Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/6 K.2025/334

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı vekilince istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili tarafından ...., . . . . emrine düzenlenen, .. seri numaralı .... keşide tarihli ... USD bedelli ve yine aynı banka şubesine ait, ...emrine düzenlenen, .. seri numaralı .... keşide tarihli ...TL bedelli çeklerin keşide edildiğini, çeklerin müvekkili tarafından kaybedildiğini, çekler kaybedildiğinden yazılan firmaya verilemediğini belirterek zayi nedeniyle çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, TTK'nın 651 ve TTK'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunu'nun 757 vd maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olduğu, zayii nedeniyle iptal davalarında amacın, keşidecinin mükerrer ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine mahkemece verilecek iptal kararını keşideciye/muhataba ibraz etmek olduğu, davanın keşideci tarafından açıldığı gözetilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili, müvekkil şirket tarafından düzenlenen iki adet çeki kaybettiklerini tespit ettiklerini, müvekkilince yapılan tüm aramalara rağmen çeklerin bulunamadığını, ilgili çekler halihazırda müvekkili şirket tarafından kaybedildiği için çekte adı yazılı firmaya da çekin teslimi gerçekleştirilemediğini, bahse konu çeklerin nerede kaybolmuş veya çalınmış olabileceği hususunda bilgi sahibi olunmadığı gibi şu aşamada tahsilatı mümkün olmayan çekin kimin elinde olduğunun da bilinmediğini, çekin zilyetliğinin davacı müvekkilin sorumluluk alanından çıkmadığını,

keşideci tarafından ilgili davanın açılamayacağına ilişkin açık bir kanun hükmü bulunmadığını, ilgili yasal düzenlemenin dar yorumlanması müvekkili gibi bu durumu yaşayan ve aktif bir şekilde ticaret hayatı içerisinde bulunan tacirleri risk altına soktuğunu, kıymetli evrakın kaybolması veya başkaca bir sebeple zayi olmasıyla ilgili olarak talepte bulunma hakkı için zilyetlik ve hak sahipliği aranan iki önemli koşul olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki mahiyeti itibariyle, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Talepte bulunulan çeklerin keşidecisi davacı olup, bu husus ihtilafsızdır. Dava dilekçesinde, . . . . . ait, . . . .. emrine düzenlenen, .. seri numaralı .. keşide tarihli .. USD bedelli ve yine aynı banka şubesine ait, . . . .. emrine düzenlenen, .. seri numaralı .... keşide tarihli ... TL bedelli çeklerin keşide edildiğini 2 adet çekin keşideci davacı elindeyken kaybedilerek zayi edildiği belirtilmiştir.

Mahkemece, davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil hamil olması gerektiği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757. ve 818/s. maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Açıklanan bu gerekçeyle, keşideci olan davacının zayi olduğunu ileri sürdüğü çekler bakımından zayi nedeniyle iptali davası açamayacağından, ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönünde kurduğu hüküm isabetli olup, aksi yöndeki davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmediğinden, HMK'nın 353/1-b.(1) hükmü uyarınca davacı vekilinin vaki istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."