Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/395 K.2025/91

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davalı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; .....esas sayılı dosyasında; müvekkili aleyhinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığını, takibine konu edilen senedin ne üzerindeki yazıların ne de senet üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin senet hamili olan davalı ... ve onun ciro yaptığı takip alacaklısı davalı ... ile hiçbir ilgisi olmadığını, bono üzerinde tahrifat yapıldığını, bononun TTK m. 776’da belirtilen zorunlu şekil şartlarını taşımadığını,..... Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda tespit yapıldığını, davanın kabulüne,.....Esas sayılı icra takibinin iptaline, müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, davalılar aleyhine ..den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; ..... Esas sayılı dosyasında alınan ... raporunda senedin davacı borçlu tarafın elinin ürünü olduğu tespitinin yapıldığını davanın da reddedildiğini, davacı tarafın davasını ispatlayamadığını, bu nedenlerle davanın reddine ve müvekkili lehine .. oranında icra inkâr tazminatı ödemesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... davaya cevap dilekçesi sunmayarak 6100 sayılı HMK m. 128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince;...... E sayılı dava dosyasının dosyamız arasına alındığı, incelenmesinde; (...) dosyada aldırılan....tarihli .. ... İnceleme konusu senet üzerinde "..." adına atfen atılı bulunan imzanın kişiye atfedilebilecek yeterlilikte kaligrafik ve karakteristik özellikler ihtiva etmeyen, kolaylıkla atılabilecek tarzda taklidi kolay ve basit tersimli imza olduğu kanaatine varılmıştır.

2. İnceleme konusu senet üzerinde "..." adına atfen atılı bulunan imza ile ...''nın mevcut mukayese imzaları arasında yapılan inceleme ve karşılaştırmada; yukarıda birinci maddede belirtilen sebeplerden dolayı, inceleme konusu senet üzerinde atılı bulunan söz konusu imzanın ... eli ürün olup olmadığı hususunda müspet ya da menfi bir kanaat bildirmek mümkün olmamıştır..." şeklinde rapor tanzim edildiğini, (...) ....... talimat sayılı dosyası aracılığıyla mahkememize gönderilen ... tarihli bilirkişi raporunda "-matbuu senet olmadığı, kenarlarının gayri nizami kesildiği,

-senet üzerinde iki farklı kalem bakiyesi olup, "...", "..." yazımları ve imza kısmının, senedin geri kalanından farklı bir kalem ile yazılmış olduğu tespit edilmiştir. -Farklı kalemler, ile yazılma, başkaca zamanlarda yazılmış olabileceği hususunu düşündürmekte olup, bu konudaki takdir makama aittir. -. üzerinde yer alan borçlu imzası ile, davacı ...'ya ait mukayese imzaları kıyaslandığında, inceleme konusu imzanın basit tersimli ve taklidi kolay bir imza olduğu,

buna karşın, imza ebadı, eğim "u" harfi benzeri motifin konumu ve ebadı imzayı oluşturan kalem hareketleri ve yön değişiklikleri, bası, "u" harfi benzeri motifin alt kısmının sivri çizimi, imza gövdesi ve yatay sonlandırılış çizgisi uzunluklarının birbirlerine oranları bakımından uyum ve farklılıklar görülmüş olup, Keşideci imzasının ... imzaları ile aynı varyans aralığında olmasına karşın bu bu derece basit tersimli imzalarda aidiyet bildirmenin doğru olmadığı kanaatindeyiz. .: (...) -Senet üzerinde yer alan borçlu imzası ile,

davacı ...'ya ait mukayese imzaları kıyaslandığında, inceleme konusu imzanın, imza ebadı, eğim "... harfi benzeri motifin konumu ve ebadı, imzayı oluşturan kalem hareketleri ve yön değişiklikleri, bası, "u" harfi benzeri motifin alt kısmının sivri çizimi, imza gövdesi ve yatay sonlandırılış çizgisi uzunluklarının birbirlerine oranları bakımından uyumları görülmüş olup, Keşideci imzasının ... imzaları ile aynı varyans aralığında olduğundan, bu imzaların ... eli ürünü olduğu kanaatindeyim..." şeklinde raporu tanzim ettiği anlaşılmış.

