Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/440 K.2025/1142

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, dava dışı sigortalı .. Pazarlama Ltd. Şti. tarafından .. yerleşik .... Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. isimli firmaya..... polipropilen kumaş/hammadde satışı gerçekleşmiştiğini ve......seferi yapılacak olan emtiaların ...... numaralı nakliyat emtia abonman alt sigorta poliçesi ile teminat altına alındığını, dava dışı sigortalı tarafından ürünlerin sevkiyatı için davalı/taşıyıcı . .. ile anlaşma sağlandığını, . .. sevk edilecek olan emtianın, sigortalı . ..

San. ve Tic. A.Ş.'nin .. bulunan adresinden hasarsız ve eksiksiz olarak . . isimli şoförün kullanmış olduğu davalıya ait .. tır plakalı, .. çekici plakalı araca yüklenerek alıcı . . . .. San. ve Tic.

A.Ş.'ye teslim edilmek üzere yola çıktığını, söz konusu emtianın .. tarihinde alıcı firmanın adresine ulaştığını ve boşaltma esnasında tır zemininde, paletlerde ve ürünlerin en üst katında ıslaklık tespit edilerek şoför . .. da katılımıyla hasar tutanağı tanzim edildiğini, buna ek olarak alıcı firma yetkilisi tarafından .. nolu sevk irsaliyesi'ne "Ürünler ıslak olarak teslim alındığını, ....'da ekspertiz kontrolü sonrasında ayıklanacaktır." şeklinde hasar şerhi düşüldüğünü,

taşımaya konu emtia polipropilen kumaş olup hijyenik bez üretiminde kullanıldığını, alıcı firma tarafından .. palet hammadde bloke alanında kontrol edilmiş ve emtianın içerdiği nem oranı nedeniyle üretilecek olan hijyenik üründe kontaminasyona neden olabileceğinden, hammaddenin kullanılmayacağı belirtilerek iadesine karar verildiğini, bunun üzerine dava dışı sigortalı tarafından müvekkili .. şirketine ihbarda bulunulduğunu, müvekkili şirket nezdinde .. no'lu hasar dosyası açıldığını ve ekspertiz raporu doğrultusunda sigortalının zararının tazmin edildiğini,

sigortalıya yapılan tazminat ödemesine ilişkin banka dekontu ve sigortalının üçüncü şahıslara karşı takip ve dava hakkını TBK m.183 gereğince de müvekkili şirkete temlik ettiğini, mal faturasına, sovtaj teklifine ve poliçeye istinaden toplam hasar miktarının .. -TL olarak hesaplandığını, ..esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, borçlunun borca itiraz ederek takibi durduğunu, davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamına, davalının %..'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, yetki itirazında bulunduklarını, müvekkilinin kendisine ait sorumluluğu layığı ile yerine getirdiğinin ve taşımanın uygun şekil ve şartlarda yaptığını, emtiaların zarar görmesinin nedeninin davalının ya da şoförün kusuru olmayıp, yükleyenin, emtiayı hatalı ve özen göstermeden ambalajlamasından kaynaklandığını, müvekkilinin tazminat ile sorumlu tutulabilmesi için zararın meydana gelmesinde kast ve pervasız davranış kusurunun varlığının ispatı gerektiğini,

söz konusu emtianın da yüklenici adresinde fabrikada yüklendiğini ve mala ilişkin tüm emniyet tedbirlerinin alındığının satıcı tarafından alıcıya bildirildiğini ve bu noktada taşıyıcının hareket ettiğini, bundan sonra meydana gelen hasarlardan müvekkilinin sorumlu olmayacağını, kaldı ki yükleyici tacir olduğundan basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

YEREL MAHKEME İLK KARARI

Mahkemece, yetki kurallarına göre .. İcra icra dairesinin yetkili olduğunun kabulü gerekeceği, öte yandan takip alacaklısı sigorta şirketinin adresi (./.) olmakla, takibin alacaklının adresinin bağlı bulunduğu icra müdürlüğünde yapılabileceğinin kabulü halinde bil........ da takip yapılması gerektiği, davaya konu ticari emtia (bebek bezi) . ilinden .... iline taşınırken yağmur hasarını nerde aldığı bilinememekte ise de her halükarda yol güzergahına göre . ili sınırlarında olmadığının anlaşılabileceği, oluşan sonuca göre yetkili icra müdürlüğünde usulüne göre açılmış bir icra takibi bulunmadığından davanın 6100 Sayılı HMUK'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN KARARI

Dairemizin ........tarihli kararıyla; "...İlk derece mahkemesince verilen kararda

''İcra Müdürlüğünün yetkisine ilişkin itiraz takip hukukunun benimsediği usullere göre izale edilmeden ve yetki itirazı Merciince görülüp karara bağlanmadan ortada usulüne göre açılmış bir icra takibinden söz edilemeyecektir.

