Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2025/844 K.2025/956

Taraflar arasında görülen davada yerel mahkemece verilen karar davacı tarafça istinaf edilmekle, dosyadaki tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı ... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uzun süredir faaliyet göstermediğini, müvekkili şirket yetkilisi şirketi tekrar faal hale getirmek için uğraş verirken ticari defterlerinin depremde kaybolduğunu .. tarihinde öğrendiğini, basiretli bir tacirin göstermesi gereken tüm dikkat ve özeni göstermesine rağmen elde olmayan, irade dışı sebeplerle şirket ticaret defterinin .. tarihinde kaybolduğunu fark ettiğini, bu sebeplerle müvekkili şirkete ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince. "7740 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22’nci maddesi gereği; (.) .. tarihli ve 6102 sayılı .. Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeler.. tarihinde ..

İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren .. tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. (...) Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, talebin, TTK'nın 82/7. maddesinde öngörülen hakdüşürücü süre içinde yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Davacı mükellefin – tacirin .. tarihinde bölgede gerçekleşen deprem hasebiyle, defterlerinin ya da evrakların zayi olduğunu fiiliyatta (geçekte) daha önceki bir tarihte öğrenmesine rağmen, dava dilekçesinin içeriğindeki ".. tarihinde defterlerin zayi olduğu öğrendiği" şeklindeki soyut ve ispata muhtaç beyanlarına itibar edilmemiş, kaldı ki madde de belirtilen 30 günlük süre hak düşürücüdür.

Hak düşürücü sürenin dolması halinde hak tamamen ortadan kalkar, hak düşürücü süre mahkemece re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır ve hak düşürücü sürede durma ya da kesilme söz konusu değildir. (Yeni düzenleme ile madde metnindeki 15 günlük hak düşürücü süre 30 güne çıkarılmıştır.) Açıklanan nedenlerle.

TTK 82/7 maddesi ile 7740 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 10/22’nci maddesi gereğince, eldeki davanın hak düşürücü sürenin tamamlandığı tarihten sonraki bir tarihte açılması hasebi ile davanın reddine karar verilerek, aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı taraf istinaf dilekçesinde; müvekkilinin 7740 sayılı yasa gereği idari yoldan zayi belgesine başvurmamasının sebebinin müvekkilinin depremden sonra çok uzun süre .. yaşamaması ve şirketin zaten faal olmaması olduğunu, bu nedenle idari yoldan da başvuru yapamadığını, mahkemenin aynı zamanda TTK m. 82/7 gereğince de davanın hak düşürücü süre yönü ile de reddine karar verdiğini, müvekkilinin şirketinin merkezinin bulunduğu binanın depremde yıkıldığını, müvekkilinin bu durumu daha önce öğrendiğine kanaat getirmeden karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, 7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 10/XXII'ye göre zayi belgesi verilmesine ilişkindir.

Davacı taraf zayi belgesi verilmesi talebini zayi belgesi talep ettiği belgelerin deprem nedeniyle zayi olduğunu.. tarihinde öğrendiği maddi vakıasına dayandırmaktadır. Bu nedenle belgelerin deprem nedeniyle zayi olduğunu .. sayılı yasanın belirlediği .. tarihinden sonra öğrenmiş olduğu gerekçesiyle 6102 sayılı TTK m. 82/VII'ye göre talepte bulunulabileceğini ileri sürmektedir.

6102 sayılı TTK m. 82/VII'ye göre; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." Bu maddede düzenlenen 30 günlük süre hak düşürücü süredir.

7440 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun m. 10/XXII'ye göre; .. tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa ve 213 sayılı Kanuna göre tutulması ve tasdiki zorunlu defterleri ile kullanmak mecburiyetinde bulunduğu belgeleri .. tarihinde ..

İlinde meydana gelen depremler nedeniyle zayi olan mükellefler, durumu öğrendiği tarihten itibaren..tarihine kadar (bu tarih dâhil) yetkili mahkemeden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Mahkeme bu talebi ivedilikle görüşür ve gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." Bu yasa maddesi TTK m. 82/VII'den farklı olarak 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem sebebiyle özel olarak düzenlenmiş olup deprem maddi vakıasına dayanılarak açılacak zayi belgesi istemli davalarda ..tarihi hak düşürücü sürenin son günü olarak belirlenmiştir.

Bu tarihten sonra belgelerin kaybolduğunun öğrenilmesi durumunda dahi deprem maddi vakıasına dayanılarak zayi belgesi istemli dava açılamayacaktır. Mahkemenin kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Zayi belgesi verilmesini talep eden davacı tarafın istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.(1) maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Kafi miktarda harç alınmakla yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-HMK'nın 333. maddesi uyarınca artan gider avansının talep halinde ilgili tarafa iadesine,

6-HMK'nın 359/4. maddesi uyarınca kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nin 353 ve 362/1-ç bendi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 17/06/2025

...

Başkan

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Üye

...

¸e-imzalıdır

...

Katip

...

¸e-imzalıdır

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."