Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2024/677 K.2025/1419

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalılar ile aralarında hizmet alımı ihalesi sözleşmeleri imzalandığını, almış oldukları hizmet ihalesi kapsamında çalıştırdıkları işçiler tarafından davacı ile en son yüklenici .. .. .. Gıda Yemekçilik Orman Ürünleri Teks. Sağlık Hizm. İth. İhr. Taah. San. Ve Tic.. Ltd. Şti."..dosyasından takibe konulduğunu davacının cebri icra altında ilama konu alacak, yargılama giderleri ve icra masraflarını ödemek zorunda kaldığını ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla .. TL rücuen tazminatın ödeme tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanan temerrüt faiziyle birlikte her davalıdan sorumluluk oranlarına/durumlarına göre müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ....İnş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından müvekkili şirket yönünden adi ortaklığa husumet yönlendirilmiş ise de söz konusu adi ortaklığın taraf sıfatı olmadığını, taraf sıfatı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafından dava dışı işçiye ödendiği belirtilen alacak miktarlarının hangi kalemlerden oluştuğunun belirtilmediğini.. tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan .. sayılı Kanun'un ..arihinden sonra imzalanmış olan ihale sözleşmelerinde kıdem tazminatına yönelik olarak rücu edileceğine dair açık hüküm bulunmaması halinde alt işverene rücu edilemeyeceğinin hüküm altına alındığı,

bu bağlamda kıdem tazminatı yönünden müvekkil şirkete rücu edilemeyeceğinin açık olduğunu, davacının rücuen dava hakkının zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında imzalanmış olan sözleşmelerde işçinin iş sözleşmesinden doğan alacak kalemlerinde sözleşmenin taraflarından hangisinin sorumlu olacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığından TBK'nın 167. maddesi kapsamında tarafların borçlarından yarı yarıya sorumluğunun kabul edilmesi gerektiğini, davacılar tarafından belirtilen faizin başlangıç tarihinin doğru olmadığını, davalı şirketin temerrüde düştüğünün ispat edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Davalı . . . vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının rücu talebinin zamanaşımına uğradığını, rücu davalarında görevli mahkemenin . . Mahkemesi olduğunu, dava dışı işçinin müvekkil firmalar da hak etmiş olduğu kıdem ve ihbar tazminatı alacağı bulunmazken davacı kurumun kendi inisiyatifi ile ödemiş olduğu kıdem ve ihbar tazminatını müvekkillerine rücu etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

KARAR

Mahkemece, davacı kurum ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işverenin, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili .. kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumlu olduğu,

burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumlu oldukları, asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiği, alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilecekleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167.

(Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceğinin de açıkça belirtildiği, davacı kurum ile davalı şirketler arasında imzalanmış olan hizmet alım sözleşmeleri, teknik şartname, idari şartnamelerin incelenmesinde rücuya konu işçilik alacaklarından kimin, ne oranda sorumlu olacağına dair taraflarca açık düzenlemeye gidilmediği,

bu nedenle yukarıda da bahsedildiği üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 167. maddesi uyarınca yarı yarıya sorumluluk esasının kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından mahkemece benimsenen bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulüne, .. TL tazminatın, ödeme tarihi olan.. tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı.. tahsili ile davacıya ödenmesine, ..

TL tazminatın, ödeme tarihi olan .. tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... ... Şti'den tahsili ile davacıya ödenmesine, .. TL tazminatın ödeme tarihi olan... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı....Şti'den tahsili ile davacıya ödenmesine, .. TL tazminatın ödeme tarihi olan.. tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı ... ... Ltd. Şti'den tahsili ile davacıya ödenmesine, ..

TL tazminatın ödeme tarihi olan..tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı . .. v... Ltd Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, .. tarihli ara buluculuk son tutanağına göre..tarihli ara buluculuk görüşmelerine sadece davacı taraf ile davalılar .. ..

Taşımacılık ve..in katıldığı, diğer davalıların yapılan tebligatlara rağmen toplantılara katılmadıkları gibi geçerli bir mazeret de sunmadıkları anlaşılmakla toplantıya katılmayan davalılar lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karara karşı davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle, delillerin tam olarak toplanmadan verilen kararın hatalı olduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve akitlerde davacıyı sorumlu kılacak bir hüküm bulunmadığını, sözleşme kapsamında çalışan tüm işçilerin hak ve alacaklarının muhatabının davalı şirketler olduğunun açık olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava, dava dışı ... . . . Esas sayılı dosyasıyla açmış olduğu işçilik alacağı davası sonucunda davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarının işçiyi çalıştıran şirketlerden rücuen tahsili talebine ilişkindir.

.. Asliye Ticaret Mahkemesi .. Karar sayılı ilamı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı istinaf kanun yolu başvurusunda bulunmuştur.

Dosya içerisine alınan sözleşmelerin incelenmesi sonucunda davalı şirketlerin işveren konumunda olduğu ve bu nedenle de davacı ile aralarında 4857 sayılı İş Kanunu m. 2/VI'ya göre alt işveren üst işveren ilişkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. .. kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

Rücu davasının ilk koşulu alacağın tamamen ödenmiş olmasıdır. Davacı taraf dosyaya sunduğu ödeme belgeleri ile dava dışı çalışanın işçilik tazminatlarını ödediğini kanıtlamaktadır.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkının bulunduğunun kabulü gerektiği, yanılgılı gerekçe ile davalıların ödenen bedelin yarısından sorumlu tutulması doğru görülmemiştir..

Ne var ki bu hususlar yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Dairemizce HMK m. 353/I-b-3 uyarınca ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."