Somut uyuşmazlıkta ise, yukarıda yer verilen yetki kurallarına göre .. İcra icra dairesinin yetkili olduğunun kabulü gerekecektir.

Öte yandan takip alacaklısı sigorta şirketinin adresi.. olmakla, takibin alacaklının adresinin bağlı bulunduğu icra müdürlüğünde yapılabileceğinin kabulü halinde bile ....da takip yapılması gerektiği, davaya konu ticari emtia (bebek bezi) . İlinden . iline taşınırken yağmur hasarını nerde aldığı bilinememekte ise de her halükarda yol güzergahına göre .. İli sınırlarında olmadığı anlaşılabilecektir.

Oluşan sonuca göre yetkili icra müdürlüğünde usulüne göre açılmış bir icra takibi bulunmadığından davanın 6100 Sayılı HMUK'nun 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince özel dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar vermek gerekmiş olup; aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.'' Denilmiştir.

Oysa davalı tarafın icra dairesine yapmış olduğu itiraza baktığımızda davalı vekilinin ''Yukarıda esas numarası yazılı dosyadan müvekkil aleyhine ilamsız takip başlatılmış ve müvekkil tarafa dayanaksız ödeme emri gönderilmiştir. İşbu ödeme emrine, yetkiye, takibe, borcun tamamına, faiz oranına, işlemiş ve işleyecek faize, ferilerine yasal süresi içerisinde itirazlarımızı sunuyoruz.

1-) Müvekkilimizin dosyada alacaklı olan tarafı bir borcu yoktur.

2-) Bu nedenle haksız ve mesnetsiz olan takibe, borcun tamamına, ödeme emrine, faiz oranına ve işlemiş faize, ferilerine açıkça itiraz ediyoruz.

Sonuç ve Talep: Açıklanan nedenlerle; icra takibine, yetkiye, ödeme emrine, faize, faiz oranına, borca ve bilcümle ferilerine itiraz etmiş olduğumuzdan açılan icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini ve kararın dosyada alacaklı görünen tarafa tebliğini saygıyla talep ederim.''

Şeklinde itirazda bulunduğu, HMK 19/2'ye göre ''Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.'' Hükmü açıktır. Buna göre davalının icra dairesine yapmış olduğu itiraz geçersizdir. Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesi tarafından yetkisizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi yerinde değildir..." şeklinde kaldırma kararı verilmiştir.

KALDIRMA SONRASI YEREL MAHKEME KARARI

Mahkemece, somut olayda davalının kapalı kasa bir dorse tercih ettiği ve tercih edilen aracın taşımaya uygun elverişli bir taşıt olduğu, taşıma sözleşmesi ile taşıma borcunun tam sızdırmaz kapalı kasa ile ifa edilmesine yönelik bir şart kararlaştırılmadığından davalının sözleşmeye konu emtianın taşıma sırasında "nem"den veya "kısmi ıslanmadan" dolayı zarar görmesinden dolayı oluşan zarardan sorumlu tutulamayacağı, aksi halin sözleşmede kararlaştırılan hak ve sorumluluk dengesi nazara alındığında nesafet kuralları ile de bağdaşmayacağı, somut olayda;

davalının taşınan eşyanın yeterli ambalajlanmaya sahip olup olmadığına ilişkin tali nezaret yükümlülüğünün(Örnek kara..karar sayılı ilamı, .. taşınan ürünün teknik ve özel bilgiyi gerektiren yapısı nazara alınarak ihlal edildiğinin kabulüne de imkan bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, aracın taşımaya uygun araç olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, alınan bilirkişi raporuyla ıslaklık hasarının tır brandasındaki açıklıklardan su almak suretiyle oluşmuş olduğunun tespit edildiğini, bu tespit karşısında aracın kapalı görünmesinin yeterli kabul edilemeyeceğini, araç brandasında açıklık olmaması gerektiğinin izahtan vareste olduğunu, taşıyıcının kontrol ve çekince bildirme yükümlülüğünün dikkate alınmadığını, taşıyıcının "en yüksek özeni" gösterme yükümlülüğünün bulunduğunu, davalının taşımaya uygun araç temin etmiş olsaydı hasarın gerçekleşmeyeceğini, taşıyıcı davalının basiretli bir tacir gibi davranmadığını,