Yine mahkeme dosyasında aldırılan ....raporunda "İnceleme konusu senetteki sol, üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları bulunan senetteki borçlu imzası ile ...'nın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın ...'nın eli ürünü olduğu hususlarını bildiri..." şeklinde tanzim edildiği, mahkemece ...tarihinde davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf aşamasında geçmiş olup ...

Karar sayılı ... tarihli kararı ile onanmış olduğu ancak henüz kesinleşme şerhinin yazılmadığı anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan . .. . tarafından düzenlenen...... tarihli raporunda “senette sol üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları bulunduğu” ancak .. imza aidiyeti sorulduğu için sadece imza aidiyeti yönünden inceleme yapılmış olduğu ancak senette sahtecilik ve tahrifat açısından inceleme yapılmadığının anlaşıldığı,

oysa ki senette sol üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları bulunmasının inceleme konusu senedin başka bir belgeye yapıştırılarak imza atan kişiyi yanıltmaya yönelik belirgin bir sahtecilik emaresi olduğu, bu nedenle inceleme konusu senedin,.

İnceleme .. sahtecilik ve tahrifat açısından incelenmek üzere gönderilmesinin uygun olacağı, kanaatini bildirir bitimsel uzman mütalaası olduğu anlaşılmıştır. ... Esas sayılı soruşturma dosyasının incelenmesinde; davacı müşteki tarafından .. tarihinde şüpheliler ... ve.. hakkında dolandırıcılık ve resmi evrakta sahtecilik suçlarından şikayette bulunulduğu, ....

Esas sayılı dosyasında soruşturma başlatıldığı, ..... olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık suçlaması ile yapılan soruşturmada .. Mahkemesinde yapılan imza incelemesine dayanılarak kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, müşteki tarafın ..... tarihinde itiraz etmesi üzerine .. D.

İş dosyası ile soruşturmanın genişletilmesi kararı verildiği ve yeniden yapılan soruşturma aşamaları yapılarak ... tarihinde şüpheliler hakkında kamu davası açmayı gerektiren nitelikte yeterli delil elde edilmediği tüm soruşturma evrakı kapsamında anlaşılmış olup, kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, karara itiraz üzerine, ....tarihli kararı ile kesin olarak itirazın reddine karar verildiği, müşteki ... vekili tarafından..... tarafından düzenlenen.... tarihli raporu ile evrakın sahte olduğu iddiası ile talepte bulunulduğu,

savcılık tarafından ..... tarihinde yeniden ..soruşturma sayılı dosyasından verilen takipsizlik kararı kesinleştiği için mükerrer soruşturma nedeniyle tekrardan soruşturma yürütülemeyeceğinden, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği,karara karşı müşteki vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine ... tarihli kararı ile kesin olarak itirazın reddine karar verildiği, anlaşılmıştır. Mahkememizce davacıya ait imza örnekleri kurumlar toplanmış, dosya....

Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu gönderilmiş .. kuşkudan uzak, . denetimine ve hüküm kurmaya elverişli, Takibe dayanak uyuşmazlık konusu...

Tl bedelli bononun sahte olup olmadığı, imzanın davacı ... . ait olup hususunda davacı tarafından sunulan uzman görüşü ve .. esas sayılı dosyasında aldırılan ., bilirkişi ve Jandarma kriminal raporları, Savcılık soruşturma dosyasında alının . .. birlikte değerlendirilerek rapor aldırılmış olup;.. kurumu genişletilmiş uzmanlar kurulu tarafından düzenlenen .......sayılı raporun incelenmesinde; (...) İnceleme konusu senette atılı borçlu imzası ile ...'nın mukayese imzaları arasında;

tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın ...'nın eli ürünü olduğu, Sorulan Diğer hususlara ......sayılı raporumuzda sonuç verilmiş olduğu, İnceleme konusu senette yer alan borçlu imzası ve mukayese imzalarına ilişkin görüntülerin ekte gönderilmiş olduğu hususlarını bildirir kanaat raporu olduğu bildirilmiştir.. kurumu tarafından düzenlenen.... sayılı raporun incelenmesinde.

