Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/62 K.2025/319

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar karşı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

TALEP

İhtiyati haciz talep eden ......vekili dava dilekçesinde müvekkili ile davalı şirket arasında alım satım sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin..ödeme yaptığını, ancak davalı tarafın malların teslimini belirlenen zamanda yapmadığını, bunun üzerine davalıya gönderilen ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, davalının taşınır ve taşınmazları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; "Talebin dayanağı olan belgenin/belgelerin asılları ile ihtiyati haciz isteyenin onayladığı aslına uygun fotokopileri ve dosya kapsamı ile borcun rehinle temin edilmediği, vadesinin geçtiği ve ödenmediği hususları anlaşıldığından talebin kabulüne ilişkin aşağıdaki hükmün kurulması gerekmiştir." gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiştir.

İTİRAZ ÜZERİNE İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararına itiraz üzerine. "İtiraz eden tarafın ilk olarak yetki itirazı değerlendirilmelidir. İhtiyati haiz talep eden taraf mal teslim borcunun yerine getirilmemesi sebebi ile yaptığını iddia ettiği ön ödeme için yani para alacağı için ihtiyati haciz talep etmiştir. Taraflar arasında yazılı bir yetki anlaşması da bulunmamaktadır. Bu durumda ...... Maddesi delaletiyle ve.

Maddesinin yollamasıyla...... maddesi ve ... sayılı .... Maddesi bir arada değerlendirildiğinde, alacaklı olduğunu iddia eden ihtiyati haciz talep eden şirketin yerleşim yerinin yargı çevremizde bulunması hasebiyle muteriz şirketin yetki itirazının reddi gerekmiştir.

İhtiyati haciz talep eden şirket proforma faturaya ve proforma fatura içeriğinde yazılı .. ön ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesine rağmen kendisine teslimatın yapılmadığı iddiasına dayanmakta olup, UYAP kayıtlarına göre 1 ..nin efektif satış tutarının .-TL olduğu ... tarihli ödemelerin ise ....

USD karşılığının yaklaşık ...- TL üzerinde olduğu, proforma faturada ön ödeme sonrası . gün içerisinde teslimatın yapılacağının vaat edildiği, sunulan banka dekontlarında herhangi bir açıklama bulunmamakla birlikte proforma fatura tarihi ile yapılan ödeme tarihleri ve itiraz evrakında sözleşmenin kurulmadığının değil teslimin yapılmadığının yani bir anlamda olumsuz durumun ihtiyati haciz talep eden tarafça ispat edilemediği savunması nazara alındığında ihtiyati haczin sebeplerine yönelen itirazın reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle ihtiyati hacze itirazın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karşı taraf istinaf dilekçesinde; dava konusu borcun para borcu olmadığını, bu nedenle de malların bulunduğu İzmir mahkemelerinin yetkili olduğunu alacağın varlığının yaklaşık olarak ispatlanamadığını, müvekkili tarafından davaya konu malların teslim alınmasının istenildiğini ancak davacının malları teslim almadığını, bu nedenle alıcının temerrüdünün söz konusu olduğunu, bu gerekçelerle ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Talep..ve devamı maddelerine göre alım satım sözleşmesinden kaynaklı alacak için .. göre verilen ihtiyati haciz kararına yapılan itirazının reddi kararına itirazdır. Dairemizce inceleme, .. maddesi uyarınca, istinaf nedenleri ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.

Davacının talebi proforma fatura nedeniyle ödediği miktarın malların teslim edilmemesi nedeniyle iadesine ilişkindir. Proforma fatura; asıl fatura daha sonra malın bedeli alınınca düzenlenmek üzere, ön fatura olarak verilen, geçici fatura anlamına gelir. Uygulamada proforma fatura mali yükümlülüğü bulunmayan teklif özelliği taşıyan bir fatura cinsi olarak da tanımlanmaktadır. ".." bir belge olarak düzenlenir. Bu fatura cinsi, satış öncesinde hazırlanarak müşteriye sunulur.

Proforma belgesinde asıl faturanın düzenlenmeden önceki son hali ve ayrıntıları yer alır. Proforma faturada; faturanın tarihi, mal / hizmet cinsi, satıcının ve alıcının isim/unvan, adresleri, ödeme şekli, malların menşei, teslim şekli, mal veya hizmetin birim fiyatı / miktarı / tutarı, malların ağırlığı, ebatları, miktarı, sevkiyatın şekli, mallara ilişkin ambalaj özellikleri, numara vb. detay açıklamalar, navlun ve sigorta prim tutarları ve düzenleyenin imzası bulunur.

Proforma fatura bir teklif faturasıdır. Hiç bir mali yükümlülük yaratmamaktadır. Bu fatura karşılığı mal sevkiyatı yapılmaz ve para ödenmez. Bu nedenle bir mal veya hizmetin hangi fiyat bedel ve şartlarla satılabileceğini gösteren teklifname niteliğindeki ticari mektup olarak da tanımlanmaktadır. Dolayısıyla proforma faturayla taraflar arasında bir sözleşme kurulur......Taraflar arasında bu faturaya dayalı olarak..e göre alım satım sözleşmesi kurulmuştur.

Yukarıda açıklandığı üzere proforma faturanın asıl fatura olmaması ve ön sözleşme niteliğinde olması nedeniyle ..... göre tarafların edimlerini aynı anda ifa etmek zorunda olmalarına ilişkin karinenin aksini ispat yükü davacı üzerindedir. Davacının yaptığı ön ödeme sonrasında malların tesliminin yapılıp yapılmadığı, davalının istinaf dilekçesinde belirttiği gibi alacaklı temerrütünün gerçekleşip gerçekleşmediği yargılama esnasında ortaya çıkacağından bu aşamada ihtiyati haciz kararı verilmesi hatalı olup davalının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.

Ne var ki bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden dairemizce HMK 353/1-b2 mad. uyarınca ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak, yeniden hüküm kurulması gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."