taşıma öncesi ve esnasında gerekli önlemleri almadığından davaya konu zararın meydana geldiğini, verilen kararın kabulünün mümkün olmadığını, bu nedenle kararın kaldırılması gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle, davacı tarafça sigortalısına yapılan tazminat ödemesinin rücuuna dayalı takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır. Yerel mahkemece verilen yetkisizlik nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın reddine dair verilen kararın dairemizin ... sayılı kararı ile kaldırılmış kaldırma sonrası yapılan yargılama ve alınan bilirkişi raporlarına dayanılarak davanın reddine karar verilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 875 inci maddesi gereğince; taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur. Taşıyıcının bu yükümlülüğüne karşın eşyanın zıyaı veya hasara uğramış olması halinde gönderen veya gönderilene aynı Kanun'un 889 uncu maddesi gereğince bildirimde bulunma yükümlülüğü yüklenmiştir.

Buna göre eşyanın açık zıyaı veya hasarının en geç teslim sırasında teslim edene bildirilmemesi halinde yani ihtirazi kayıtsız kabul edilmesi durumunda eşyanın sözleşmeye uygun olarak teslim edildiğinin varsayılacağı maddede karine olarak öngörülmüştür. Taşıyıcının sorumluluğu için karinenin aksi, eşyanın taşıyıcıya teslimden sonra gönderilene ulaşmasına kadar geçen süreçte hasara uğradığının ispat edilmesi gerekmektedir.

Taşıyıcının sorumluluktan kurtulmasında genel sebepler ve özel sebepler ayrımı yapılmış olup, taşıyıcı ancak 6102 sayılı . Ticaret Kanunu’nun .. inci maddelerinde gösterilen hallerin mevcudiyetini ispat etmek suretiyle mesuliyetten kurtulabilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 878 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince; hasarın gönderen tarafından yapılan yetersiz ambalajlama sonucu oluşması halinde doğan zarardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacaktır. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre ise, herhangi bir zararın hal ve şartlara göre birinci fıkrada öngörülen bir sebebe bağlanmasının muhtemel bulunduğu durumlarda zararın bu sebepten ileri geldiği de kabul edilecektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 862 nci maddesi gereğince; ambalaj ve işaretleme yükümü gönderene yüklenmiştir. Bu hükme göre eşyanın niteliği kararlaştırılan taşıma dikkate alındığında, ambalaj yapılmasını gerektiriyorsa, gönderen eşyayı zıya ve hasardan koruyacak ve taşıyıcıya zarar vermeyecek şekilde ambalajlamak zorundadır. Bununla birlikte ambalajlama gönderene ait olsa bile taşıyıcının malın sağlam ve tam olarak teslimi sorumluluğu çerçevesinde gerek istifleme gerekse ambalaj itibarıyla taşımaya uygunluğu noktasında denetleme görevi mevcuttur. Bir başka deyişle yetersiz ambalaja rağmen ihtirazi kayıt koymaksızın taşımayı kabul eden taşıyıcının meydana gelen zararda müterafik kusurunun (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 52 nci maddesi) bulunduğunun kabulü gerekir.

Somut olayımızda yukarıda kanunun aradığı şartlar bakımından değerlendirmeler yetersiz olmakla birlikte davacı yanın sigortalısı ile yapmış olduğu sigorta sözleşmesinde bulunan Tüzel Kişi Şartına göre ''Taşımanın tüzel kişiliği haiz bir nakliyeci firma tarafından yapılması teminatın geçerliliği açısından şarttır'' maddesi bulunmaktadır. Olayımızda davalının tüzel kişiliği olmadığı sabittir. Buna göre davacının bu şartın varlığına rağmen ödeme yapması (. .) . ödemesi, sigorta sözleşmesine yönelik parasal karşılığı olan bir talebin, yükümlülük altında bulunmamasına rağmen, sigortacı tarafından karşılanması anlamına gelmektedir. Davacının lütuf ödemesine dayalı rücu talebi yersizdir .

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın HMK'da belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."