İnceleme konusu senette yer alan borçlu imzasının sol, üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları mevcut olduğu, söz konusu borçlu imzasının inceleme konusu senedi onaylar mahiyette atılmamış olduğu, inceleme konusu senedin söz konusu borçlu imzasından faydalanılarak oluşturulmuş olduğu İnceleme konusu senede ilişkin görüntülerin ekte gönderildiği hususlarını bildirir kanaat raporu olduğu anlaşılmıştır. (...) Somut olayda, Davacı-borçlu vekili tarafından senetteki imzanın müvekkiline ait olmadığı,

davalılar ile arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı, senedin sahte olarak düzenlendiği iddia edilmiş ,davalı- alacaklı tarafından senedin dayanağı alacak borç ilişkisine dair herhangi bir beyanda bulunulmadığı, soruşturma dosyasının incelenmesinde ... tarafından aralarındaki ticari ilişki nedeniyle . . kendisine borçlu olduğu, kendisinden de de davalı ... . alacaklı olduğunun iddia edildiği ancak alacağın nedenine ilişkin bir beyanda bulunulmadığı, soruşturma dosyasında . . ifadesinde ...'a arsa sattığını ve kalan bedel için bu senedi aldığını iddia ettiği ancak herhangi bir delil sunulmadığı anlaşılmıştır.

Davacı-borçlu, takibe konu bonodaki imzasını inkar etmiş ancak hem mahkememiz dosyasında hemde icra dosyasında alınan raporlar dikkate alındığında raporlara göre keşideci imzasının davacının eli ürünü olduğu anlaşılmıştır. .. esas sayılı soruşturma dosyasında davalılar hakkında soruşturmaya konu bono üzerindeki imzanın davacının elinin ürünü olması nediniyle takipsizlik kararı verilmiş ve karar kesinleşmiş ise de davacı tarafça taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı ve söz konusu senedin sahte olduğu iddiası üzerinde durulmamış ve bu hususun araştırmamış olduğu,

kaldı hem icra dosyasında aldırılan . . . . raporunda "İnceleme konusu senetteki sol, üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları bulunan senetteki borçlu imzası ile ...'nın mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın ...'nın eli ürünü olduğu hususlarını bildirir" şeklinde rapor sunulduğu,

mahkememizce sahtecilik hususunda aldırılan.. kurumu tarafından düzenlenen ...sayılı raporda "İnceleme konusu senette yer alan borçlu imzasının sol, üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları mevcut olduğunun tespit edildiği ve "söz konusu borçlu imzasının inceleme konusu senedi onaylar mahiyette atılmamış olduğu, inceleme konusu senedin söz konusu borçlu imzasından faydalanılarak oluşturulmuş olduğu" görüşünün beyan edildiği, taraflar arasında bononun ...TL bedelli borç doğuracak hukuki ilişkinin varlığının davalı tarafça ispatlanamadığı,

senedin hile ile alındığı, davacının imzasının takibe konu senedi onaylar nitelikte olmadığı, senedin borçlu imzasından faydalanarak oluşturulduğu, davacının sahtecilik iddiasının bilirkişi raporu ile ispatlandığı anlaşılmakla, davacının...... esas sayılı dosyasında takibe dayana........ bedelli bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, . sayılı icra iflas kanunun 72/5. maddesine göre koşulları bulunmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine dair karar vermek gerekmiş olup; kanaatimize esas bu gerekçelerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın kabulüne ve kötüniyet tazminatının reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davalı taraf istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin gerekçesinde menfi tespit davalarında ispat yükünün davalı alacaklıda olduğunu belirterek bu genel kuralın istisnasını dikkate almadığını, davanın kambiyo senedine dayalı menfi tespit davası olması nedeniyle genel kuralın aksine senede karşı senetle ispat kuralı gereği ispat yükünün tekrar borçlu tarafa geçtiğini, müvekkili hakkında takipsizlik kararı verildiğini, davaya konu senede yapılan imza ve borca itirazı .......Esas sayılı dosyasında incelendiğini ve davanın reddedildiğini, imza incelenmesinde de .. . raporunda genişletilmiş uzmanlar tarafından imzanın davacıya ait olduğunun tespit edildiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senetlerine özgü icra takibine karşı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanun m. 72'ye göre açılmış menfi tespit davasıdır. Dairemizce inceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. Davaya konu uyuşmazlık davaya konu bono üzerindeki imza ve yazıların davacıya ait olup olmadığı ve davacının davaya konu bono nedeniyle davalılara borcunun bulunup bulunmadığı konusundadır.

Bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak senette borcun nedeni “mal” ya da “nakit” olarak belirtilmişse, davacının yazılı borç sebebine dayanmaya hakkı olacağından, ispat yükü bunun aksini ileri süren tarafa ait olacaktır ... Eğer yanlardan biri senet metninde yazılı kaydın doğru olmadığını söylüyorsa, buna senedin talili denmektedir.

Bu anlamda talil senet metninde açıklanan düzenleme (ihdas) nedenine aykırı beyanda bulunma anlamına gelmektedir ve bu hâlde ispat yükünün kaydın aksini iddia edene ait olacağında kuşku bulunmamaktadır. (...) 2004 sayılı İİK m. 72 gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (TMK m. 6 m.) İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle ortadan kalktığını ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkâr ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle sona erdiğini ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı / alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Somut olaya gelince; dava, kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının saptanması istemine ilişkin olduğuna göre, konunun hem kambiyo hem de ispat hukuku açısından ve yukarıdaki açıklamaların ışığında ele alınması gerekir..

Davacı, davaya konu bono nedeniyle borçlu olmadığına ilişkin iki ayrı maddi vakıa ileri sürmektedir. Bunlardan birincisi bono üzerindeki imza ve yazıların kendisine ait olmadığı vakıası ikincisi de davalılar ile arasında alacak borç ilişkisinin bulunmadığı iddiasıdır.

Davacının ilk iddiası HMK m. 211'e göre sahtelik iddiasına girmekte olup kambiyo hukukunda kesin defi niteliğindedir. Dolayısıyla yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde sahtelik iddiasını kanıtlamak davacı üzerindedir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık nedeniyle...Esas sayılı dosyasında alınan .., aynı mahkemece.., yine aynı mahkemece aldırılan ve .. tarafından hazırlanan ....... derece mahkemesince aldırılan .. sayılı ATK ile .. sayılı Genişletilmiş Uzmanlar .. raporu olmak üzere beş tane bilirkişi raporu ve bir tane de davacı tarafından dosyaya sunulan uzman görüşü bulunmaktadır.

Dosyada üç tane .. raporu bulunmakta olup bunlardan .....sayılı .. raporunda "söz konusu imzanın . .. eli ürünü olduğu".......raporunda "İnceleme konusu senette yer alan borçlu imzasının sol, üst ve alt kısımlarında çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmaları mevcut olduğu, söz konusu borçlu imzasının inceleme konusu senedi onaylar mahiyette atılmamış olduğu, inceleme konusu senedin söz konusu borçlu imzasından faydalanılarak oluşturulmuş olduğu"...... sayılı Genişletilmiş Uzmanlar Kurulu Raporunda ise "İnceleme konusu senette atılı borçlu imzası ile ...'nın mukayese imzaları arasında (...) uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzanın ...'nın eli ürünü olduğu," tespit edilmiştir.

Hazırlanan .. bilirkişi raporlarının incelenmesi sonucunda üst üste iki evrakın bitiştirilerek davacıya imzalaması için sunulduğu, davacının imzaladığını sandığı üstteki "görünüşteki evrakın" (dosya kapsamından bu evrakın ne olduğu ya da olabileceği belli olmamaktadır) imza kısmının, bu evrakın altına yerleştirilmiş davaya konu bononun imza kısmının üzerine gelen kısmının gözle anlaşılamayacak şekilde kesilmiş olduğu, böylece davacının imzasının alttaki davaya konu bononun imza kısmına atıldığı, bu nedenle de davacı imzasının imzalamak istemediği belgeye atılmış gerçek imza olduğu,

ancak daha sonra üstteki "görünüşteki evrakın" alttaki davaya konu bonodan ayrıldığı, bu esnada ATK raporunda tespit edildiği üzere bonoda yer alan borçlu imzasının sol, üst ve alt kısımlarında, çevresinde bir çerçeve oluşturacak şekilde doğrusal hatlar oluşturan yapıştırıcı bakiyeleri ve lif kalkmalarının oluştuğu, dolayısıyla davacının imzasının gerçekte imzalamak istemediği bir bononun hile yoluyla imzalatılarak alındığı anlaşılmaktadır.

Davaya konu bono üzerindeki imzanın yukarıda açıklandığı gibi ve ATK raporlarında tespit ediliği gibi davacının iradesinin yanıltılması ile alındığı, sahtelik iddiasının kanıtlandığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mahkemenin verdiği kararın usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davalının istinaf incelemesinin esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."