Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/1235 K.2024/530

......... Karar sayılı kararı aleyhine davalı vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin yolcu olarak bulunduğu ...... plakalı araç ile ....... plakalı aracın ....... tarihinde çarpışmasıyla meydana gelen kaza nedeniyle müvekkilinin yaralandığını, meydana gelen kaza nedeniyle ....... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, meydana gelen kazada müvekkilinin kusurunun bulunmadığını, kazanın ..... plakalı araç sürücüsünün tam kusuru nedeniyle meydana geldiğini, müvekkilinin kaza nedeniyle yaralandığını, müvekkilinin kazadan sonra....... sevk edildiğini, gerekli tedavilerinin burada yapıldığını, davalı kuruma ....... tarihinde başvuru yaptıklarını,

davalının .. günlük başvuru sürecinin olumlu şekilde sonuçlandırmadığını, arabuluculuk yolundan da anlaşma sağlanmadığını, bu nedenle şimdilik ...geçici iş göremezlik tazminatı ve .......

TL sürekli iş göremezlik tazminat olmak üzere) davalıya ön başvuru yapıldığı tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili... tarihli dilekçesiyle dava değerini ....... TL'ye yükseltmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacının müvekkiline usulüne uygun başvurusunun bulunmadığını, müvekkili kurumun geçici iş göremezlik tazminatından sorumlu olmadığını, davacının.... tarihli beyanında tarafların uzlaştıkları ve bunun sonucunda şikayetinden vazgeçtiğini bildirdiğini, maddi manevi haklarından feragat ettiklerini, davacının . yaşında olduğunu, geçici iş göremezlik tazminatının hesaplanabilmesi için kendisinin fiilen çalıştığını ispatlanması gerektiğini,

davacının maluliyeti ile ilgili tazminat talebinde bulunabilmesi için maluliyet oranı ve malul kaldığını tam teşekküllü hastane raporları ile belgelendirmesi gerektiğini, davcının yolcu konumunda bulunduğu araçta kaza esnasında kemersiz seyahat edip etmediğinin araştırılması,

etmiş ise müterafik kusur indirimi yapılmasını talep ettiklerini, kusur oranlarının bilirkişilerce belirlenmesi gerektiğini, müvekkilinin sorumluluğunun teminat limiti ve kusur oranı ile sınırlı olduğunu, sosyal güvenlik kurumunca ödenmiş olan tazminat varsa tespit edilerek tazminattan düşürülmesi gerektiğini, öncelikle davanın başvuru şartı yerine getirilmediğinden usulden reddine, aksi takdirde haksız ve sebepsiz zenginleşmeye yol açacak nitelikteki talebinin esastan reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; davanın kısmen kabulü ile; .... TL sürekli iş göremezlik tazminatının, temerrüt tarihi olan ...... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının geçici iş göremezlik tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davanın zaman aşımına uğradığını, tarafların uzlaştığını, aktüer raporunun hatalı olduğunu, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, kusuru kabul etmediklerini, emniyet kemerinin takılı olmadığından müterafik kusur uygulanması gerektiğini, temerrüt tarihinin hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

3. Değerlendirme

HMK 355 maddesi gereğince istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde,

3.1.Dosyanın incelenmesinde kaza tespit tutanağında her iki sürücüye de kusur verildiği, tespit edilmiştir. mahkemece talimat ile yapılan keşif sonucu alınan kusur raporunda ..... plakalı araç sürücüsü ......... plakalı araç sürücüsü . ... oranında kusurlu olduğu bildirilmiştir. Kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporunun bir biri ile uyumlu olduğu anlaşıldığından istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

3.2. Dosyanın içerisinde bulunan maluliyet raporunun kaza tarihi olan ....... tarihinde yürürlükte bulunan....... göre düzenlendiği ve. kalıcı maluliyetinin olduğu ve sürekli başkasının bakımına muhtaç olduğu, raporun olayın oluşuna uygun olduğu anlaşıldığından istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

3.3. Trafik kazasında bedensel zarara uğrayan ve buna dayalı olarak işgücü kaybı tazminatı isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda ...... alınan ......" cetvellerine göre saptanmakta ise de; ......nin çalışmalarıyla "....hazırlanmıştır. Gerçek zarar hesabı, özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu durumda; .. güncel içtihatlarında belirtilen yaşam tablosunun kullanılmasına yönelik içtihatları ve yine bu tablonun ülkemize özgü ve güncel verileri içerdiği göz önüne alındığında, dairemizce de tazminat hesaplamalarında .. tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinin, güncel verilere ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olacağına karar verilmiştir..

