, satım ve gider faturaları ve belgeleri, 2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ait ve 2023 ocak-şubat- mart aylarına ait, Yazarkasa Z raporları, Pos slipleri ve gün sonu raporları ,2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019-2020-2021-2022 yıllarına ve 2023 ocak-şubat ve mart aylarına ait SSK evrakları, Maaş Bordroları, İşçi Özlük Dosyaları,

İşe Giriş Çıkış evraklarının 5/03/2023 tarihli sel nedeni ile zayi olduğundan bahisle eldeki dava açılmış ise de, 06/02/2023 tarihli ve Kahramanmaraş merkezli depremler sebebiyle bölgede ilan edilen OHAL kapsamında yasal tüm sürelerin 06/02/2023 - 06/04/2023 tarihleri arasında durdurulmuş olduğu hususu da dikkate alındığında konu talep hakkında 30 günlük dava açma süresinin 08/05/2023 tarihi itibariyle dolacağı, davanın ise 30/07/2023 tarihinde açılmış olduğu, bu nedenle açılan davanın TTK 82/7 maddesi uyarınca süresinde açılmadığından reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Oluşan sonuca göre de talebin TTK 82/7. Maddesindeki "hak düşürücü süre" nedeniyle dair karar vermek gerekmiş olup...." şeklinde karar verilmiştir.

Karara karşı davacı/talep eden vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

Davacı/talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece hak düşürücü süre nedeniyle davalarının reddine karar verildiğini, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Belgelerin saklanması, saklama süresi” başlıklı 82. maddesinde “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;

yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” şeklinde bir düzenleme yer aldığını, 13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükelleflerin,

durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/07/2023 tarihine kadar (bu tarih dahil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceğini, bu hükmün 7440 Sayılı Kanunun 10'uncu maddesinin 22 nolu fıkrası uyarınca düzenlendiğini, tüm bu nedenlerle yasal süresi içerisinde zayi belgesi verilmesi talebi ile yerel mahkemeye başvurulduğunu ancak yerel mahkemece hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verildiğini, davanın reddine ilişkin verilen kararın usul, yasa ve yargısal uygulamalar yönünden hatalı olup kaldırılması gerektiğini belirterek, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına,

davanın istinaf mahkemesinde yeniden görülmesi mümkün değilse, hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, HMK'nın 355. maddesi hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Talep, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesine dayanılarak açılan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece; davacı vekilinin talebinin TTK 82/7. maddesindeki "hak düşürücü süre" nedeniyle reddine karar verilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. Maddesinde "bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." denilmekte olup bu maddedeki 15 günlük süre 01/07/2022 tarihli 7417 sayılı Yasa ile 30 güne çıkarılmıştır.

Öte yandan 7440 numaralı 09/03/2023 kabul tarihli Resmi Gazete'nin 12/03/2023 tarihinde yayımlanan Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 10/(22). maddesinde "13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı TTK'ya ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler durumu öğrendiği tarihten itibaren 31/07/2023 tarihine kadar (bu tarih dahil) yetkili Mahkemede kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." düzenlemesi yapılmıştır.

Dava tarihinin 30/07/2023 olması dikkate alındığında davanın yasal süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır. Bu sebeple sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Sonuç olarak, ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için gerekli olan deliller toplanmamış ve bu konuda herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle talep eden/davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde delillerin toplanarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."