Dosyada bulunan ve hükme esas alınan hesap raporunun . . yaşam tablosu kusur durumu, maluliyet raporu dikkate alınarak düzenlendiği anlaşıldığından istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

. yönünden faizin başlangıç tarihi belirlenirken, ilgililerce gerekli belgeler de ibraz edilerek .... maddelerinde yazılı biçimde fona başvurulduğu halde ödeme yapılmamışsa başvuru tarihinden itibaren ....... temerrüde düştüğünün kabulü gerekir. Gerekli belgeler ibraz edilmeksizin başvuruda bulunulmuş ya da hiç müracaat edilmemiş ise ....... temerrüdünden bahsedilemeyeceğinden faiz başlangıcının dava tarihi olarak kabulü gerekir.

Somut olayda; davacının davalı kuruma ....... tarihinde başvurduğu ve mahkemece ....... tarihinden itibaren faize hükmettiği anlaşıldığından istinaf eden tarafın sıfatı gözetilerek istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

3.5.Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur . ... maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran

eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise hâkim tazminat miktarını hafifletebilir. Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde TBK'nın 52. maddesi uyarınca tazminattan .. oranında indirim yapılmas..... benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinde kaza tespit tutanağında emniyet kemeri konusunda belirsiz kodunun işaretlendiği, ve bu hususun ispatlanamadığı gözetildiğinde istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

sayılı CMK'nın 253. maddesinin (19) numaralı fıkrası şöyledir: "Uzlaşma sonucunda şüphelinin edimini def’aten yerine getirmesi halinde, hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde, 171 inci maddedeki şartlar aranmaksızın, şüpheli hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir. Erteleme süresince zamanaşımı işlemez.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararından sonra, uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, 171 inci maddenin dördüncü fıkrasındaki şart aranmaksızın, kamu davası açılır. Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılır. Şüphelinin, edimini yerine getirmemesi halinde uzlaşma raporu veya belgesi, ... tarihli ve ... sayılı

maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır.” şeklindedir.sayılı CMK'nın 253. maddesinin (19) numaralı fıkrasının beşinci cümlesinin “Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;…” bölümünün .’ya aykırı olduğuna ve iptaline, karar verilmiştir. iptal kararının henüz kesinleşmemiş dosyalara etkisi yönünden yapılan değerlendirmede;

... maddesinde “Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya .... kararnamesinin hükümlerini . aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, . ... bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır. ., ... aykırılık iddiasını ciddi görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır. . ...., işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde kararını verir ve açıklar.

Bu süre içinde karar verilmezse mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, . .. kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkeme buna uymak zorundadır. . .... işin esasına girerek verdiği red kararının ... yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün ..40 aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz.” düzenlemesi yapılmıştır.

Madde metninden de anlaşılacağı gibi somut norm denetimi amacıyla . ... başvuru yapılan hallerde mahkeme . ... bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakacağı ve ... . kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahkemenin buna uymak zorunda olduğu düzenlenmiştir. ...maddesinde “…İptal kararları geriye yürümez.... hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını,

gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” şeklinde düzenleme mevcuttur. ve ... tarafından kabul edilen uygulamaya göre iptal kararının bağlayıcılığı ve ne zaman hukuki sonuç doğuracağı sorununa ilişkin olarak ...ın ... maddesinde,...kararları... hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” düzenlemesi mevcut olup,

bu düzenlemenin doğal sonucu olarak . ..’nce bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da bunların belirli hükümlerinin ...’ya aykırı bulunarak iptal edildiğinin bilindiği halde görülmekte olan davaların ...’ya aykırılığı saptanan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, .’nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği için uygun görülmeyeceği kabul edilmektedir. ...

Bu konudaki.... sayılı kararında;.... maddesine göre, itiraz yoluna başvuran mahkemeler, ......'nce verilecek kararlara uymak zorundadırlar. Bu durumda, itiraz eden mahkeme, elinde bulunan ve . ... iptal kararından önce açılmış olan bir davayı . .. kararına göre çözecek ve doğrudan iptal kararının etkisini önceye uygulayacaktır. Aynı durum, itiraz yoluna başvurmayan mahkemeler yönünden de geçerlidir.

İptal davası veya itiraz üzerine bir kuralın iptali sonucu, mahkemeler bakmakta oldukları davaları bu karara göre çözmekle yükümlüdürler. ...... tarihli ve ...... sayılı ......... da.

“Sonradan çıkan içtihattı birleştirme kararının, ....... bozma kararına uyulmakla meydana gelen usule ait müktesep hak esasının istisnası olarak henüz mahkemede veya . .. bulunan işlere tatbiki gereklidir. . .. iptal kararlarında da aynı ilke geçerlidir.” şeklinde açıklama yapılmış, ...... sayılı kararında da “Eldeki dava sonuçlanıp kesinleşmeden o davaya uygulanabilecek olan yasa metni . ... iptal edilip, yürürlüğün durdurulmasına karar verildiğine göre, iptal kararı sonucu oluşan durumun ...... sayılı ... da belirtildiği üzere maddi anlamda kesinleşmemiş olup, derdest olan eldeki davaya da uygulanması zorunludur.” denilmiş,

aynı yöndeki içtihat, ......... sayılı kararında da oy birliği ile kabul edilmiştir. ...... sayılı kararlarında da: “Uygulanması gereken bir kanun hükmü, hüküm kesinleşmeden önce . ... iptaline karar verilirse, usulü kazanılmış hakka göre değil, . .... iptal sonrası oluşan yeni duruma göre karar verilebilecektir.” yönünde değerlendirme yapılmıştır. ....... somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının ......de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir.

Somut olayda davacının şahsi haklarından açıkça vazgeçmesine ilişkin bir beyanının bulunmadığı ....... sayılı ilamı ile .... fıkrasının beşinci cümlesinin "Uzlaşmanın sağlanması halinde, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;." hükmünün iptaline karar verildiği, . .’nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının ... yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği gözetildiğinde uzlaşma nedeniyle davanın reddi gerektiğine yönelik istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.

sayılı Kanun'un 109 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve herhâlde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Aynı Kanun’un . uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre ise dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ... bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Haksız fiile dayanan tazminat isteminde zamanaşımının işlemeye başlayacağı tarih, zararın ve zarar sorumlusunun öğrenildiği andır. Zararın öğrenilmesi kavramıyla kastedilen ise, haksız fiil nedeniyle oluşan bedensel zararın kapsamının öğrenilmesi olup, bu bedensel zararın sebep olacağı maluliyet oranının belirlendiği tarihin, zararın öğrenilmesi kavramına bir etkisi yoktur. Bedensel zararın gerçekleşmesi ve bu yaralanmayla ilgili tedavinin tamamlanması ile zararın kapsamının belli olduğu kabul edilmelidir.

Açıklanan ilkeler ışığında somut olay değerlendirildiğinde; dava konusu trafik kazası sonucunda davacının yaralandığı, kaza tarihinde yürürlükte olan . sayılı . . Kanunu'na göre zamanaşımı süresinin sekiz yıl olduğu, davaya konu trafik kazasının ....... tarihinde meydana geldiği, davanın ise ....... tarihinde sekiz yıllık zaman aşımı süresi içerisinde açılmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak ...... tarihli beyan ve belge de ödeme alındığının belirtildiği, ödemenin zamanaşımını kesen nedenlerden olduğu ..ve yine zamanaşımının borçlulardan biri hakkında kesilmesi halinde diğer müteselsil borçlular bakımından da sonuç doğuracağ....gözetildiğinde, ödemenin nezaman gerçekleştiğinin araştırılarak oluşacak sonuca göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik araştırma ve hatalı hukuki değerlendirme ile sonuca gidilmesi kararın kaldırılmasını gerektirmiştir.

3.7. Kabule göre de. TBK'nın ila ...maddelerinde borçlular arasında teselsül hükümleri düzenlenmiştir. .........maddesinde "birden çok borçludan her biri, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettiğini bildirirse, müteselsil borçluluk doğar. Böyle bir bildirim yoksa, müteselsil borçluluk ancak kanunda öngörülen hallerde doğar".

163.madde de "alacaklı, borcun tamamının veya bir kısmının ifasını, dilerse borçluların hepsinden, dilerse yalnız birinden isteyebilir.

Borçluların sorumluluğu, borcun tamamı ödeninceye kadar devam eder......alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibraz sözleşmesi, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır" hükümleri düzenlendiği gibi TBK'nun 168.maddesinin 2.bendinde "alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır" hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda davalı tarafından ibraz edilen belgeler arasında davacı ve dava dışı . .. tarafından ibraz edilen "BELGE" başlıklı dilekçe "........tarihinde geçirmiş olduğum trafik kazasından dolayı karşı taraf ...'tan ilgili kazadan dolayı tüm hastane giderleri ve sair tüm masrafları karşı taraf ...'tan nakten tahsil ettin. Bu kazadan dolayı ... hakkında açılmış olan......esas sayılı dosyasında bulunan şikayetimden de vazgeçiyorum.

Bu kaza ile ilgili olarak ileride ... hakkında her hangi bir tazminat davası da açmayacağımı beyan ederim. ......" şeklindedir.

Dosya kapsamı itibariyle davacının bu beyanı ile diğer müteselsil sorumluların durumunu ağırlaştırdığı, nitekim verilen hüküm sonucu davalının ödeme yapması halinde, dava dışı ...'a kusuru oranında rücu etmesi gerekeceği ancak davacının onun hakkındaki davadan vazgeçtiği gözetildiğinde ....hükümlerinin değerlendirilmesi gerekirken bu hususun gözetilmemesi de hatalı olmuştur.

Bu itibarla davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne ve HMK'nın 353/1-a,6 maddesi uyarınca, kararın kaldırılmasına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.